Friday, July 25, 2008
Monday, July 21, 2008
انتشار گازهای گلخانه ای
بطور خلاصه اثر گازهاي گلخانه اي كه در قرن نوزدهم توسط Jean Fourier براي اولين بار معرفي شد عبارت است ازگرم شدن اتمسفرزمين دراثرعبورنورخورشيداز ميان اين گازها ( GHG= گازهاي گلخانه اي) و جذب يا پخش مجدد گرماي حاصل از گرم شدن سطح زمين توسط اين گازها.
جو زمين در نزديكي سطح آن شامل 78.08 درصد نيتروژن، 20.95 درصد اكسيژن،0.93 درصد آرگون، 0.0353درصد دي اكسيد كربن و مابقي گازهايي مثل متان، اكسيد نيتروژن، منو اكسيد كربن، ازن، هيدروژن، هليم، نئون، آمونياك، سولفيد هيدروژن و دي اكسيد سولفور مي باشد. آب، بين0 تا 4 درصد از حجم اتمسفر زمين را مي پوشاند كه بستگي به محل، ارتفاع و شرايط جوي دارد.
اتمسفر زمين بجهت تخليه بيليون ها تن از گازهاي گلخانه اي نظير دي اكسيد كربن، بخار آب و گازهاي حاصل از احتراق سوخت هاي فسيلي در وسائط نقليه و ساير تجهيزات به آهستگي در حال تغيير مي باشد.
با وجود جذب تنها نيم بيليونيم انرژي خورشيد توسط زمين، خورشيد مؤثر ترين عامل تغييرات جوي زمين مي باشد و با كاهش گرماي خروجي خورشيد از تولد زمين تا بحال بميزان يك سوم، دماي سطح زمين همچنان در يك محدوده باريك ثابت مانده است.
طي دهه اخير توجه مردم به اثرات فعاليتهاي بشر روي آب و هواي زمين خصوصا" فعاليتهايي نظير احتراق سوخت در وسائط نقليه كه توليد GHG نموده و به گازهاي گلخانه اي آنتروپوژنيك معروف مي باشد معطوف شده است.
به جهت جذب تشعشعات مادون قرمز منعكس شده از سطح زمين توسط اين گازها گرما در اتمسفر زمين محبوس مي شود. وجود اين گازها بخودي خود و به ميزان طبيعي براي ادامه حيات لازم مي باشد. شكل(1) نشان مي دهد كه حدود 70% تشعشعات مرئي مادون قرمز كه به زمين مي رسد جذب آن مي شود و مابقي منعكس مي گردد. مولكولهاي گاز گلخانه اي و ابرها بخشي از اين گرما كه ناشي از جذب نور مرئي مادون قرمز توسط سطح زمين است را جذب نموده و در كليه جهات منتشر مي كنند. بخشي از اين تشعشعات مجددا" جذب سطح زمين شده و مابقي به خارج از اتمسفر مي رود. عمده ترين گازهاي گلخانه اي عبارتند از (H2O) بخار آب، (CO2) دي اكسيد كربن، (CH4) متان، (N2O) اكسيد نيتروژن، فلوروكربنها و (O3) ازن. در اين ميان دي اكسيد كربن پر صحبت ترين و بخار آب بجهت در صد بالاي آن ( حدود 3% كل گازهاي گلخانه اي اتمسفر) مهم ترين گازهاي گلخانه اي مي باشند كه هردو عمده ترين محصول احتراق سوختهاي هيدروكربني هستند. بخار آب اولين جذب كننده تشعشعات خورشيدي ورودي به زمين مي باشد كه نقش عمده اي در اثر گلخانه اي طبيعي (Natural) دارد. بر طبق گزارش دانشمندان هواشناسي بخار آب موجود در جو فوقاني و عرض جغرافيائي مياني نيمكره شمالي در 14 سال گذشته افزايش يافته است.
جو زمين در نزديكي سطح آن شامل 78.08 درصد نيتروژن، 20.95 درصد اكسيژن،0.93 درصد آرگون، 0.0353درصد دي اكسيد كربن و مابقي گازهايي مثل متان، اكسيد نيتروژن، منو اكسيد كربن، ازن، هيدروژن، هليم، نئون، آمونياك، سولفيد هيدروژن و دي اكسيد سولفور مي باشد. آب، بين0 تا 4 درصد از حجم اتمسفر زمين را مي پوشاند كه بستگي به محل، ارتفاع و شرايط جوي دارد.
اتمسفر زمين بجهت تخليه بيليون ها تن از گازهاي گلخانه اي نظير دي اكسيد كربن، بخار آب و گازهاي حاصل از احتراق سوخت هاي فسيلي در وسائط نقليه و ساير تجهيزات به آهستگي در حال تغيير مي باشد.
با وجود جذب تنها نيم بيليونيم انرژي خورشيد توسط زمين، خورشيد مؤثر ترين عامل تغييرات جوي زمين مي باشد و با كاهش گرماي خروجي خورشيد از تولد زمين تا بحال بميزان يك سوم، دماي سطح زمين همچنان در يك محدوده باريك ثابت مانده است.
طي دهه اخير توجه مردم به اثرات فعاليتهاي بشر روي آب و هواي زمين خصوصا" فعاليتهايي نظير احتراق سوخت در وسائط نقليه كه توليد GHG نموده و به گازهاي گلخانه اي آنتروپوژنيك معروف مي باشد معطوف شده است.
به جهت جذب تشعشعات مادون قرمز منعكس شده از سطح زمين توسط اين گازها گرما در اتمسفر زمين محبوس مي شود. وجود اين گازها بخودي خود و به ميزان طبيعي براي ادامه حيات لازم مي باشد. شكل(1) نشان مي دهد كه حدود 70% تشعشعات مرئي مادون قرمز كه به زمين مي رسد جذب آن مي شود و مابقي منعكس مي گردد. مولكولهاي گاز گلخانه اي و ابرها بخشي از اين گرما كه ناشي از جذب نور مرئي مادون قرمز توسط سطح زمين است را جذب نموده و در كليه جهات منتشر مي كنند. بخشي از اين تشعشعات مجددا" جذب سطح زمين شده و مابقي به خارج از اتمسفر مي رود. عمده ترين گازهاي گلخانه اي عبارتند از (H2O) بخار آب، (CO2) دي اكسيد كربن، (CH4) متان، (N2O) اكسيد نيتروژن، فلوروكربنها و (O3) ازن. در اين ميان دي اكسيد كربن پر صحبت ترين و بخار آب بجهت در صد بالاي آن ( حدود 3% كل گازهاي گلخانه اي اتمسفر) مهم ترين گازهاي گلخانه اي مي باشند كه هردو عمده ترين محصول احتراق سوختهاي هيدروكربني هستند. بخار آب اولين جذب كننده تشعشعات خورشيدي ورودي به زمين مي باشد كه نقش عمده اي در اثر گلخانه اي طبيعي (Natural) دارد. بر طبق گزارش دانشمندان هواشناسي بخار آب موجود در جو فوقاني و عرض جغرافيائي مياني نيمكره شمالي در 14 سال گذشته افزايش يافته است.
بخار آب در جو فوقاني مي تواند بواسطه تحريك در تشكيل ابرهاي قطبي كه عامل كمك به آلاينده هايي نظير اكسيدهاي نيتروژن و هالو كربن ها در تخريب لايه ازن مي باشند براي اين لايه مضر باشد. برخي از دانشمندان معتقدندبخارآب درجو مياني tropopause) = 2 تا 16 كيلومتري سطح زمين) عامل اثر گلخانه اي است و برخي ديگر بخار آب در جو تحتاني (سطح زمين) را عامل اين اثر مي دانند. ولي اعتقاد عموم بر اين است كه بخار آب كمترين اثر را در اثر گلخانه اي آنتروپوژنيك(حاصل از احتراق سوخت ها)دارد.
گاز متان كه حاصل فرايند پوسيدگي است عليرغم در صد كم آن در مقايسه با دي اكسيد كربن، 5 تا 10 برابر مستعد تر از اين گاز در جذب حرارت مي باشد. متان در اتمسفر بطور سالانه1 درصد افزايش مي يابدكه دو برابردرصد افزايش دي اكسيد كربن است. گاز متان در اثر فعاليتهايي نظير شاليكاري، دفع زباله ها، سوخت هاي biomass ، دامداري، تخليه گازهاي طبيعي در هنگام استخراج و حمل و نقل و استخراج زغال سنگ، توليد مي شود. تقريبا" 90 درصد متان موجود در جو تحتاني در فعل و انفعالات شيميايي با hydroxyl radicals نابود مي شود. اگرچه ميزان اين ماده در جو زمين بسيار كم است وليكن اصلي ترين عامل از بين رفتن متان جو مي باشد. ماده hydroxyl radicals در اثر تجزيه بخار آب و واكنش شيميايي بين بخار آب و ساير گازهاي موجود در جو توليد مي شود.
N2O نيز از گازهاي گلخانه اي مؤثر مي باشد كه 150 تا 180 سال در اتمسفر باقي مي ماند و بطور طبيعي تا جو فوقاني بالا رفته باعث تخريب لايه ازن مي گردد. در صد افزايش آن در سال 0.2 تا 0.3درصد است و بيشتر در مناطق حاره توليد مي شود ولي بطورتخميني 20 درصد آن در اثر كودها و محصولات شيميايي و احتراق سوخت هاي فسيلي مي باشد. استفاده از كاتاليستها براي كنترل انتشار اين گاز نقش مؤثر تري يافته است. استفاده از كودها براي رشد ذرت در توليد سوخت اتانول يكي از عمده ترين عوامل انتشار اكسيدهاي نيتروژن مي باشد.
كلرو فلوروكربن ها (CFC) با وجود اين كه محصول احتراق موتورها نيستند ولي بواسطه اين كه محصول فرآيند خنك سازي هوا براي وسائل مختلف مي باشند مورد توجه قرار مي گيرند. اين گازها در سال 0.5 درصد افزايش مي يابند و بين 75 تا180 سال در اتمسفر باقي مي مانند. همچنين 20000 برابر مستعد تر از دي اكسيدكربن در جذب گرما هستند ولي در كل بعضي از دانشمندان معتقدند اثر گلخانه اي آن ها در تعادل با اثر خنك سازي آنهاست.
ازن محصول مستقيم احتراق سوخت وسائط نقليه نمي باشد ولي محصولات احتراق مانند Nox ، هيدروكربن ها و بخار آب نقش عمده اي در تشكيل آن ايفا مي كنند. وجود ازن در جو فوقاني مفيد و در جو تحتاني مضر است. اين گاز از چند ساعت تا چند روز مي تواند در جو تحتاني باقي بماند و در جو فوقاني فقط چند ساعت. نازك شدن لايه ازن در جو فوقاني باعث عبور تشعشعات ماوراء بنفش به سطح زمين و افزايش امراض ناشي از آن مي شود وجود ازن در جو تحتاني بجهت قدرت اكسيد كردن آن براي سلامتي مضر است و در جو تحتاني جزء آلاينده ها محسوب مي گردد و در كل يكي از گازهاي گلخانه اي بشمار مي آيد.
منبع : EIA
آدرس : http://www.eia.doe.gov/
گاز متان كه حاصل فرايند پوسيدگي است عليرغم در صد كم آن در مقايسه با دي اكسيد كربن، 5 تا 10 برابر مستعد تر از اين گاز در جذب حرارت مي باشد. متان در اتمسفر بطور سالانه1 درصد افزايش مي يابدكه دو برابردرصد افزايش دي اكسيد كربن است. گاز متان در اثر فعاليتهايي نظير شاليكاري، دفع زباله ها، سوخت هاي biomass ، دامداري، تخليه گازهاي طبيعي در هنگام استخراج و حمل و نقل و استخراج زغال سنگ، توليد مي شود. تقريبا" 90 درصد متان موجود در جو تحتاني در فعل و انفعالات شيميايي با hydroxyl radicals نابود مي شود. اگرچه ميزان اين ماده در جو زمين بسيار كم است وليكن اصلي ترين عامل از بين رفتن متان جو مي باشد. ماده hydroxyl radicals در اثر تجزيه بخار آب و واكنش شيميايي بين بخار آب و ساير گازهاي موجود در جو توليد مي شود.
N2O نيز از گازهاي گلخانه اي مؤثر مي باشد كه 150 تا 180 سال در اتمسفر باقي مي ماند و بطور طبيعي تا جو فوقاني بالا رفته باعث تخريب لايه ازن مي گردد. در صد افزايش آن در سال 0.2 تا 0.3درصد است و بيشتر در مناطق حاره توليد مي شود ولي بطورتخميني 20 درصد آن در اثر كودها و محصولات شيميايي و احتراق سوخت هاي فسيلي مي باشد. استفاده از كاتاليستها براي كنترل انتشار اين گاز نقش مؤثر تري يافته است. استفاده از كودها براي رشد ذرت در توليد سوخت اتانول يكي از عمده ترين عوامل انتشار اكسيدهاي نيتروژن مي باشد.
كلرو فلوروكربن ها (CFC) با وجود اين كه محصول احتراق موتورها نيستند ولي بواسطه اين كه محصول فرآيند خنك سازي هوا براي وسائل مختلف مي باشند مورد توجه قرار مي گيرند. اين گازها در سال 0.5 درصد افزايش مي يابند و بين 75 تا180 سال در اتمسفر باقي مي مانند. همچنين 20000 برابر مستعد تر از دي اكسيدكربن در جذب گرما هستند ولي در كل بعضي از دانشمندان معتقدند اثر گلخانه اي آن ها در تعادل با اثر خنك سازي آنهاست.
ازن محصول مستقيم احتراق سوخت وسائط نقليه نمي باشد ولي محصولات احتراق مانند Nox ، هيدروكربن ها و بخار آب نقش عمده اي در تشكيل آن ايفا مي كنند. وجود ازن در جو فوقاني مفيد و در جو تحتاني مضر است. اين گاز از چند ساعت تا چند روز مي تواند در جو تحتاني باقي بماند و در جو فوقاني فقط چند ساعت. نازك شدن لايه ازن در جو فوقاني باعث عبور تشعشعات ماوراء بنفش به سطح زمين و افزايش امراض ناشي از آن مي شود وجود ازن در جو تحتاني بجهت قدرت اكسيد كردن آن براي سلامتي مضر است و در جو تحتاني جزء آلاينده ها محسوب مي گردد و در كل يكي از گازهاي گلخانه اي بشمار مي آيد.
منبع : EIA
آدرس : http://www.eia.doe.gov/
سرویسهای ارزیابی طول عمر ( Life Cycle Assessment )
ارزیابی دوره عمر LCA ( Life Cycle Assessment )ابزار تصمیم گیریی است که وضعیت زیست محیطی یک محصول، فعالیتهای تولیدی و فرآیندها را در طول عمر مفیدشان، برآورد می نماید. در LCA از تکنیکهای مختلفی برای برآورد اقتصادی، اجتماعی و زیست محیطی محصولات، فعالیتها و فرآیندها استفاده شده است.
امروزه تعداد روزافزونی ازسازنده ها، شرکتها، موسسات دولتی، مؤسسات علمی و صنایع برای ارزیابی تأثیرات بلند مدت برنامه هایشان و تصمیم گیری درباره آنها از LCA استفاده می کنند.
استفاده از LCA به این دلیل پیشنهاد می شود که LCA امکان مقایسه چند برنامه، پروسه یا فعالیت مختلف با یکدیگر و برگزینی بهترین آنها ( با توجه به تاثیرات محیطی، اجتماعی و اقتصادی آنها ) را به ما می دهد.
به علاوه با استفاده از LCA می توان نسبت به گزارشات ارائه شده از یک برنامه خاص و قابلیت اعتماد آن اطمینان حاصل کرد.
با به کارگیری LCA در فعالیتهای تولیدی و دیگر پروسه‌ها، می‌توانید اثرات محیطی و هزینه های مالی طرحهای خود را کاهش داده، از میزان آلوده سازی محیط کاسته و دست به راه حلهای ابتکاری بزنید.
مؤسسه Power tech در این رابطه دست به ارائه خدمات زیر نموده است :
ارائه یک برنامه ساختاری LCA برای برآورد کیفی تجهیزات در طول عمر مفیدشان.
*ارائه روشهای تحلیلی و استاندارد جمع آوری اطلاعات و ارزیابی صدمات.
*برآورد عملکرد تجهیزات در طول عمر کاملشان.
*ارائه نرم افزارهایی برای جمع آوری، ذخیره سازی، تجزیه و تحلیل اطلاعات و انتقال آنها.
*لوازم آموزشی
امروزه تعداد روزافزونی ازسازنده ها، شرکتها، موسسات دولتی، مؤسسات علمی و صنایع برای ارزیابی تأثیرات بلند مدت برنامه هایشان و تصمیم گیری درباره آنها از LCA استفاده می کنند.
استفاده از LCA به این دلیل پیشنهاد می شود که LCA امکان مقایسه چند برنامه، پروسه یا فعالیت مختلف با یکدیگر و برگزینی بهترین آنها ( با توجه به تاثیرات محیطی، اجتماعی و اقتصادی آنها ) را به ما می دهد.
به علاوه با استفاده از LCA می توان نسبت به گزارشات ارائه شده از یک برنامه خاص و قابلیت اعتماد آن اطمینان حاصل کرد.
با به کارگیری LCA در فعالیتهای تولیدی و دیگر پروسه‌ها، می‌توانید اثرات محیطی و هزینه های مالی طرحهای خود را کاهش داده، از میزان آلوده سازی محیط کاسته و دست به راه حلهای ابتکاری بزنید.
مؤسسه Power tech در این رابطه دست به ارائه خدمات زیر نموده است :
ارائه یک برنامه ساختاری LCA برای برآورد کیفی تجهیزات در طول عمر مفیدشان.
*ارائه روشهای تحلیلی و استاندارد جمع آوری اطلاعات و ارزیابی صدمات.
*برآورد عملکرد تجهیزات در طول عمر کاملشان.
*ارائه نرم افزارهایی برای جمع آوری، ذخیره سازی، تجزیه و تحلیل اطلاعات و انتقال آنها.
*لوازم آموزشی
منبع : مؤسسه Power tech
آدرس:http://www.powertech.bc.ca/
آدرس:http://www.powertech.bc.ca/
Sunday, July 20, 2008
سيستم اتوماتيك اطفاء حريق پودر ( پايرستورم )
شركت مهندسي باردريج كار
پايرستوم نسلي جديد از سيستم اطفاي حريق اتوماتيك پودر خشك است كه بصورت سريع و لحظه اي عمل مي كند. دستگاه پايرستورم شامل سيلندرهايي است كه تحت فشار نيستند ، سبك و قابل حمل بوده و به آساني نصب مي شوند. سيلندر پايرستورم حاوي پودر ABC FUREX است كه غيرقابل نفوذ آب و گرد و غبار بوده و در اندازه هاي گوناگون موجود مي باشد. پايرستورم امكان اطفاي حريق اتوماتيك سطوح مختلف در فضاي باز و احجام گوناگون در فضاي بسته را دارد. سيستم پايرستورم نياز به لوله كشي و تعمير و نگهداري نداشته و عمر مفيد بيش از 10 سال دارد.
تحريك و تخليه سيلندر پايرستورم بصورت الكتريكي از طريق دستگاه مركزي و يا توسط حسگر دما انجام مي گيرد. فشار توليد شده درون سيلندر باعث باز شدن محفظه مخصوص و تخليه پودر به ميزان 35 متر در ثانيه مي شود. اين عمل در كمتر از نيم ثانيه بوقوع مي پيوندد. پودر خشك تخليه شده به طريق شيميايي با از بين بردن زنجيره آتش و به طرق فيزيكي توسط خنك كردن محيط و توليد ابري از پودر و تشكيل پوشش تشكي از پودر باعث اطفاي سريع و آني حريق مي شود. پايرستورم تحت آزمايش هاي گوناگون در جهان قرار گرفته و كاربرد مؤثر را در سخت ترين شرايط به اثبات رسانده است. سيلندر پايرستورم در صورت ضربه ، سوراخ شدن و يا تكان شديد تخليه كاذب نمي شود. سيستم پايرستورم در محيط باز و يا بسته كاربرد دارد. تخليه پودر و پخش آن در محيط بصورت يكسان در تمام نقاط انجام مي گيرد.
مزاياي اين نوع سيستم اطفاي حريق ، هزينه مناسب و سرعت عمل و اطفاي آني حريق است. پايرستورم حاوي مواد سمي نيست و اثر منفي بر روي لايه ازون ندارد . سيلندرهاي پايرستورم علاوه بر اينكه تحت فشار نيستند ، نياز به لوله كشي ندارند. پايرستورم نيازي به تعمير و نگهداري خاصي ندارد كه اين مسأله خود صرفه جويي در هزينه را بدنبال دارد.
استفاده از سيستم اطفاي حريق اتوماتيك پايرستورم جهت مكان هاي تجاري ، صنعتي و نظامي در كشورهاي پيشرفته صنعتي بسيار متداول است. كاربردهاي پايرستورم در صنايع گوناگون و جهت اطفاي حريق در فضاي كوچك با حداقل حجم اطفاي حريق 2/1 متر مربع تا مجتمع هاي بزرگ مسكوني و صنعتي ، موتور خودروها و نفربرهاي نظامي و صنعتي ، صنايع ريلي و دريايي و هوايي ، اتاق هاي كابل و كامپيوتر و تجهيزات برقي و صنايع توليدي ، معدني و نفت وگاز است.
پايرستوم نسلي جديد از سيستم اطفاي حريق اتوماتيك پودر خشك است كه بصورت سريع و لحظه اي عمل مي كند. دستگاه پايرستورم شامل سيلندرهايي است كه تحت فشار نيستند ، سبك و قابل حمل بوده و به آساني نصب مي شوند. سيلندر پايرستورم حاوي پودر ABC FUREX است كه غيرقابل نفوذ آب و گرد و غبار بوده و در اندازه هاي گوناگون موجود مي باشد. پايرستورم امكان اطفاي حريق اتوماتيك سطوح مختلف در فضاي باز و احجام گوناگون در فضاي بسته را دارد. سيستم پايرستورم نياز به لوله كشي و تعمير و نگهداري نداشته و عمر مفيد بيش از 10 سال دارد.
تحريك و تخليه سيلندر پايرستورم بصورت الكتريكي از طريق دستگاه مركزي و يا توسط حسگر دما انجام مي گيرد. فشار توليد شده درون سيلندر باعث باز شدن محفظه مخصوص و تخليه پودر به ميزان 35 متر در ثانيه مي شود. اين عمل در كمتر از نيم ثانيه بوقوع مي پيوندد. پودر خشك تخليه شده به طريق شيميايي با از بين بردن زنجيره آتش و به طرق فيزيكي توسط خنك كردن محيط و توليد ابري از پودر و تشكيل پوشش تشكي از پودر باعث اطفاي سريع و آني حريق مي شود. پايرستورم تحت آزمايش هاي گوناگون در جهان قرار گرفته و كاربرد مؤثر را در سخت ترين شرايط به اثبات رسانده است. سيلندر پايرستورم در صورت ضربه ، سوراخ شدن و يا تكان شديد تخليه كاذب نمي شود. سيستم پايرستورم در محيط باز و يا بسته كاربرد دارد. تخليه پودر و پخش آن در محيط بصورت يكسان در تمام نقاط انجام مي گيرد.
مزاياي اين نوع سيستم اطفاي حريق ، هزينه مناسب و سرعت عمل و اطفاي آني حريق است. پايرستورم حاوي مواد سمي نيست و اثر منفي بر روي لايه ازون ندارد . سيلندرهاي پايرستورم علاوه بر اينكه تحت فشار نيستند ، نياز به لوله كشي ندارند. پايرستورم نيازي به تعمير و نگهداري خاصي ندارد كه اين مسأله خود صرفه جويي در هزينه را بدنبال دارد.
استفاده از سيستم اطفاي حريق اتوماتيك پايرستورم جهت مكان هاي تجاري ، صنعتي و نظامي در كشورهاي پيشرفته صنعتي بسيار متداول است. كاربردهاي پايرستورم در صنايع گوناگون و جهت اطفاي حريق در فضاي كوچك با حداقل حجم اطفاي حريق 2/1 متر مربع تا مجتمع هاي بزرگ مسكوني و صنعتي ، موتور خودروها و نفربرهاي نظامي و صنعتي ، صنايع ريلي و دريايي و هوايي ، اتاق هاي كابل و كامپيوتر و تجهيزات برقي و صنايع توليدي ، معدني و نفت وگاز است.
Tuesday, July 15, 2008
مديران و سرپرستان كارگاه ها ، مسئوليت خطيري در زمينه كمك هاي اوليه دارند.
محمد رضا طوسي ، كارشناس برنامه ريزي آموزشي وزارت بهداشتمديران و سرپرستان كارگاه ها ، مسئوليت خطيري در زمينه كمك هاي اوليه دارند. زيرا آنها نه تنها بايد در مورد كميت و كيفيت توليد جوابگو باشند ، بلكه طبق قانون ، وظيفه حفظ جان كاركنان تحت امر خود را نيز بر عهده دارند . مديران وظيفه دارند با برنامه ريزي هاي دقيق و پيش بيني هاي لازم ، محيط كاري فراهم كنند كه حتي المقدور حادثه در آن رخ ندهد يا در صورت بروز هر گونه حادثه ، عوارض ناشي از آن كاهش داده شوند. پس از وقوع هر حادثه ، مديران بايد با تجزيه و تحليل كامل فعاليت هاي انجام شده ، نقاط ضعف و قوت عمليات كمك رساني را بررس كنند. به عبارت ديگر براي سرپرستان يك كارگاه بايد هميشه اين سؤال مطرح باشد كه :
در صورت بروز حادثه و كشته و مجروح شدن تعدادي از همكارانشان چه اقداماتي بايد انجام بدهند ؟
چگونه مي توان در اسرع وقت از شدت ضايعات انساني كم كرد ؟
چگونه مي توان آرامش و خونسردي خود و ساير كاركنان را حفظ كرد ؟
چگونه مي توان به كمك ديگران و با تقسيم وظايف بين آنها ، اقدامات اوليه را به سرعت انجام داد ؟
از جمله وظايف مهم سرپرستان ، آشنايي با خصوصيات جسماني ، بيماري هاي كاركنان و شرايط روحي و رواني آنهاست. اين مسأله در مورد انتخاب كارگران براي مأموريت هاي مختلف بخصوص مأموريت هاي خارج از سازمان ، كار در ارتفاعات و كار در اعماق زمين از اهميت بسياري برخوردار است. زيرا بي توجهي به اين مسايل در بسياري از موارد مي تواند زمينه ساز بروز حوادث غيرقابل جبران و مشكلات بعدي ناشي از آن باشد. يادآور مي شود استخدام و به كارگيري يك يا چند نفر پرستار ، بهيار يا پزشكيار در قبال كمك هاي اوليه از مديران سلب مسؤوليت نمي كند ، زيرا متأسفانه در مواردي مانند انفجار ، آتش سوزي ، تصادف با وسايل نقليه ، مسموميت هاي غذايي و نظاير آنها ابعاد فاجعه به حدي است كه كمك و همكاري ساير افراد كاملاً ضروري است.
از اين گذشته حتي در صورت استخدام اين افراد ، آنها نيز بايد با توجه به طبيعت كار و در نظر داشتن خطرات و حوادث احتمالي ، آموزش هاي لازم را ديده و وسايل و امكانات ضروري مانند لباس مخصوص ، كلاه ايمني ، كفش ايمني ، ماسك تنفسي و غيره را در اختيار داشته باشند تا در حداقل زمان به كمك آسيب ديدگان بشتابند و منتظر انتقال مصدومين به درمانگاه نباشند.
به عنوان مثال يك خانم يا آقاي پرستار يا بهيار كه هرگز يك كارگاه ذوب فلز ، ريخته گري يا آهنگري را از نزديك نديده و اطلاعات بسيار كمي از خصوصيات معادن زيرزميني دارد ، چگونه قادر خواهد بود كه در شرايط ناگوار ، غيرمنتظره و دلهره آور پس از حادثه ، بدون آمادگي قبلي و بدون داشتن وسايل و تجهيزات لازم ، به كمك حادثه ديدگان بشتابد.
مسايل ، مشكلات و نواقص كمك رساني در صنايع از عوامل زير سرچشمه مي گيرند :
# عدم اطلاعات كافي و حساسيت لازم نسبت به امداد و كمك هاي اوليه از طرف كارفرمايان و مديران ارشد.
# شناخت و آگاهي اندك كارگران از كمك هاي اوليه نگذراندن آموزش هاي لازم.
# كافي نبودن تعداد امدادگران و افراد حرفه اي آموزش ديده.
# عدم حضور به موقع افراد آموزش ديده در مناطقي كه احتمال وقوع حادثه زياد است.
# كافي نبودن تعداد جعبه كمك هاي اوليه.
# كافي نبودن وسايل و داروهاي جعبه يا كيف كمك هاي اوليه.
# استفاده از داروها و بعضي از وسايل تاريخ مصرف گذشته.
# در نظر نگرفتن امكانات امداد و كمك هاي اوليه براي كارگراني كه به مأموريت مي روند.
# در نظر نگرفتن امكانات امداد و كمك هاي اوليه براي تمام نوبت هاي كاري ، امكانات و تجهيزات مختصر در اتاق كمك هاي اوليه ، عدم معرفي امدادگران و افراد آموزش ديده در تابلو اعلانات در نوبت هاي كاري مختلف.
# نامشخص بودن محل نصب يا نگهداري جعبه يا كيف كمك هاي اوليه.
# عدم تطابق امكانات و وسايل مورد نياز با گسترش فعاليت هاي سازمان.
# نامشخص بودن روند عمليات امداد و كمك هاي اوليه از آغاز تا مرحلة نهايي.
# نداشتن وسيله نقليه مناسب براي انتقال مجروحين مانند آمبولانس مجهز و استاندارد.
لزوم استفاده از دستكش هاي ايمني
شركت مهراس ايمن – Worksafe, no 10 Australiaدستكش محافظ
موقعيت هايي در كار وجود دارند كه به خطر افتادن ايمني وسلامت افراد به دليل تماس پوستي ، در آن اجتناب ناپذير است. در اين صورت بكار بردن روش هايي غير از استفاده از دستكش هاي محافظ ، براي كنترل خطرات عملاً معقول نيست. لذا كارفرما قانوناً مسؤول خواهد بود كه به هر يك از كاركناني كه ممكن است در معرض خطر قرار گيرند دستكش محافظ ارايه نمايد.
افراد و مشاغل
كاركنان امور بهداشت ، نظافتگران ، كاركنان سردخانه ، كاركنان آزمايشگاه ، تكنسين هاي برق ، كاركنان امور غذايي ، جوشكاران ، آرايشگران ، داربست بندها ، باطري سازها و افراد مشاغل در كارخانجات توليد باطري ، پتروشيمي ، صنايع نفت ، واحدهاي نقاشي ، كارخانجات توليد رنگ و صنايع خودروسازي ملزم به استفاده از دستكش مي باشند.
كارفرمايان و وظايف
كارفرمايان محترم موظفند نسخه هايي از MSDS ( برگه هاي اطلاعات ايمني مواد ) را براي هر يك از مواد خطرناكي كه در محل كار وجود دارد به منظور نشان دادن تطابق دستكش ها با MSDS تهيه كنند. همچنين مي بايست كارگران را از نحوه صحيح استفاده مطلع كرده و همينطور به عملكرد كاركنان جهت حصول اطمينان از استفاده صحيح از دستكش ها ، نظارت داشته باشند.
كاركنان و وظايف
كاركنان مي بايست طبق دستورالعمل از دستكش ها استفاده كنند. براي مثال دستكش ها را قبل و بعد از استفاده به منظور تشخيص ضعف ها و نقص ها بازبيني نمايند. همچنين قبل و بعد از استفاده دست ها را كاملاً شسته و خشك نمايند. به علاوه در صورت بريدگي و خراش دستكش از استفاده مجدد آن خودداري نمايند. در ضمن دستكش هاي آلوده شده را به طور صحيحي مرتب و تميز كنند و قبل از لمس اشياي ديگر از دست خارج نمايند.
خريد صحيح
دستكش مي بايست با توجه به نياز و متناسب با كار مورد نظر خريداري شود. فاكتور هايي نظير ميزان ظرافت مورد نياز در كارهاي دستي و مدل و سايز دستكش بايد مد نظر قرار گيرد.
استفاده در كنار ماشين آلات
برخي دستكش ها براي كار كردن با ماشين آلات مناسب نيستند. به عنوان مثال در هنگام استفاده از دستكش مشبك ( توري ) در كنار ماشين اره بايد دقت شود كه دستكش كاملاً اندازه باشد تا خطر گير كردن آن در قسمت هاي متحرك دستگاه كاهش يابد.
نكات مهم
در صورتي كه كيفيت دستكش تنزل يابد و يا تراوش مواد به داخل آن صورت گيرد ، دستكش قادر به حفظ فرد در مقابل مواد خطرناك نخواهد بود.
برخي نشانه هاي عمومي در رابطه با كيفيت نامناسب دستكش عبارتند از ساييده شدن بين انگشتان ، باز شدن درزها ، ترك خوردن و برآمده شدن يا سوراخ شدن نوك انگشتان ، باد كردن و چروك شدن پس از استفاده ، خارش پوست.
در صورتي كه داخل دستكش رطوبت ايجاد شود يا مواد مورد استفاده بداخل دستكش نفوذ كنند يا پوست نسبت به مواد سازنده دستكش حساسيت نشان دهد ، استفاده از دستكش ممكن است باعث خارش يا سوزش شود.
آماس پوست ( درماتيتيس ) يكي از التهابات پوستي است. اين التهاب در صورت تماس بعضي مواد با پوست ايجاد مي شود. برخي دستكش ها بايد مدت طولاني مورد استفاده قرار گيرند تا باعث شوند پوست واكنش از خود نشان دهد. براي مثال حساسيت لاتكس زماني ايجاد مي شود كه پروتئين هاي موجود در لاتكس دستكش ، واكنش آلرژيك در شخص ايجاد نمايد.
سازندگان بايد فهرست مواد بكار رفته در ساخت دستكش را روي بسته بندي آن درج كنند و قيد نمايند كه آيا اين مواد حساسيت زا انتخاب محصولاتي يا موادي نظير لاستيك طبيعي با حساسيت زايي پايين ، لاتكس بدون پودر يا دستكش هاي PVC مي دهد.
كساني كه نسبت به لاتكس ( لاستيك خام ) حساسيت دارند ، بايد از تماس با محصولات ساخته شده از لاتكس خودداري كنند و دستكش هاي غيرلاتكس بپوشند.
كاركناني كه هر گونه علامت يا نشانه التهاب نظير خارش ، قرمزي ، پوسته شدن ، ترك خوردن يا خونريزي پوست را در دست هاي خود مشاهده كنند ، بايد مسئله را فوراً به كارفرما اطلاع دهند. در برخي موارد درمان دارويي و در برخي ديگر تغيير در وظايف لازم مي باشد.
روش نظارت بر وضعيت روغن ترانسفورماتور
دكتر بهروز پهلوانپور/ دكتر حسين حبيب الهي
روغن عايق معدني كه از يك قرن پيش در صنعت برق استفاده شده از سال 1886 مورد استفاده ترانسفورماتورهاي برق بوده است. روغنهاي اوليه بر پايه پارافين خام بود. اكسيداسيون روغن هاي پارافيني حالت لجني غيرقابل حل (Insoluble Sludge) را ايجاد مي كند تا ويسكوزيته افزايش يابد اين امر باعث افت انتقال حرارت ، داغ كردن ترانسفورماتور و كاهش طول عمر آن مي شود. در نتيجه اين گونه روغن هاي پارافيني به طور موفقيت آميزي جايگزين روغن هاي نفتانيك شدند. اگر چه روغن هاي نفتانيك خاصيت اكسيد شدن بيشتري نسبت به پارافينيك دارند ، محصول اكسيداسيون قابل حل در روغن بوده و كمتر مشكل ساز است. تجربه نشان داده كه روغن مايع عايقي محصولي است كه نياز به نظارت و حفاظت زياد و نگهداري برنامه ريزي شده دارد تا خدمات رضايت بخشي را ارايه دهد.
انتخاب روغن اوليه مهمترين قدم در كارخانه هاي سازنده روغن عايقي است. مقدار درجه پالايش مواد خام و نوع فرآيند و عمل آوري آن ممكن است موجب تغييرات عمده اي در ساختار محصول پاياني شود. در فرايند پالايش ، مناسب ترين صفات روغن خام انتخاب و مواد غير ضروري از آن خارج مي شود.محصول نهايي داراي ساختارهاي متناسب به صورت حلقه هاي معطر ، نفتانيكها و پارافينهاست. اين فرايند ممكن است شامل بهبود آبي / هيدروژني ، استخراج حلال ، غير مومي كردن ، بهبود اسيد و خاك باشد. اگر چه روش مشخص براي كارخانه اي كه مايع عايقي خوب را مشخص كند وجود ندارد ، بدون در نظر گرفتن روش مورد استفاده در پالايش ، روغن عايقي توليد شده بايد داراي كاركرد بالا ، مختصات جذب گاز ، پايداري شيميايي و مقاومت در برابر اكسيده شدن باشد و علاوه بر آن بالاترين حد غلظت ( اشباع ) هيدروكربن آروماتيك و سولفورونيتروژن موجود را نيز كه از عوامل مهم است ، داشته باشد.
انتخاب روغن اوليه مهمترين قدم در كارخانه هاي سازنده روغن عايقي است. مقدار درجه پالايش مواد خام و نوع فرآيند و عمل آوري آن ممكن است موجب تغييرات عمده اي در ساختار محصول پاياني شود. در فرايند پالايش ، مناسب ترين صفات روغن خام انتخاب و مواد غير ضروري از آن خارج مي شود.محصول نهايي داراي ساختارهاي متناسب به صورت حلقه هاي معطر ، نفتانيكها و پارافينهاست. اين فرايند ممكن است شامل بهبود آبي / هيدروژني ، استخراج حلال ، غير مومي كردن ، بهبود اسيد و خاك باشد. اگر چه روش مشخص براي كارخانه اي كه مايع عايقي خوب را مشخص كند وجود ندارد ، بدون در نظر گرفتن روش مورد استفاده در پالايش ، روغن عايقي توليد شده بايد داراي كاركرد بالا ، مختصات جذب گاز ، پايداري شيميايي و مقاومت در برابر اكسيده شدن باشد و علاوه بر آن بالاترين حد غلظت ( اشباع ) هيدروكربن آروماتيك و سولفورونيتروژن موجود را نيز كه از عوامل مهم است ، داشته باشد.
روغن عايق در سرويس
روغنهاي عايقي استفاده شده در ترانسفورماتورهاي هوا-تنفسي ، اكسيژن را تا نقطه اشباع جذب مي كند . در حضور عناصر فلزي و حرارتهاي بالا روغن ، اكسيده شده و در نهايت قابليت دي الكتريكي آن كم مي شود. اين عمل ، بستگي مستقيم به شكل بندي تركيبات قطبي و لجن در روغن دارد. در مرحله اول اكسيده شدن ، تركيبات قطبي غيراسيدي مانند الكلها و آلدئيدها ، كتونها و ... توليد مي شوند. همانطور كه اكسيداسيون صورت مي گيرد اسيدها و در نتيجه لجن تشكيل مي شود. روغن خورنده شده و عناصر جامد تشكيل دهنده حالت لجن در محلهاي مختلف ترانسفورماتور رسوب كرده و لايه اي تشكيل مي شود كه قابليت انتشار حرارت روغن و خواص الكتريكي آن را كاهش مي دهد. به علاوه افزايش اسيديته حلال و لجن ، باعث كاركرد غلط ترانسفورماتور مي شود. حالت لجن و اسيدها به تجهيزات عايقي به خصوص ورقهاي كاغذي معيوب هجوم برده و باعث ضعيف شدن سيستم عايقي مي شوند كه سبب خطاي عمده در ترانسفورماتور و ضرر مالي مي شود.
روغنهاي عايقي استفاده شده در ترانسفورماتورهاي هوا-تنفسي ، اكسيژن را تا نقطه اشباع جذب مي كند . در حضور عناصر فلزي و حرارتهاي بالا روغن ، اكسيده شده و در نهايت قابليت دي الكتريكي آن كم مي شود. اين عمل ، بستگي مستقيم به شكل بندي تركيبات قطبي و لجن در روغن دارد. در مرحله اول اكسيده شدن ، تركيبات قطبي غيراسيدي مانند الكلها و آلدئيدها ، كتونها و ... توليد مي شوند. همانطور كه اكسيداسيون صورت مي گيرد اسيدها و در نتيجه لجن تشكيل مي شود. روغن خورنده شده و عناصر جامد تشكيل دهنده حالت لجن در محلهاي مختلف ترانسفورماتور رسوب كرده و لايه اي تشكيل مي شود كه قابليت انتشار حرارت روغن و خواص الكتريكي آن را كاهش مي دهد. به علاوه افزايش اسيديته حلال و لجن ، باعث كاركرد غلط ترانسفورماتور مي شود. حالت لجن و اسيدها به تجهيزات عايقي به خصوص ورقهاي كاغذي معيوب هجوم برده و باعث ضعيف شدن سيستم عايقي مي شوند كه سبب خطاي عمده در ترانسفورماتور و ضرر مالي مي شود.
ادامه مطلب :
Thursday, July 10, 2008
ارزيابي آماري سوانح برق
نادر گلستاني دارياني
دفتر برنامه‌ريزي – شركت توانير
چكيده:
امروزه كاربرد فراوان نيروي برق، عموم مردم و بويژه برقكاران و كارگران صنايع مختلف را در معرض مخاطرات جدي قرار داده است. شمار قربانيان و آسيب‌ديدگان سوانح برق با توجه به رشد توليد نيروي برق و كثرت وسايل برقي درخانه‌ها و كارخانجات پيوسته رو به افزايش است.
آمار و ارقام كشورهاي مختلف جهان از جمله ايران نسان ميدهد، كه شمار زيادي از حوادث كارخانهها ناشي از برق گرفتگي است.
در اين مقاله ضمن ارزيابي آماري سوانح برق به نقش سن و استعداد به حادثه اشاره خواهد شد.
شرح مقاله:
آمار حوادث كار در ايران بخوبي نشان ميدهد كه روزانه دهها حادثه ناگوار در خانه‌ها و كارخانهها روي ميدهد. حوادثي مانند برقگرفتگيهاي مرگبار و غير مرگبار ناشي از نواقص فني تجهيزات و وسايل برقي، آتش‌سوزي، انفجار‌‌سيلندر گاز و جز اينها. و هر روز بخشي از اين حوادث در روزنامه‌‌‌ها گزارش مي‌شوند و به آگاهي مردم مي‌رسند. متأسفانه اغلب مشاهده مي‌شود تا حادثه‌اي رخ ندهد و ضايعه‌اي به بار نيايد، به دستورها و توصيه‌هاي ايمني و بكار بستن تدابير ايمني و حفاظتي توجه چنداني نمي‌شود. به عبارت ديگر، با مسئله ارزشمند ايمني، برخورد جدي صورت نمي‌پذيرد. و تنها وقتي بدان توجه مي‌شودكه نتيجه و سودي ندارد.
گفتني است كه كاستيهاي آمار حوادث كار در ايران بسيار است. و افزوده مي‌شود كه تشخيص اين كاستيها و جبران آنها مي‌تواند در گسترش و اشاعه دانش و فرهنگ ايمني نقش عمده‌اي را ايفا نمايد. كاستيهاي آمار حوادث كار در ايران را مي‌توان بصورت زير دسته‌بندي نمود:
فقدان آمارهاي درست و واقعي از تعداد سوانح و حوادث كار موجب مي‌شود، كه بعد و ميزان فاجعه دقيقاً شناخته نشود، و مسئله مهم برنامه‌ريزي در جامعه با مشكلات زيادي روبه‌رو شود. به نظر مي‌رسد، عدم آگاهي و اطلاعات ناقص و پراكنده يكي از دلايل عمده كم توجهي نسبت به مسئله ايمني است.
يكي ديگر از تنگناها، مشخص نبودن مسئوليت نظارت بر اجراي دستورهاي ايمني از سوي سازمانهاي مختلف جامعه است. اين مسئله باعث شده كه مردم جايگاه ايمني را در جامعه درست نشناسند و ندانند كه نظارت بر اجراي اين نوع دستورهاي كار وظيفه كدام سازمان است.
واقعيت اين است كه در ارتباط با مسئله ايمني، كارو تلاش جدي صورت نمي‌گيرد و نظارت درستي در هيچيك از سطوح جامعه وجود ندارد.
به منظور فراهم ساختن خانه و كارخانه ايمن شايسته است كه دست‌اندركاران و مسئولان بكوشند تا دانش و فرهنگ ايمني در جامعه شناسانده و آموزانيده شود. فرهنگ ايمني مي‌يابد به خانه‌هاي مردمان راه يابد و در مراكز آموزشي به دانش آموزان و دانشجويان به گونه‌اي روشمند آموزانيده شود. در ايران، آمارهاي وزارت كار، بويژه آمار حوادث كار در سال 1369 بخوبي نشان ميدهد، كه حوادث كار عمدتاً از جانب افرادي است در محدوده سني از 24 تا 34 سال، و همين آمار نشان ميدهد كه علت اصلي بروز حوادث كار ناآگاهي و بي احتياطي افراد بي‌سواد و كم سواد است. در آمارهاي وزارت كارآمده است،كه درسخواندگان بويژه دارندگان دانشنامه ليسانس و بالاتر از آن، بندرت در بروز سوانح كار نقش داشته‌اند
دفتر برنامه‌ريزي – شركت توانير
چكيده:
امروزه كاربرد فراوان نيروي برق، عموم مردم و بويژه برقكاران و كارگران صنايع مختلف را در معرض مخاطرات جدي قرار داده است. شمار قربانيان و آسيب‌ديدگان سوانح برق با توجه به رشد توليد نيروي برق و كثرت وسايل برقي درخانه‌ها و كارخانجات پيوسته رو به افزايش است.
آمار و ارقام كشورهاي مختلف جهان از جمله ايران نسان ميدهد، كه شمار زيادي از حوادث كارخانهها ناشي از برق گرفتگي است.
در اين مقاله ضمن ارزيابي آماري سوانح برق به نقش سن و استعداد به حادثه اشاره خواهد شد.
شرح مقاله:
آمار حوادث كار در ايران بخوبي نشان ميدهد كه روزانه دهها حادثه ناگوار در خانه‌ها و كارخانهها روي ميدهد. حوادثي مانند برقگرفتگيهاي مرگبار و غير مرگبار ناشي از نواقص فني تجهيزات و وسايل برقي، آتش‌سوزي، انفجار‌‌سيلندر گاز و جز اينها. و هر روز بخشي از اين حوادث در روزنامه‌‌‌ها گزارش مي‌شوند و به آگاهي مردم مي‌رسند. متأسفانه اغلب مشاهده مي‌شود تا حادثه‌اي رخ ندهد و ضايعه‌اي به بار نيايد، به دستورها و توصيه‌هاي ايمني و بكار بستن تدابير ايمني و حفاظتي توجه چنداني نمي‌شود. به عبارت ديگر، با مسئله ارزشمند ايمني، برخورد جدي صورت نمي‌پذيرد. و تنها وقتي بدان توجه مي‌شودكه نتيجه و سودي ندارد.
گفتني است كه كاستيهاي آمار حوادث كار در ايران بسيار است. و افزوده مي‌شود كه تشخيص اين كاستيها و جبران آنها مي‌تواند در گسترش و اشاعه دانش و فرهنگ ايمني نقش عمده‌اي را ايفا نمايد. كاستيهاي آمار حوادث كار در ايران را مي‌توان بصورت زير دسته‌بندي نمود:
فقدان آمارهاي درست و واقعي از تعداد سوانح و حوادث كار موجب مي‌شود، كه بعد و ميزان فاجعه دقيقاً شناخته نشود، و مسئله مهم برنامه‌ريزي در جامعه با مشكلات زيادي روبه‌رو شود. به نظر مي‌رسد، عدم آگاهي و اطلاعات ناقص و پراكنده يكي از دلايل عمده كم توجهي نسبت به مسئله ايمني است.
يكي ديگر از تنگناها، مشخص نبودن مسئوليت نظارت بر اجراي دستورهاي ايمني از سوي سازمانهاي مختلف جامعه است. اين مسئله باعث شده كه مردم جايگاه ايمني را در جامعه درست نشناسند و ندانند كه نظارت بر اجراي اين نوع دستورهاي كار وظيفه كدام سازمان است.
واقعيت اين است كه در ارتباط با مسئله ايمني، كارو تلاش جدي صورت نمي‌گيرد و نظارت درستي در هيچيك از سطوح جامعه وجود ندارد.
به منظور فراهم ساختن خانه و كارخانه ايمن شايسته است كه دست‌اندركاران و مسئولان بكوشند تا دانش و فرهنگ ايمني در جامعه شناسانده و آموزانيده شود. فرهنگ ايمني مي‌يابد به خانه‌هاي مردمان راه يابد و در مراكز آموزشي به دانش آموزان و دانشجويان به گونه‌اي روشمند آموزانيده شود. در ايران، آمارهاي وزارت كار، بويژه آمار حوادث كار در سال 1369 بخوبي نشان ميدهد، كه حوادث كار عمدتاً از جانب افرادي است در محدوده سني از 24 تا 34 سال، و همين آمار نشان ميدهد كه علت اصلي بروز حوادث كار ناآگاهي و بي احتياطي افراد بي‌سواد و كم سواد است. در آمارهاي وزارت كارآمده است،كه درسخواندگان بويژه دارندگان دانشنامه ليسانس و بالاتر از آن، بندرت در بروز سوانح كار نقش داشته‌اند
ادامه مطلب :
Wednesday, July 9, 2008
اهداف آموزش بهداشت کدامند ؟
نوشته : دکترعلی افشانی کارشناس آموزش بهداشت و روابط عمومی دانشگاه علوم پزشکی ارومیه هدف آموزش بهداشت در مراقبتهای بهداشتی اولیه این است که فعالیتهایی پدید آورد تا :
1 - مردم بخواهند سالم باشند .
2 - بدانند چگونه سالم بمانند .
3 - برای حفظ سلامت فردی و جمعی اقدام نمایند .
4 - در موقع لزوم از ارائه کنندگان خدمات بهداشتی طلب کمک نمایند .
5 - عوامل تاثیر گذار بر سلامتی را بشناسند و بر آن کنترل داشته باشند .
بعبارت دیگر هدف کلی آموزش بهداشت عبارت است از :
کمک به تامین ، حفظ و ارتقای سلامت از طریق تغییر رفتار با اجرای برنامه های آموزش بهداشت .
آموزش بهداشت به منظور تحقق این اهداف نیازمند موارد زیر می باشد :
1 - اجرای برنامه های آموزشی و ارتقای سطح آگاهی جامعه
2 - ترغیب مردم به مشارکت فعالانه و مسئولانه در برنامه های بهداشتی
3 - جلب همکاری و هماهنگی های درون و بین بخشی
4 - برقراری ارتباط مناسب با جامعه
5 - اتخاذ مناسب ترین تکنولوژی آموزشی
6 - اطلاع رسانی مناسب و بموقع
7 - توجه و درک صحیح از فرهنگ جامعه ، شیوه زندگی و مهارتهای زندگی
8 - نظارت ، پایش و ارزشیابی برنامه های آموزشی
1 - مردم بخواهند سالم باشند .
2 - بدانند چگونه سالم بمانند .
3 - برای حفظ سلامت فردی و جمعی اقدام نمایند .
4 - در موقع لزوم از ارائه کنندگان خدمات بهداشتی طلب کمک نمایند .
5 - عوامل تاثیر گذار بر سلامتی را بشناسند و بر آن کنترل داشته باشند .
بعبارت دیگر هدف کلی آموزش بهداشت عبارت است از :
کمک به تامین ، حفظ و ارتقای سلامت از طریق تغییر رفتار با اجرای برنامه های آموزش بهداشت .
آموزش بهداشت به منظور تحقق این اهداف نیازمند موارد زیر می باشد :
1 - اجرای برنامه های آموزشی و ارتقای سطح آگاهی جامعه
2 - ترغیب مردم به مشارکت فعالانه و مسئولانه در برنامه های بهداشتی
3 - جلب همکاری و هماهنگی های درون و بین بخشی
4 - برقراری ارتباط مناسب با جامعه
5 - اتخاذ مناسب ترین تکنولوژی آموزشی
6 - اطلاع رسانی مناسب و بموقع
7 - توجه و درک صحیح از فرهنگ جامعه ، شیوه زندگی و مهارتهای زندگی
8 - نظارت ، پایش و ارزشیابی برنامه های آموزشی
آموزش بهداشت در برنامه ریزی و مدیریت
رویکردهای جدید در برنامه ریزی و مدیریت آموزش بهداشت ، در بر گیرنده تغییرات اساسی در نقش آموزش
بهداشت می باشد . آموزش بهداشت علاوه بر نشر اطلاعات بهداشتی ، باید قادر به ایجاد استفاده و انطباق
چهار چوب اهداف مراقبتهای بهداشتی اولیه باشد . رویکردهای آموزشی در آموزش بهداشت در هر یک از سطوح ملی ، استانی و شهرستانی نقش مهمی در مراحل مختلف برنامه ریزی ومدیریت دارد.
برنامه ریزی و مدیریت آموزش بهداشت شامل مراحل زیر می باشد :
1 - تنظیم سیاستها
2 - تنظیم خط مشی ها
3 - طرح و برنامه ریزی
4 - اجرا
5 - پایش و ارزشیابی پیشرفت
آموزش بهداشت در رفتارهای بهداشتی :
هر فعالیتی که بوسیله فرد با هدف حفظ ، حمایت و ارتقای سلامت می باشد ، رفتار بهداشتی نامیده می شود
آموزش بهداشت با اتکا بر تئوریهای رفتار ، عوامل موثر بر رفتار ، ارتقای آگاهی ، ارتباطات بهداشتی
و تکنولوژی مناسب در ایجاد انگیزه ، علاقه ، اعتماد به نفس ، نگرش مثبت ، تصمیم گیری و اتخاذ رفتار
های مثبت بهداشتی نقش مهمی را ایفا می کند .
آموزش بهداشت بعنوان مداخله گر بر روی اتخاذ رفتارهای داوطلبانه که منجر به سلامتی می شود ، اثر می گذارد و دارای چهار نقش بشرح زیر می باشد :
1 - کاهش رفتار منفی ( غلط ) بهداشتی
2- جلو گیری از افزایش رفتار منفی ( غلط ) بهداشت
3- افزایش رفتار مثبت (صحیح ) بهداشتی
4- جلو گیری از کاهش رفتار مثبت(صحیح) بهداشتی
بهداشت می باشد . آموزش بهداشت علاوه بر نشر اطلاعات بهداشتی ، باید قادر به ایجاد استفاده و انطباق
چهار چوب اهداف مراقبتهای بهداشتی اولیه باشد . رویکردهای آموزشی در آموزش بهداشت در هر یک از سطوح ملی ، استانی و شهرستانی نقش مهمی در مراحل مختلف برنامه ریزی ومدیریت دارد.
برنامه ریزی و مدیریت آموزش بهداشت شامل مراحل زیر می باشد :
1 - تنظیم سیاستها
2 - تنظیم خط مشی ها
3 - طرح و برنامه ریزی
4 - اجرا
5 - پایش و ارزشیابی پیشرفت
آموزش بهداشت در رفتارهای بهداشتی :
هر فعالیتی که بوسیله فرد با هدف حفظ ، حمایت و ارتقای سلامت می باشد ، رفتار بهداشتی نامیده می شود
آموزش بهداشت با اتکا بر تئوریهای رفتار ، عوامل موثر بر رفتار ، ارتقای آگاهی ، ارتباطات بهداشتی
و تکنولوژی مناسب در ایجاد انگیزه ، علاقه ، اعتماد به نفس ، نگرش مثبت ، تصمیم گیری و اتخاذ رفتار
های مثبت بهداشتی نقش مهمی را ایفا می کند .
آموزش بهداشت بعنوان مداخله گر بر روی اتخاذ رفتارهای داوطلبانه که منجر به سلامتی می شود ، اثر می گذارد و دارای چهار نقش بشرح زیر می باشد :
1 - کاهش رفتار منفی ( غلط ) بهداشتی
2- جلو گیری از افزایش رفتار منفی ( غلط ) بهداشت
3- افزایش رفتار مثبت (صحیح ) بهداشتی
4- جلو گیری از کاهش رفتار مثبت(صحیح) بهداشتی
سبک زندگی در حیطه بهداشت و سلامت
این واژه بطور گسترده ای برای تعریف و تعیین رفتارهای مرتبط با بیماریهای مزمن یا توانمندیهای مربوط به حفظ و ارتقای سلامت از بعد رفتار اشخاص از یک سو و توجه به وضعیت محیط طبیعی ، اقتصادی - اجتماعی و فرهنگی از سوی دیگر وتاثیر این دو بر یکدیگر می باشد .
سبک زندگی به عنوان یک مفهوم رفتاری :
سبک زندگی ، الگوهای رفتاری را که بطور غیرمستقیم از فرهنگ و هنجارهای زندگی نشات گرفته و همچنان تابعی از کنترل و خواست افراد ، تحت تاثیر سابقه خانوادگی و وضعیت اقتصادی ایشان ، را شامل می شود . برای فهم درست این رفتارها باید رفتار مورد نظر در مجموعه شرایط و وضعیتی که شکل می گیرد مورد مطالعه قرار گیرد و لازم به تاکید است که محیط اطراف اعضای خانواده ، دوستان ، سازمانهای موجود ، محیط فرهنگی ، ارزشها و نورم های موجود همه در این موضوع دخیل هستند .
سبک زندگی به عنوان یک مفهوم سیاسی و اقتصادی :
سبک زندگی به مجموعه شرایط و عواملی که گروه اجتماعی را احاطه نموده وبه سابقه تاریخی و اوضاع اجتماعی و سیاسی جامعه بر می گردد . کاربرد بهداشتی این مفهوم متوجه سیاست ها و تنظیم قوانین عمومی و محیطی است که با سبک زندگی مردم و ایجاد شرایط و محیطی که تصمیم گیری بهداشتی در آن آسان شود ، می باشد .
سبک های زندگی فردی که بوسیله الگوهای رفتاری قابل شناخت مشخص می شوند ، می توانند تاثیری بسیار عمیق و بنیادی روی سلامت و بهداشت فرد و جامعه داشته باشد . اگر توانمند سازی افراد در تغییر سبک زندگی منجر به ارتقای سلامت شود پس باید فعالیتها نه تنها بسوی مسائل فردی بلکه به سمت شرایط اجتماعی و شرایط زندگی معطوف شود .
شیوه زندگی ، متاثر از فرهنگ جامعه است و فرهنگ در طول سالها توسط مردمی که با هم زندگی کرده و در تجربیات هم سهیم شده اند ، توسعه می یابد . فرهنگ با الگوهای سازمان یافته و محکمی مانند هنجارها ، ارزش ها ، باور ها ، عادت ها ، آداب و رسوم و سنت ها که از نسلی به نسل دیگر منتقل می گردد سازمان یافته و با توجه به منابع آنان ، رفتار مشترک و مورد قبول جامعه را بوجود می آورد .
در نظر گرفتن این موضوع از اهمیت برخوردار است که هیچ سبک زندگی مطلمبی وجود ندارد که بتوان به تمام مردم دنیا تجویز نمود . فرهنگ ، درآمد ، ساختار خانواده ، سن ، قدرت بدنی ، محیط خانه و محیط کاری همگی ، برخی از شرایط و سبک های زندگی را جذاب تر ، عملی تر و مناسب تر خواهند ساخت .
شرایط زندگی
شرایط زندگی به محیط روزانه اطراف مردم اطلاق می شود ، محیطی که مردم درآن زندگی کرده ، تفریح نموده و کار می کنند . شرایط زندگی ، نتیجه موقعیتهای اقتصادی و اجتماعی و محیط فیزیکی بوده که همگی می توانند بر روی سلامت و بهداشت افراد تاثیر گذار باشند .
مهارتهای زندگی
مهارتهای زندگی عبارتند از توانایی رفتار سازگار و مثبت که افراد را توانمند می سازد تا بطور موثر با نیازها و چالشهای زندگی روزمره برخورد نمایند
http://www.rs272.com/
WEST AZERBAIJAN - URMIA -- Dr.RAHMAT SOKHANI
سبک زندگی به عنوان یک مفهوم رفتاری :
سبک زندگی ، الگوهای رفتاری را که بطور غیرمستقیم از فرهنگ و هنجارهای زندگی نشات گرفته و همچنان تابعی از کنترل و خواست افراد ، تحت تاثیر سابقه خانوادگی و وضعیت اقتصادی ایشان ، را شامل می شود . برای فهم درست این رفتارها باید رفتار مورد نظر در مجموعه شرایط و وضعیتی که شکل می گیرد مورد مطالعه قرار گیرد و لازم به تاکید است که محیط اطراف اعضای خانواده ، دوستان ، سازمانهای موجود ، محیط فرهنگی ، ارزشها و نورم های موجود همه در این موضوع دخیل هستند .
سبک زندگی به عنوان یک مفهوم سیاسی و اقتصادی :
سبک زندگی به مجموعه شرایط و عواملی که گروه اجتماعی را احاطه نموده وبه سابقه تاریخی و اوضاع اجتماعی و سیاسی جامعه بر می گردد . کاربرد بهداشتی این مفهوم متوجه سیاست ها و تنظیم قوانین عمومی و محیطی است که با سبک زندگی مردم و ایجاد شرایط و محیطی که تصمیم گیری بهداشتی در آن آسان شود ، می باشد .
سبک های زندگی فردی که بوسیله الگوهای رفتاری قابل شناخت مشخص می شوند ، می توانند تاثیری بسیار عمیق و بنیادی روی سلامت و بهداشت فرد و جامعه داشته باشد . اگر توانمند سازی افراد در تغییر سبک زندگی منجر به ارتقای سلامت شود پس باید فعالیتها نه تنها بسوی مسائل فردی بلکه به سمت شرایط اجتماعی و شرایط زندگی معطوف شود .
شیوه زندگی ، متاثر از فرهنگ جامعه است و فرهنگ در طول سالها توسط مردمی که با هم زندگی کرده و در تجربیات هم سهیم شده اند ، توسعه می یابد . فرهنگ با الگوهای سازمان یافته و محکمی مانند هنجارها ، ارزش ها ، باور ها ، عادت ها ، آداب و رسوم و سنت ها که از نسلی به نسل دیگر منتقل می گردد سازمان یافته و با توجه به منابع آنان ، رفتار مشترک و مورد قبول جامعه را بوجود می آورد .
در نظر گرفتن این موضوع از اهمیت برخوردار است که هیچ سبک زندگی مطلمبی وجود ندارد که بتوان به تمام مردم دنیا تجویز نمود . فرهنگ ، درآمد ، ساختار خانواده ، سن ، قدرت بدنی ، محیط خانه و محیط کاری همگی ، برخی از شرایط و سبک های زندگی را جذاب تر ، عملی تر و مناسب تر خواهند ساخت .
شرایط زندگی
شرایط زندگی به محیط روزانه اطراف مردم اطلاق می شود ، محیطی که مردم درآن زندگی کرده ، تفریح نموده و کار می کنند . شرایط زندگی ، نتیجه موقعیتهای اقتصادی و اجتماعی و محیط فیزیکی بوده که همگی می توانند بر روی سلامت و بهداشت افراد تاثیر گذار باشند .
مهارتهای زندگی
مهارتهای زندگی عبارتند از توانایی رفتار سازگار و مثبت که افراد را توانمند می سازد تا بطور موثر با نیازها و چالشهای زندگی روزمره برخورد نمایند
http://www.rs272.com/
WEST AZERBAIJAN - URMIA -- Dr.RAHMAT SOKHANI
Tuesday, July 8, 2008
آلودگي هواي منتشر از نيروگاه‌ها
دكتر منصور غياث‌الدين ـ مهندس ناصر بازرگان - مركز تحقيقات نيرو- ايران
چكيده
نياز روز افزون جهان و به خصوص كشورهاي در حال توسعه به انرژي برق توسعه نيروگاه را طلب مي‌كند كه اين امر طي‌سالهاي اخير بسيار پرشتاب بوده است. بديهي است همسو با افزايش نيروگاه‌ها سوختهاي فسيلي به خصوص نفت كوره كه‌مهمترين تأمين كننده نياز سوخت نيروگاه‌ها است افزايش يافته، به طوري كه در سال 1373 بيش از 90 درصد از برق توليدي‌در كشور از طريق نيروگاه‌هاي حرارتي بوده و فقط 7/9 درصد از انرژي ابي استفاده شده است. بدين ترتيب نيروگاه‌هابزرگترين مصرف كننده سوختهاي سنگين مي‌باشند. وجود گوگرد كه غلظت آن در نفت‌هاي ايران 5/2 تا 5/3 درصدمي‌رسد و حدود 0/26 درصد ازت بانضمام ازت موجود در هوا و شرايط احتراق، اكسيدهاي گوگرد و ازت را توليد و انتشارمي‌دهد، علاوه برآن منوكسيدكربن و هيدروكربنهاي ناشي از احتراق ناقص بانضمام ذرات معلق و دوده از جمله ديگرآلاينده‌هاي هوا هستند كه در محيط انتشار مي‌يابد با اين حال شايد يكي از مشكلاتي كه امروزه به نيروگاه‌هاي با سوخت‌فسيلي مربوط مي‌شود دي‌اكسيدكربن مي‌باشد كه اثرات آن در نيروگاه‌هاي با سوخت فسيلي كشور از نظر انتشار تغيير اقليم‌هم اكنون مشهود است. در اين مطالعه اعم آلاينده‌ها مورد بررسي قرار گرفته و در چندين نوبت اندازه‌گيري گازهاي خروجي‌از دودكش اندازه‌گيري شده است. دامنه انتشار ايت آلاينده‌ها و اثرات آنها بر سلامت انسان و محيط زيست مورد بحث قرارگرفته است. آنچه بعنوان نتيجه مي‌توان بيان كرد اين است كه انتشار آلاينده‌هائي چون اكسيدهاي ازت و گوگرد تقريباً در كليه‌نيروگاه‌هاي با سوخت مايع كشور بيش از حد استاندارد مي‌باشد و در نيروگاه‌هاي گاز سوز نيز مشكل انتشار اكسيدهاي ازت‌وجود دارد. در پايان اين مطالعات راه حلهائي نيز براي كاهش اثرات آلاينده‌ها بر محيط زيست پيشنهاد شده است.
نياز روز افزون جهان و به خصوص كشورهاي در حال توسعه به انرژي برق توسعه نيروگاه را طلب مي‌كند كه اين امر طي‌سالهاي اخير بسيار پرشتاب بوده است. بديهي است همسو با افزايش نيروگاه‌ها سوختهاي فسيلي به خصوص نفت كوره كه‌مهمترين تأمين كننده نياز سوخت نيروگاه‌ها است افزايش يافته، به طوري كه در سال 1373 بيش از 90 درصد از برق توليدي‌در كشور از طريق نيروگاه‌هاي حرارتي بوده و فقط 7/9 درصد از انرژي ابي استفاده شده است. بدين ترتيب نيروگاه‌هابزرگترين مصرف كننده سوختهاي سنگين مي‌باشند. وجود گوگرد كه غلظت آن در نفت‌هاي ايران 5/2 تا 5/3 درصدمي‌رسد و حدود 0/26 درصد ازت بانضمام ازت موجود در هوا و شرايط احتراق، اكسيدهاي گوگرد و ازت را توليد و انتشارمي‌دهد، علاوه برآن منوكسيدكربن و هيدروكربنهاي ناشي از احتراق ناقص بانضمام ذرات معلق و دوده از جمله ديگرآلاينده‌هاي هوا هستند كه در محيط انتشار مي‌يابد با اين حال شايد يكي از مشكلاتي كه امروزه به نيروگاه‌هاي با سوخت‌فسيلي مربوط مي‌شود دي‌اكسيدكربن مي‌باشد كه اثرات آن در نيروگاه‌هاي با سوخت فسيلي كشور از نظر انتشار تغيير اقليم‌هم اكنون مشهود است. در اين مطالعه اعم آلاينده‌ها مورد بررسي قرار گرفته و در چندين نوبت اندازه‌گيري گازهاي خروجي‌از دودكش اندازه‌گيري شده است. دامنه انتشار ايت آلاينده‌ها و اثرات آنها بر سلامت انسان و محيط زيست مورد بحث قرارگرفته است. آنچه بعنوان نتيجه مي‌توان بيان كرد اين است كه انتشار آلاينده‌هائي چون اكسيدهاي ازت و گوگرد تقريباً در كليه‌نيروگاه‌هاي با سوخت مايع كشور بيش از حد استاندارد مي‌باشد و در نيروگاه‌هاي گاز سوز نيز مشكل انتشار اكسيدهاي ازت‌وجود دارد. در پايان اين مطالعات راه حلهائي نيز براي كاهش اثرات آلاينده‌ها بر محيط زيست پيشنهاد شده است.
ادامه مطلب : http://electricalsafety.blogfa.com/post-72.aspx
Monday, July 7, 2008
ايمني در جانمايي تجهيزات
با استفاده از مقاله آقاي دكتر محمودي – فصلنامه علمي تخصصي فرايند جانمايي واحد موضوع مهمي در ايمني و اقتصاد طرح است. جانمايي مي تواند از طريق جداكردن و كم كردن خطرات ، حداقل كردن لوله كشي هاي آسيب پذير ، مستقل كردن حوادث ( يك حادثه منجر به ايجاد حوادث مشابه نشود ) ، حداقل كردن تماس ( با مواد سمي و اشتعال پذير ) ، ساخت واحد به شيوه ايمن و اقتصادي ، عملكرد ايمن و اقتصادي ، نگهداري ايمن و اقتصادي ، طراحي ايمن اطاق كنترل ، تجهيزات كنترل اضطراري ، تجهيزات آتش نشاني ، دسترسي به امكانات براي حالات اضطراري و امنيت روي ايمني يك واحد صنعتي مؤثر باشد. همچنين جانمايي اثر زيادي روي اقتصاد واحد دارد چون با زياد شدن مساحت واحد اگر چه ايمني واحد بيشتر مي شود ولي از طرفي هزينه خريد زمين ، لوله كشي و عمليات واحد بيشتر مي شود ، پس زمين بايد به اندازه كافي در دسترس باشد ولي هيچ مساحتي از آن به هدر نرود.
موضوعاتي كه تحت عنوان جانمايي بررسي مي شوند بسيار گسترده هستند از جمله : تكنيك هاي جانمايي ، مهندس ساختمان و فنداسيون ها ، وزن تجهيزات ، طبقه بندي مناطق پر خطر ، كار با مواد ، راهها ، فاصله جدايي ، لوله كشي ، خوردگي ، ساختمانها ، سازه ها و دسترسي ، امكان فرار و نجات ، روشنايي ، روشنايي اضطراري ، تهويه ، مقاومت در برابر باد ، زلزله و سيل ، مقاومت در برابر فرسايش ، محل كمپرسورها ، محل اتاق كنترل ، پناهگاه ، ذخيرع مواد ، جلوگيري از آتش ، دودكش ها ،تخليه ها ، اتصال به زمين ، آمادگي براي زمستان ، طرحهاي بخش بخش شده ، طرح هاي در سطح دريا ، بررسي مخاطرات وسايل بسيار ديگر.
بايد دقت داشت كه همه اصول و نتايجي كه اينجا بحث مي شوند مربوط به يك حالت خاص هستند و بايد براي ساير حالات همه اصول دوباره بررسي شوند. چون احتمال دارد موضوعي كه براي يك طرح خيلي مناسب و حتي ضروري به نظر بيايد براي طرح ديگري غيرلازم و گاهي خطرناك باشد .گاهي حتي 2 واحد يكسان در يك طرح ( براي افزايش ظرفيت نمي توان تجهيزات را تا هر اندازه دلخواه بزرگ طراحي كرد بلكه گاهي بايد دو يا چند واحد موازي و مشابه با هم كار كنند. ) يك جانمايي يكسان ندارند. اگر چه مي توان چنين واحدهايي را يكسان نيز جانمايي كرد ولي اگر آنها به شكل تصوير آينه اي هم باشند ( اجزاي تغيير مكان چرخشي بدهند ) مزايايي دارد از جمله دسترسي ساده تر از طريق يك راه ارتباطي و ارضاي اين نياز كه هر دو واحد از يك خط لوله خوراك يا سرويس بگيرند و به يك خط نيز محصول خود را تحويل بدهند.
موضوعاتي كه تحت عنوان جانمايي بررسي مي شوند بسيار گسترده هستند از جمله : تكنيك هاي جانمايي ، مهندس ساختمان و فنداسيون ها ، وزن تجهيزات ، طبقه بندي مناطق پر خطر ، كار با مواد ، راهها ، فاصله جدايي ، لوله كشي ، خوردگي ، ساختمانها ، سازه ها و دسترسي ، امكان فرار و نجات ، روشنايي ، روشنايي اضطراري ، تهويه ، مقاومت در برابر باد ، زلزله و سيل ، مقاومت در برابر فرسايش ، محل كمپرسورها ، محل اتاق كنترل ، پناهگاه ، ذخيرع مواد ، جلوگيري از آتش ، دودكش ها ،تخليه ها ، اتصال به زمين ، آمادگي براي زمستان ، طرحهاي بخش بخش شده ، طرح هاي در سطح دريا ، بررسي مخاطرات وسايل بسيار ديگر.
بايد دقت داشت كه همه اصول و نتايجي كه اينجا بحث مي شوند مربوط به يك حالت خاص هستند و بايد براي ساير حالات همه اصول دوباره بررسي شوند. چون احتمال دارد موضوعي كه براي يك طرح خيلي مناسب و حتي ضروري به نظر بيايد براي طرح ديگري غيرلازم و گاهي خطرناك باشد .گاهي حتي 2 واحد يكسان در يك طرح ( براي افزايش ظرفيت نمي توان تجهيزات را تا هر اندازه دلخواه بزرگ طراحي كرد بلكه گاهي بايد دو يا چند واحد موازي و مشابه با هم كار كنند. ) يك جانمايي يكسان ندارند. اگر چه مي توان چنين واحدهايي را يكسان نيز جانمايي كرد ولي اگر آنها به شكل تصوير آينه اي هم باشند ( اجزاي تغيير مكان چرخشي بدهند ) مزايايي دارد از جمله دسترسي ساده تر از طريق يك راه ارتباطي و ارضاي اين نياز كه هر دو واحد از يك خط لوله خوراك يا سرويس بگيرند و به يك خط نيز محصول خود را تحويل بدهند.
ملاحظات ايمني در جانمايي
در اينجا به طور پراكنده مسايلي كه در ايمني جانمايي نقش دارند ارائه مي شوند . مسلماً هر كدام از اين مسايل مربوط به يك يا چند مورد از ملاحظات كلي قبلي مي باشد.1- بين تجهيزاتي كه با مواد اشتعال پذير سروكار دارند و منابع ايجاد شعله و جرقه مثل كوره ها بايد حداقل فاصله اي در نظر گرفته شود كه بسته به نوع منبع نشتي و نوع منبع شعله فاصله ها متغير هستند ( منابع نشتي را مي توان به سه نوع كلي طبقه بندي كرد ، نشتي هميشگي ، نشتي محتمل به شكل منظم يا رندوم و نشتي غير محتمل ).
2- كانالهاي روباز فاضلاب يا تخليه هاي مرتبط با فاضلاب هاي بسته نبايد در معرض منابع جرقه باشند چون امكان تماس موارد اشتعال پذير موجود در فاضلابهاي صنعتي با جرقه و ايجاد آتش سوزي وجود دارد.
3- براي كوره هايي كه با سوختهايي با گوگرد بالا كار مي كنند و دودكشهاي مشعل و زباله سوزها ( Incinerator) بايد فضاي كافي براي جلوگيري از انتشار مواد سمي در نظر گرفت.
4- مسيرهاي فرار مناسب بخصوص در اطراف طرحهاي پر مخاطره بسيار ضروري است.
5- راكتورهايي كه امكان انجام واكنش مهار نشدني دارند را بايد با ديوارهاي امنيتي از ساير نقاط جدا كرد.
6- تجهيزاتي كه با ذرات ريز و گرد وغبار سروكار دارند مثل سيكلونها و مجاري مختلف عبور چنين موادي مي توانند منبعي براي انفجار باشند كه البته از ساير منابع انفجار ضعيف ترند ولي نبايد ناديده گرفته شوند.
7- به دور بودن محل تخليه هاي گازي از منابع جرقه بايد توجه كرد و حتي تخليه سيكلونها و خشك كن هايي كه احتمال حضور گرد وغبار اشتعال پذير دارند نيز از اين قضيه مستثني نيستند.
8- به روغن هاي به كار رفته در Mechanical Seal پمپها و دماي فلش آنها و دماي عملياتي پمپ بايد توجه كرد.
9- براي مواد خورنده بايد تجهيزات ويژه اي در نظر گرفت كه اشخاص و تجهيزات در معرض نشتي اينگونه مواد قرار نگيرند. فنداسيونها ، كف واحد ، راهروها و محل عبور ، سكوهاي عملياتي ، راه پله ها و محافظ آنها و تخليه ها در واحدهايي كه با مواد خورنده سروكار دارند بايد به خوبي جانمايي شوند تا در صورت نشتي احتمالي خطري متوجه تجهيزات مذكور نباشد.
10-در لوله كشي هاي مواد سمي و اشتعال پذير بايد تا حد امكان از جوش به جاي اتصالات پيچي و فلنجي استفاده كرد.
11-بهتر است در لوله كشي ، خطوط بخار در بيروني ترين بخش قرار بگيرند و براي لوله هاي انتقال مايعات شيب كمي در نظر گرفت تا هنگاميكه در لوله ماده اي منتقل نمي شود ، مايعي نيز در لوله باقي نمانده و باعث مشكلات ايمني ( از نظر آتش سوزي و نشت مواد سمي و اشتعال پذير ) و خوردگي نشود.
12-محل نمونه گيري و يا باز و بسته كردن شيرهاي دستي بايد در سطح زمين و يا روي سكوهاي مناسب باشد و در معرض نشتي از لوله ها و تجهيزات نباشد.
13-نردبانها بايد به نحوي باشند كه هنگام رفت و آمد از آنها روي شخص متوجه وسيله باشد و پشت به تجهيز بالا يا پايين نرود. همچنين نگهدارنده هاي نردبانها نيز نبايد به سطح تجهيزاتي جوش داده شوند كه دماي بالايي دارند.
14-اسناد همه تغييرات در واحدها و لوله كشي و تجهيزات بايد به خوبي نگهداري شود و به روز باشد تا در هنگام ايجاد خطرات و يا تغيير در واحد مشكل كمتري وجود داشته باشد.
انتقال برق بدون سيم از سطح ماه
يكي از ايده هاي جديد توليد انرژي ، انتقال انرژي خورشيدي از سطح ماه بصورت بي سيم است. اصول اوليه اين طرح توسط دكتر ديويد كريسول ( Dr.David Criswell ) محقق دانشگاه هوستون تگزاس و مدير مؤسسه Space Systems Operations ارائه شده است. بر اساس اين طرح ، ابتدا مجموعه اي بسيار وسيع از سلولهاي خورشيدي بر سطح ماه ( كه هميشه به طرف زمين است ) قرار داده مي شوند تا نور خورشيد را به انرژي الكتريكي تبديل كنند. سپس انرژي الكتريكي حاصله به يك فرستنده مايكروويو ارسال مي شود تا به امواج راديويي در فركانس 5/2 گيگاهرتز تبديل شده و از آنجا بوسيله آنتن هايي با پهناي بيم (Beam) بسيار باريك به طرف زمين ارسال مي شود. در سطح زمين اين امواج الكترومغناطيسي پر قدرت بوسيله آرايه هاي بسيار بزرگ ( very larg array) از آنتن هاي مايكروويو دريافت شده و دوباره به انرژي الكتريكي تبديل مي شوند. همچنين بخشي از اين امواج به وسيله ماهواره هاي مخصوصي كه در اطراف كره زمين قرار خواهند گرفت به نقاط ديگر كره زمين كه در ديد مستقيم ماه نمي باشند منعكس مي شوند.در واقع تبديل انرژي الكتريكي به امواج الكترومغناطيس اين امكان را مي دهد تا انرژي بصورت بي سيم از يك نقطه به نقطه ديگر منتقل شود و در نقطه مقابل پس از دريافت امواج الكترومغناطيسي با انجام عمل عكس ، انرژي الكتريكي مجدداً توليد شود ( به اين روش اصطلاحاً power beaming مي گويند ). تقريباً اساس تمام سيستمهاي انتقال برق بدون سيم بر همين پايه استوار است. البته واضح است كه بازدهي چنين سيستمهايي در مقايسه با انتقال برق در خطوط برق بسيار پايين است ؛ چون مقدار زيادي از انرژي در تبديل برق به امواج الكترومغناطيسي و بالعكس تلف مي شود و بعلاوه مقداري از انرژي موجود در امواج نيز در فرايند تشعشع و انتقال در محيط ( اتمسفر زمين ) به هدر خواهد رفت. با اين وجود ، دكتر كريسول در مقالات مختلفي كه ارائه كرده به صورت تحليلي به اين مسائل اشاره كرده و با محاسبات مختلف ادعا كرده است كه ميزان انرژي توليد شده با احتساب تمام اين تلفات و مخارجي كه صرف ساخت و نصب تجهيزات خواهد شد باز مقرون به صرفه خواهد بود و تنها به كسري از يك سنت براي توليد يك كيلووات بر ساعت برق خواهد رسيد. البته دانشمندان ناسا نيز ايده هاي مشابهي مثل قرار دادن مجموعه اي از سلولهاي خورشيدي و يا حتي صرفاً صفحه هاي منعكس كننده نور در مدار كره زمين ارائه كرده اند كه بحث بر سر اينكه كدام روش مناسبتر است هنوز ادامه دارد.
منبع : پيك برق
Sunday, July 6, 2008
انواع مقره
مقره ها:
در شبکه های توزیع برق مانند خطوط انتقال،به تجهیزاتی نیاز است که بتوانند نقش عایقی و جداسازی قسمتهای تحت ولتاژ را از دیگر قسمتها داشته باشند.طبق تعریف(مقره)به وسیله ای گفته می شود که دارای مقاومت الکتریکی بالایی بوده و بین هادی های برقدار و سازه های نگه دارنده قرار می گیرند.مقره علاوه بر عایق نمودن هادی نسبت به پایه و همچنین نسبت به زمین ارتباط مکانیکی هادی و زمین را نیز تشکیل می دهد . مقره ها چهار ویژگی و وظیفه عمده دارند:الف) وظیفه اصلی مقره ها ، ایزوله کردن هادی از بدنه کنسول و پایه می باشد. این مقره ها ، باید بتوانند بدون داشتن جریان نشتی ، مشخصات الکتریکی لازم برای تحمل بیشترین ولتاژ هادی و سایر ولتاژهای اضافی تحت شرایط مختلف را داشته باشند . این ویژگی ها به عنوان خواص الکتریکی مقره ها عبارتند از:1- مقاومت الکتریکی حجمی و سطحی بالا2- مقاومت در برابر سوراخ شدن توسط شوک حرارتی در اثر عبور جریان الکتریکی فشار قوی.3- مقاومت زیاد در مسیر4- عدم تشکیل خود القاییب) وظیفه دیگر مقره ها ، تحمل نیروهای مکانیکی حاصل از وزن سیم ها و هادی ها ، و نیروهای اعمالی ناشی از باد و یخ می باشد که در هر شرایطی ، فاصله هادی از بدنه و بازوی پایه ، نباید از مقادیر مجاز کمتر باشد. این ویژگی ها به عنوان (خواص مکانیکی مقره) نامیده شده و به شرح زیر هستند.1- خاصیت الاستیسیته به نسبت خوب که باعث می شود مقره ، تنشهای خمشی و کششی را تا حدودی تحمل کرده و در برابر تغییر شکل مقاومت نماید.2- در برابر نیروی فشاری مقاومت بالایی از خود نشان می دهد.3- چون مقره های چینی در برابر ضربه مقاومت کمی دارند باید سعی شود تا لبه و گوشه های تیزی نداشته باشند.4- مقاومت لازم را در برابر شوکهای حرارتی حاصل از تغییرات اختلاف پتانسیل الکتریکی ، صاعقه و ... به طور ناگهانی داشته باشند.ج)مقره ها باید در برابر تغییرات جوی و درجه حرارت مقاوم بوده ، خواص خود را در اثر گذشت زمان و پیری ، تا حد قابل قبولی حفظ نماید. این ویژگی ها که خواص فیزیکی نامیده شده عبارتست از :1- مقاومت در برابر عوامل جوی و تابش آفتاب2-زنگ نزدن و اکسید نشدن3- دارا بودن ضریب انبساط کم4- حفظ خواص در برابر سرما و گرما5- عدم میل ترکیبی با بیشتر مواد موجود در محیط اطرافد) هر مقره باید (خواص ساختمانی ) را رعایت نموده و قابل اعمال روی آن باشد . به عنوان نمونه ، می توان موارد زیر را در مورد مورد مقره های چینی با ساختمان پرسلان نام برد:1- مقره چینی باید دارای ساختمان به هم فشرده بوده ، به طوری که هیچ خلل و فرجی در داخل آن وجود نداشته باشد.2- الکترونها و یونها به یکدیگر مرتبط و متصل باشند تا اختلاف پتانسیل الکتریکی بسیار زیاد به آن وارد نشود.امروزه در شبکه های توزیع ، برای اتکای اجسام هادی ، و جداسازی آنها از یکدیگر بیشتر از مقره های چینی استفاده می کنند. این مقره ها ، علاوه بر اینکه در خطوط انتقال فشار متوسط به عنوان نقاط اتکایی سیم در محل پایه ها استفاده می شوند ، به عنوان عایق در سیستمهای توزیع ، از جمله بوشینگهای ترانسفورماتورها ، کلیدها و سایر ادوات برقی از جمله بدنه برقگیرها ، مهارها ، کات اوتها و بدنه سر کابل فشار قوی و اتکایی برای عایق سازی در محل ورود برق به کار می روند. مواد اولیه به کار رفته برای ساخت مقره ها ی سرامیک الکتریکی مانند چینی و شیشه می باشد.
در شبکه های توزیع برق مانند خطوط انتقال،به تجهیزاتی نیاز است که بتوانند نقش عایقی و جداسازی قسمتهای تحت ولتاژ را از دیگر قسمتها داشته باشند.طبق تعریف(مقره)به وسیله ای گفته می شود که دارای مقاومت الکتریکی بالایی بوده و بین هادی های برقدار و سازه های نگه دارنده قرار می گیرند.مقره علاوه بر عایق نمودن هادی نسبت به پایه و همچنین نسبت به زمین ارتباط مکانیکی هادی و زمین را نیز تشکیل می دهد . مقره ها چهار ویژگی و وظیفه عمده دارند:الف) وظیفه اصلی مقره ها ، ایزوله کردن هادی از بدنه کنسول و پایه می باشد. این مقره ها ، باید بتوانند بدون داشتن جریان نشتی ، مشخصات الکتریکی لازم برای تحمل بیشترین ولتاژ هادی و سایر ولتاژهای اضافی تحت شرایط مختلف را داشته باشند . این ویژگی ها به عنوان خواص الکتریکی مقره ها عبارتند از:1- مقاومت الکتریکی حجمی و سطحی بالا2- مقاومت در برابر سوراخ شدن توسط شوک حرارتی در اثر عبور جریان الکتریکی فشار قوی.3- مقاومت زیاد در مسیر4- عدم تشکیل خود القاییب) وظیفه دیگر مقره ها ، تحمل نیروهای مکانیکی حاصل از وزن سیم ها و هادی ها ، و نیروهای اعمالی ناشی از باد و یخ می باشد که در هر شرایطی ، فاصله هادی از بدنه و بازوی پایه ، نباید از مقادیر مجاز کمتر باشد. این ویژگی ها به عنوان (خواص مکانیکی مقره) نامیده شده و به شرح زیر هستند.1- خاصیت الاستیسیته به نسبت خوب که باعث می شود مقره ، تنشهای خمشی و کششی را تا حدودی تحمل کرده و در برابر تغییر شکل مقاومت نماید.2- در برابر نیروی فشاری مقاومت بالایی از خود نشان می دهد.3- چون مقره های چینی در برابر ضربه مقاومت کمی دارند باید سعی شود تا لبه و گوشه های تیزی نداشته باشند.4- مقاومت لازم را در برابر شوکهای حرارتی حاصل از تغییرات اختلاف پتانسیل الکتریکی ، صاعقه و ... به طور ناگهانی داشته باشند.ج)مقره ها باید در برابر تغییرات جوی و درجه حرارت مقاوم بوده ، خواص خود را در اثر گذشت زمان و پیری ، تا حد قابل قبولی حفظ نماید. این ویژگی ها که خواص فیزیکی نامیده شده عبارتست از :1- مقاومت در برابر عوامل جوی و تابش آفتاب2-زنگ نزدن و اکسید نشدن3- دارا بودن ضریب انبساط کم4- حفظ خواص در برابر سرما و گرما5- عدم میل ترکیبی با بیشتر مواد موجود در محیط اطرافد) هر مقره باید (خواص ساختمانی ) را رعایت نموده و قابل اعمال روی آن باشد . به عنوان نمونه ، می توان موارد زیر را در مورد مورد مقره های چینی با ساختمان پرسلان نام برد:1- مقره چینی باید دارای ساختمان به هم فشرده بوده ، به طوری که هیچ خلل و فرجی در داخل آن وجود نداشته باشد.2- الکترونها و یونها به یکدیگر مرتبط و متصل باشند تا اختلاف پتانسیل الکتریکی بسیار زیاد به آن وارد نشود.امروزه در شبکه های توزیع ، برای اتکای اجسام هادی ، و جداسازی آنها از یکدیگر بیشتر از مقره های چینی استفاده می کنند. این مقره ها ، علاوه بر اینکه در خطوط انتقال فشار متوسط به عنوان نقاط اتکایی سیم در محل پایه ها استفاده می شوند ، به عنوان عایق در سیستمهای توزیع ، از جمله بوشینگهای ترانسفورماتورها ، کلیدها و سایر ادوات برقی از جمله بدنه برقگیرها ، مهارها ، کات اوتها و بدنه سر کابل فشار قوی و اتکایی برای عایق سازی در محل ورود برق به کار می روند. مواد اولیه به کار رفته برای ساخت مقره ها ی سرامیک الکتریکی مانند چینی و شیشه می باشد.
منبع : نشريه شركت مقره سازي ايران
نیروی انسانی کارآمد، عامل پیشبرد اهداف و ارتقای بهره‌وری سازمان
رسيدن به اهداف سازمان در گروی توانایی نیروی انسانی در انجام امور محوله است. نیروی انسانی به عنوان یکی از مهمترین عوامل در پیشبرد اهداف و ارتقای بهره‌وری سازمانها محسوب میشود.صاحب‌نظران عقیده دارند که در یک سازمان، عوامل انسانی بیش از سایر عوامل در شالوده‌سازی، نگهداری و گسترش سطح عملکرد و تکمیل ماموریت سازمان نقش دارد و بهبود کیفیت و بهره‌وری به عوامل انسانی درگیر در فرایند رشد و تحول سازمان بستگی دارد. لذا سرمایه‌گذاری در حوزه‌های شناخت استعدادها،انتخاب و به کارگیری نیروهای انسانی شایسته در سطوح مختلف مشاغل سازمانی، پایش عملکرد و افزایش مهارت و هدایت صحیح نیروی انسانی، امری ضروری است. بدیهی است که یکی از منابع تامین نیروی انسانی مورد نیاز در پستهای مختلف هر سازمان از جمله پستهای مدیریتی، نیروهای موجود در درون سازمان است و برای استفاده صحیح از این منبع، ضروری است که با طراحی یک سیستم پویا و جامع، توانایی‌ها و قابلیت‌های بالقوه نیروهای شاغل در سازمان، شناسایی و اطلاعات لازم درباره آنان جمع‌آوری شود.تهیه بانک اطلاعات مدیران و شناسایی استعدادهای مدیریتی درون سازمان به روش علمی میتواند دست‌اندرکاران شرکت را یاری کند تا در هنگام لزوم در زمینه انتخاب افراد شایسته برای مشاغل و پستهای مدیریتی سازمان، دقیق‌تر عمل کرده و از شیوه‌های سنتی و سفارشی گزینش مدیران اجتناب کنند. همچنین نیروهای سازمان از فرصت مساوی برای شکوفایی استعدادهای خود در جهت تحقق اهداف سازمان برخوردار خواهند شد.اطلاعات حاصل از چنین سیستمی میتواند نقاط قوت و ضعف نیروهای درون سازمان و ظرفیت‌های موجود را شناسایی و در گام نخست مشخص کند که آیا فرد، مهارت، تخصص و شرایط لازم برای احراز سمت بالاتر را دارد؟ و یا در سمت فعلی به چه نوع آموزشها و افزایش درچه مهارتهایی نیاز دارد؟ همچنین معیارهایی را برای ارزیابی عملکرد مدیران فراهم می‌آورد. رویکرد اصلی در تهیه بانک اطلاعات مدیران در شرکت توانیر نیز دستیابی به همین اهداف بوده است.دکتر عباس‌پور شهباز مجری طرح توسعه و بهبود منابع انسانی شرکت توانیر در گفت و گو با پیک برق گفت: پی‌ریزی این طرح در شرکت توانیر در سال 81 در دفتر منابع انسانی این شرکت ریخته شد و اجرای آن با توجه به تعاملات با مدیریت منابع انسانی توانیر و بحث و تبادل نظرهای صورت گرفته، در همان سال آغاز شد.وی افزود: بر این اساس مطالعات اولیه آغاز و حدود یک سال درمورد ابعاد طرح، مطالعه و اقداماتی صورت گرفت همچنین با بررسی تمامی اقدامات صورت گرفته در وزارت نیرو در گذشته و نیز با بهره‌گیری از تجارب سایر کشورها، درمورد انتخاب مولفه‌ها، تدوین روشها و ابزارهای ارزیابی اقدام شد و در نهایت در سال 82 طرح جانشین‌پروری مدیران ارشد صنعت برق آغاز و بانک اطلاعات مدیران در همان سال طراحی شد.وی با اشاره به اینکه این طرح با توجه به شرح وظایف شرکت توانیر در حقیقت ابزار کمکی برای انتخاب اعضای هیئت مدیره شرکتهای برق منطقه‌ای بود تصریح کرد: این بانک که در سال 82 ، شامل اطلاعات حدود 200 نفر از مدیران واجد شرایط بود بعد از دوسال به 400 نفر توسعه یافت و در حال حاضر طرح جدید توسعه و بهبود منابع انسانی که قرار است به اجرا درآید در حوزه‌های ستادی، شرکتهای تولید و توزیع به بیش از 1000 نفر توسعه خواهد یافت و دلیل اصلی این توسعه کمی، کارکردها و منافعی است که طرح برای شرکت توانیر و صنعت برق درپی داشته است.
بهبود و توسعه منابع انسانیبا عملیاتی شدن این طرح در سال 82 ، مدیران عامل شرکتهای برق منطقه‌ای به تدریج با ابعاد طرح آشنا شده و در صدد اجرای آن در شرکتهای تحت پوشش خود برآمدند؛ اما رویکرد این شرکتها تا حدودی دستخوش تغییر شد و بر این اساس در این شرکتها افراد از سطح کارشناسی به بالا و به منظور انتخاب مدیران داخلی شرکتها مورد ارزیابی قرار گرفتند.دکتر پورشهباز با اشاره به مطلب فوق تاکید کرد: در این طرح، موضوع توانمندسازی کارشناسان و کارکنان شرکتهای برق منطقه‌ای مدنظر قرار گرفت و به بحث‌های استعدادیابی، جانشین‌پروری و توسعه و بهبود منابع انسانی منجر شد و موضوع طرح تامین مدیر که هدف اصلی شرکت توانیر به شمار می‌رفت تنها جزئی از طرح بود.وی تصریح کرد: در طرح اجرا شده از سوی شرکتهای برق منطقه‌ای امکان ارتقاء کارایی و راندمان کارکنان در پستی که در آن قرار داشتند فراهم شد و پس از اجرای آن در بیشتر شرکتهای برق منطقه‌ای در توزیع برق تهران انجام شد و هم‌اکنون در توزیع برق کرمان و برخی شرکتهای دیگر صنعت برق از جمله آب و فاضلاب خراسان در دست اجراست.
ضرورتهای پیاده‌سازی طرححجم بالای کارکنان یک سازمان، بالا رفتن هرم سنی آن، درصد بالای کارشناسان جوان، روند رو به رشد فعالیتهای کمی و کیفی سازمان و ... از جمله دلایلی است که ضرورت پیاده‌سازی طرح توسعه و بهبود منابع انسانی در سازمانهای کنونی را صدچندان می‌کند.دکتر پورشهباز در این مورد گفت: در سازمانهایی با ابعاد کوچک، مدیر امکان به خاطر سپردن خصوصیات تمام کارکنان را داشته، قابلیت‌های آنان را می‌شناسد و به ویژگیها، نقاط قوت و ضعف آنان اشراف دارد، اما هنگامی که تعداد کارکنان افزایش می‌یابد مدیر برای تصمیم‌گیری و انتخاب نمی‌تواند به حافظه خود رجوع کند.وی افزود: به این ترتیب با افزایش حجم کارکنان یک سازمان، مدیریت به ابزار و حافظه کمکی نیاز خواهد داشت و بانک اطلاعاتی به عنوان یک ابزار کمکی میتواند مدیر را درانتخاب اصلح، یاری دهد.وی ادامه داد: همچنین هرچه هرم سنی سازمان به سمت سالخوردگی برود؛ لزوم پیاده‌سازی طرح بیشتر خواهد شد و از آنجا که هرم سنی صنعت‌برق رو به سالخوردگی است و بخش اعظم نسل گذشته این صنعت روبه بازنشستگی است باید جانشینان مناسبی برای آنان پیش‌بینی شود.وی وجود درصد بالایی از کارشناسان جوان در صنعت‌برق را از دیگر ضرورتهای پیاده‌سازی طرح توسعه و بهبود منابع انسانی در صنعت‌برق دانست و افزود: این امر شرایطی را فراهم می آورد که با نگاه به درون سازمان و شناسایی ظرفیت‌های موجود در آن، با برنامه‌ریزی‌های بلند‌مدت بتوان از هزینه‌های هنگفت بهره‌گیری از مدیران خارج از سازمان جلوگیری کرد.به عقیده وی روند رو به رشد فعالیتهای کمی و کیفی صنعت‌برق، نیاز به اندیشیدن تمهیداتی جهت تامین مدیران آینده این صنعت را صدچندان می‌کند.دکتر پورشهباز همچنین تاکید کرد: از آنجا که استراتژیهای صنعت‌برق در سالهای اخیر دستخوش تغییر شده، لذا علاوه بر نیاز به تغییر مدیران فعلی برای شرایط جدید باید مدیران آینده نیز برای شرایط آینده این صنعت شناسایی و یا آماده شوند. چرا که با تغییر برنامه‌های استراتژیک سازمان، لازم است افرادی که این برنامه‌ها را پیاده‌سازی می‌کنند نیز تغییر کنند و یا شناسایی شوند.وی تصریح کرد: به عنوان مثال قانون استقلال شرکتهای توزیع، مشتری‌مداری و توجه به مسائل کسب و کار از سوی مدیران این بخش از صنعت را الزامی می‌کند و این امر نیازمند تغییر دیدگاههای مدیریتی است.
استعدادیابی فرایندی راهبردی، مستمر و هدفدارموضوع استعدادیابی در اصل فرایند راهبردی، هدفدار و مستمری است که برای اطمینان از معرفی جانشینان مناسب برای پستهای کلیدی مدیریتی و نقش آنان در آینده انجام میشود.مجری طرح توسعه و بهبود منابع انسانی شرکت توانیر در این ارتباط گفت: پس از آغاز پیاده‌سازی این طرح در صنعت‌برق در سال 81 به دلیل نگرش مثبت مدیریت مجموعه صنعت‌برق به این فعالیت و ثبات مدیریت حاکم بر این صنعت و به‌رغم تغییر دولتها تاکنون به خوبی تداوم یافته و مدیریت شده است.وی افزود: دریافت بازخوردهای مناسب از مدیریت صنعت‌برق امکان تقویت نقاط قوت و کاهش نقاط ضعف این طرح را فراهم آورده است. در حقیقت به دلیل آستانه تحمل بالای موجود در صنعت، بستر مناسبی برای انطباق هر چه بیشتر طرح با نیازهای صنعت‌برق به وجود آمده است.وی تاکید کرد: این طرح یک پروژه مقطعی نبوده و نگاهی استراتژیک است که به خوبی از سوی دفتر منابع انسانی و بهبود بهره‌وری شرکت توانیر مدیریت شده و مدیریت طرح توانسته به درستی نقش ترویجی خود را ایفا کند و لذا طرح از حالت بخشنامه‌ای خارج شده است و صنعت‌برق در سمت و سویی درحال حرکت است که این طرح در بستری فرهنگی پیاده‌سازی شود.
مفاهیم مهم در طرح تامین مدیریکی از مفاهیم مهم در این طرح، شایستگی است. در این طرح به شایستگی از بعد حرفه‌ای توجه شده است و در اصل شایستگی مجموعه‌ای از قابلیت‌ها، مهارتها و ویژگیهای شخصی است که با عملکرد موفق در یک شغل ارتباط دارد.دکتر پورشهباز در این باره گفت: در این طرح رویکرد مورد نظر برای بررسی شایستگی، رویکرد مرکز ارزیابی است. مرکز ارزیابی در اصل از موثرترین ابزارها برای بررسی افراد در موقعیتهای فردی و گروهی به منظور انتخاب و توسعه است.وی تاکید کرد: واژه مرکز ارزیابی به یک مکان واقعی اشاره ندارد. بلکه نشان‌دهنده یک رویکرد است که در آن تاکید بیشتر روی عملکرد در حوزه‌های فردی، بین فردی و گروهی است.وی افزود: در این رویکرد سعی میشود اطلاعات در مورد افراد از منابع متفاوت از جمله خود افراد، افرادی که در محیط کار با آنها مرتبط هستند و ارزیابان حرفه‌ای و در عین حال روشهای چندگانه از قبیل مصاحبه، پرسشنامه، کارگروهی، تحلیل موردی، بررسی سوابق، نقش‌آفرینی، شبیه‌سازی محیط کار و ... دریافت شود.وی تصریح کرد: هدف از این امر آن است که از طریق بکارگیری منابع و روشهای متفاوت، روایی نتایج به حداکثر افزایش یابد.به گفته مجری طرح توسعه و بهبود منابع انسانی شرکت توانیر برای تعیین مولفه‌های شایستگی که از مهمترین ارکان این طرح است ابتدا سازمان، مورد بررسی قرار گرفت و ساختار، ماموریتها، چالشها، استراتژیها و ... آن بررسی و ادبیات مربوط به موضوع، مطالعه شد.وی گفت: در ادامه ضمن الگوبرداری از سازمانهای مشابه، مشاغل مدیریتی مربوط به طرح، تحلیل و از طریق تحلیل شغل هیئت‌مدیره، مولفه‌های شایستگی برای این شغل تعیین شد.دکتر پورشهباز افزود: به این ترتیب ویژگیهای مدیرانی که کارکرد موفق در صنعت‌برق داشتند شناسایی و نیمرخ و ویژگیهای شایستگی آنان به دست آمد و مولفه‌ها و نمره‌های وزنی آنان بر اساس نظر خبرگان صنعت مورد بررسی قرار گرفت. وی افزود: مبتنی بر این مولفه‌ها، ابزارها و روشهایی که از طریق آن، مولفه‌ها باید مورد ارزیابی قرار می‌گرفت، انتخاب و تدوین شد.به گفته وی در کنار این اقدامات، افرادی که قرار بود در بانک قرار گیرند شناسایی و با توجه به تعاملات با تصمیم‌گیرندگان، ضمن تماس با شرکتها، اطلاعات این افراد کسب و فرمهای مشخصات فردی و شغلی برای آنان ارسال شد که هم‌اکنون در حال تکمیل است.دکتر پورشهباز تاکید کرد: همزمان با این اقدامات و با توجه به اطلاعاتی که از این افراد به دست آمد، نسبت به زمانبندی فعالیتهای میدانی طرح، اقدامات لازم صورت میگیرد.گفتنی است این طرح قرار است در ابعاد وسیع و در 30 استان اجرا شود و برنامه زمانبندی آن در حال تدوین است که متعاقباً اعلام خواهد شد.در هر شکل با ریزش نیروهای موجود در سازمان به هر دلیل، جذب نیروهای جدید در آن سازمان ضرورت می‌یابد و طرح تامین مدیر، طرحی با نگاه به درون سازمان است که هدف آن شناسایی و پرورش نیروهای موجود در سازمان برای تامین اهداف آینده است. در این طرح نیروهای درون سازمان در یک روند رو به رشد مراحل طبیعی رسیدن به پستهای بالاتر را طی می‌کنند و درصنعت تخصصی برق این نگاه به درون میتواند موجب افزایش انگیزش و حرفه‌ای و تخصصی‌تر عمل کردن کارکنان و مدیران شود.
بهبود و توسعه منابع انسانیبا عملیاتی شدن این طرح در سال 82 ، مدیران عامل شرکتهای برق منطقه‌ای به تدریج با ابعاد طرح آشنا شده و در صدد اجرای آن در شرکتهای تحت پوشش خود برآمدند؛ اما رویکرد این شرکتها تا حدودی دستخوش تغییر شد و بر این اساس در این شرکتها افراد از سطح کارشناسی به بالا و به منظور انتخاب مدیران داخلی شرکتها مورد ارزیابی قرار گرفتند.دکتر پورشهباز با اشاره به مطلب فوق تاکید کرد: در این طرح، موضوع توانمندسازی کارشناسان و کارکنان شرکتهای برق منطقه‌ای مدنظر قرار گرفت و به بحث‌های استعدادیابی، جانشین‌پروری و توسعه و بهبود منابع انسانی منجر شد و موضوع طرح تامین مدیر که هدف اصلی شرکت توانیر به شمار می‌رفت تنها جزئی از طرح بود.وی تصریح کرد: در طرح اجرا شده از سوی شرکتهای برق منطقه‌ای امکان ارتقاء کارایی و راندمان کارکنان در پستی که در آن قرار داشتند فراهم شد و پس از اجرای آن در بیشتر شرکتهای برق منطقه‌ای در توزیع برق تهران انجام شد و هم‌اکنون در توزیع برق کرمان و برخی شرکتهای دیگر صنعت برق از جمله آب و فاضلاب خراسان در دست اجراست.
ضرورتهای پیاده‌سازی طرححجم بالای کارکنان یک سازمان، بالا رفتن هرم سنی آن، درصد بالای کارشناسان جوان، روند رو به رشد فعالیتهای کمی و کیفی سازمان و ... از جمله دلایلی است که ضرورت پیاده‌سازی طرح توسعه و بهبود منابع انسانی در سازمانهای کنونی را صدچندان می‌کند.دکتر پورشهباز در این مورد گفت: در سازمانهایی با ابعاد کوچک، مدیر امکان به خاطر سپردن خصوصیات تمام کارکنان را داشته، قابلیت‌های آنان را می‌شناسد و به ویژگیها، نقاط قوت و ضعف آنان اشراف دارد، اما هنگامی که تعداد کارکنان افزایش می‌یابد مدیر برای تصمیم‌گیری و انتخاب نمی‌تواند به حافظه خود رجوع کند.وی افزود: به این ترتیب با افزایش حجم کارکنان یک سازمان، مدیریت به ابزار و حافظه کمکی نیاز خواهد داشت و بانک اطلاعاتی به عنوان یک ابزار کمکی میتواند مدیر را درانتخاب اصلح، یاری دهد.وی ادامه داد: همچنین هرچه هرم سنی سازمان به سمت سالخوردگی برود؛ لزوم پیاده‌سازی طرح بیشتر خواهد شد و از آنجا که هرم سنی صنعت‌برق رو به سالخوردگی است و بخش اعظم نسل گذشته این صنعت روبه بازنشستگی است باید جانشینان مناسبی برای آنان پیش‌بینی شود.وی وجود درصد بالایی از کارشناسان جوان در صنعت‌برق را از دیگر ضرورتهای پیاده‌سازی طرح توسعه و بهبود منابع انسانی در صنعت‌برق دانست و افزود: این امر شرایطی را فراهم می آورد که با نگاه به درون سازمان و شناسایی ظرفیت‌های موجود در آن، با برنامه‌ریزی‌های بلند‌مدت بتوان از هزینه‌های هنگفت بهره‌گیری از مدیران خارج از سازمان جلوگیری کرد.به عقیده وی روند رو به رشد فعالیتهای کمی و کیفی صنعت‌برق، نیاز به اندیشیدن تمهیداتی جهت تامین مدیران آینده این صنعت را صدچندان می‌کند.دکتر پورشهباز همچنین تاکید کرد: از آنجا که استراتژیهای صنعت‌برق در سالهای اخیر دستخوش تغییر شده، لذا علاوه بر نیاز به تغییر مدیران فعلی برای شرایط جدید باید مدیران آینده نیز برای شرایط آینده این صنعت شناسایی و یا آماده شوند. چرا که با تغییر برنامه‌های استراتژیک سازمان، لازم است افرادی که این برنامه‌ها را پیاده‌سازی می‌کنند نیز تغییر کنند و یا شناسایی شوند.وی تصریح کرد: به عنوان مثال قانون استقلال شرکتهای توزیع، مشتری‌مداری و توجه به مسائل کسب و کار از سوی مدیران این بخش از صنعت را الزامی می‌کند و این امر نیازمند تغییر دیدگاههای مدیریتی است.
استعدادیابی فرایندی راهبردی، مستمر و هدفدارموضوع استعدادیابی در اصل فرایند راهبردی، هدفدار و مستمری است که برای اطمینان از معرفی جانشینان مناسب برای پستهای کلیدی مدیریتی و نقش آنان در آینده انجام میشود.مجری طرح توسعه و بهبود منابع انسانی شرکت توانیر در این ارتباط گفت: پس از آغاز پیاده‌سازی این طرح در صنعت‌برق در سال 81 به دلیل نگرش مثبت مدیریت مجموعه صنعت‌برق به این فعالیت و ثبات مدیریت حاکم بر این صنعت و به‌رغم تغییر دولتها تاکنون به خوبی تداوم یافته و مدیریت شده است.وی افزود: دریافت بازخوردهای مناسب از مدیریت صنعت‌برق امکان تقویت نقاط قوت و کاهش نقاط ضعف این طرح را فراهم آورده است. در حقیقت به دلیل آستانه تحمل بالای موجود در صنعت، بستر مناسبی برای انطباق هر چه بیشتر طرح با نیازهای صنعت‌برق به وجود آمده است.وی تاکید کرد: این طرح یک پروژه مقطعی نبوده و نگاهی استراتژیک است که به خوبی از سوی دفتر منابع انسانی و بهبود بهره‌وری شرکت توانیر مدیریت شده و مدیریت طرح توانسته به درستی نقش ترویجی خود را ایفا کند و لذا طرح از حالت بخشنامه‌ای خارج شده است و صنعت‌برق در سمت و سویی درحال حرکت است که این طرح در بستری فرهنگی پیاده‌سازی شود.
مفاهیم مهم در طرح تامین مدیریکی از مفاهیم مهم در این طرح، شایستگی است. در این طرح به شایستگی از بعد حرفه‌ای توجه شده است و در اصل شایستگی مجموعه‌ای از قابلیت‌ها، مهارتها و ویژگیهای شخصی است که با عملکرد موفق در یک شغل ارتباط دارد.دکتر پورشهباز در این باره گفت: در این طرح رویکرد مورد نظر برای بررسی شایستگی، رویکرد مرکز ارزیابی است. مرکز ارزیابی در اصل از موثرترین ابزارها برای بررسی افراد در موقعیتهای فردی و گروهی به منظور انتخاب و توسعه است.وی تاکید کرد: واژه مرکز ارزیابی به یک مکان واقعی اشاره ندارد. بلکه نشان‌دهنده یک رویکرد است که در آن تاکید بیشتر روی عملکرد در حوزه‌های فردی، بین فردی و گروهی است.وی افزود: در این رویکرد سعی میشود اطلاعات در مورد افراد از منابع متفاوت از جمله خود افراد، افرادی که در محیط کار با آنها مرتبط هستند و ارزیابان حرفه‌ای و در عین حال روشهای چندگانه از قبیل مصاحبه، پرسشنامه، کارگروهی، تحلیل موردی، بررسی سوابق، نقش‌آفرینی، شبیه‌سازی محیط کار و ... دریافت شود.وی تصریح کرد: هدف از این امر آن است که از طریق بکارگیری منابع و روشهای متفاوت، روایی نتایج به حداکثر افزایش یابد.به گفته مجری طرح توسعه و بهبود منابع انسانی شرکت توانیر برای تعیین مولفه‌های شایستگی که از مهمترین ارکان این طرح است ابتدا سازمان، مورد بررسی قرار گرفت و ساختار، ماموریتها، چالشها، استراتژیها و ... آن بررسی و ادبیات مربوط به موضوع، مطالعه شد.وی گفت: در ادامه ضمن الگوبرداری از سازمانهای مشابه، مشاغل مدیریتی مربوط به طرح، تحلیل و از طریق تحلیل شغل هیئت‌مدیره، مولفه‌های شایستگی برای این شغل تعیین شد.دکتر پورشهباز افزود: به این ترتیب ویژگیهای مدیرانی که کارکرد موفق در صنعت‌برق داشتند شناسایی و نیمرخ و ویژگیهای شایستگی آنان به دست آمد و مولفه‌ها و نمره‌های وزنی آنان بر اساس نظر خبرگان صنعت مورد بررسی قرار گرفت. وی افزود: مبتنی بر این مولفه‌ها، ابزارها و روشهایی که از طریق آن، مولفه‌ها باید مورد ارزیابی قرار می‌گرفت، انتخاب و تدوین شد.به گفته وی در کنار این اقدامات، افرادی که قرار بود در بانک قرار گیرند شناسایی و با توجه به تعاملات با تصمیم‌گیرندگان، ضمن تماس با شرکتها، اطلاعات این افراد کسب و فرمهای مشخصات فردی و شغلی برای آنان ارسال شد که هم‌اکنون در حال تکمیل است.دکتر پورشهباز تاکید کرد: همزمان با این اقدامات و با توجه به اطلاعاتی که از این افراد به دست آمد، نسبت به زمانبندی فعالیتهای میدانی طرح، اقدامات لازم صورت میگیرد.گفتنی است این طرح قرار است در ابعاد وسیع و در 30 استان اجرا شود و برنامه زمانبندی آن در حال تدوین است که متعاقباً اعلام خواهد شد.در هر شکل با ریزش نیروهای موجود در سازمان به هر دلیل، جذب نیروهای جدید در آن سازمان ضرورت می‌یابد و طرح تامین مدیر، طرحی با نگاه به درون سازمان است که هدف آن شناسایی و پرورش نیروهای موجود در سازمان برای تامین اهداف آینده است. در این طرح نیروهای درون سازمان در یک روند رو به رشد مراحل طبیعی رسیدن به پستهای بالاتر را طی می‌کنند و درصنعت تخصصی برق این نگاه به درون میتواند موجب افزایش انگیزش و حرفه‌ای و تخصصی‌تر عمل کردن کارکنان و مدیران شود.
منبع : پيك برق
خصوصی سازی و رقابت در صنعت برق در ایالتهای آمریکا
رقابت و خصوصی سازی صنایع برق در جهان به سرعت در حال رشد است. بطور کلی هدف از رقابت و خصوصی سازی صنعت برق، کاهش هزینه های مربوط به انرژی می باشد. با توجه به اینکه در ایالات متحده آمریکا نیز تاکنون 24 ایالت و District of Columbia این سیاست را اتخاذ نموده اند، لذا همواره درباره رقابت صنایع برق و نحوه انتخاب شرکت تولیدکننده سؤالاتی مطرح است که در زیر به نمونه ای از آنها پرداخته شده است.
منظور از رقابت الکتریکی چیست؟ رقابت الکتریکی ایده ای است که به مصرف کنندگان این امکان را می دهد که شرکت تأمین کننده انرژی الکتریکی خود را از میان شرکت های برق رقیب انتخاب نمایند. این انتخاب اصولا" بر اساس قیمت انرژی و قیمت کیفیت سایر خدمات آن شرکت ها می باشد.
تفاوت بین سرویسهای الکتریکی رایج سنتی با سیستم رقابتی چیست؟ تحت سیستم رایج سنتی (غیررقابتی ) ، مصرف کنندگان امکان انتخاب تأمین کننده برق را نداشته و برق مصرفی آنها از شرکتهای برق منطقه ای (دولتی) تأمین می گردد و آن شرکت برق مصرفی مشترکین را تولید، انتقال و به نواحی مصرفی توزیع می نماید. در این طرح نرخ و تعرفه ها توسط قانونگذاران ایالتی و دولتی (Regulators) تعیین می شود. در حالیکه در سیستم رقابتی علاوه بر اینکه مصرف کنندگان، شرکت تأمین کننده را تعیین می کنند، نرخ ها و تعرفه های فروش، با اینکه اساسا" از مقررات خاصی تبعیت می کند، سرانجام توسط بازار تعیین می گردد. این بدان معنا است که میزان نرخ تقاضا و عرضه انرژی، قیمت نهایی را مشخص می نماید. نرخ هزینه های مربوط به خدمات شبکه های انتقال و توزیع همچنان تحت نظارت و قانونگذاری ایالتی باقی خواهد ماند.
تاکنون چند ایالت این سیستم رقابتی را در پیش گرفته است ؟ درآمریکا تاکنون 23 ایالت و District of Columbia بازارهای الکتریکی رقابتی را پذیرفته اند.
چگونه قیمت های متفاوت انرژی در یک فضای رقابتی مطرح می باشند ؟ در سیستم رایج سنتی کلیه هزینه هائی که مشترک پرداخت می کند توسط نهادهای قانون گذار دولت فدرال و ایالت ها تعیین می شود در حالیکه در سیستم رقابتی هزینه های برق در بازار تعیین می گردد بعبارت بهتر مکانیزم عرضه و تقاضا آن را تعیین می کند ولی همچنان هزینه های انتقال و توزیع تحت مقررات و تعرفه های تعیین شده توسط سازمانهای قانونگذار تعیین می شود.
آیا هنوز مصرف کننده ای می تواند برق مصرفی خود را از شرکت برق منطقه خود خریداری نماید؟ در بیشتر ایالت ها که این سیستم را اتخاذ نموده اند، مصرف کننده می تواند برق مصرفی خود را از شرکت برق منطقه خود و یا از شرکت خدماتی رقابتی که به آن ملحق شده است خریداری نماید.
چه اتفاقی رخ خواهد داد اگر مصرف کننده ای نخواهد یک تولید کننده رقابتی را انتخاب نماید؟ در صورتیکه مصرف کننده ای تمایل نداشته باشد به سیستم رقابتی بپیوندد، برق مصرفی او از همان شرکت قبلی تأمین می گردد.
اگر مصرف کنندگان به این سیستم بپیوندند چه حقوقی بدست خواهند آورد؟ در سیستم رقابتی، بیشتر ایالتها قوانین و استانداردهایی را اتخاذ می نمایند که در آنها ایمنی، قابلیت اطمینان و سایر شرایط را تضمین می نماید. همچنین اطلاعات روشنی در مورد هزینه های مصرف انرژی به مصرف کنندگان داده می شود و در واقع بین مصرف کننده و تولید کننده قرارداد روشنی وجود دارد که به امضاء آنها خواهد رسید.
چه عاملی در این سیستم حفظ حقوق مصرف کنندگان را تضمین می نماید؟ در این سیستم کمیسیونهای دولتی – ایالتی مسئول حفظ حقوق مصرف کنندگان می باشند و در صورت هر گونه اختلافی بین تولید کننده و مصرف کننده، این کمیسیونها موظف به حل و فصل آن می باشند.
منبع : Edison Electric Institute
منظور از رقابت الکتریکی چیست؟ رقابت الکتریکی ایده ای است که به مصرف کنندگان این امکان را می دهد که شرکت تأمین کننده انرژی الکتریکی خود را از میان شرکت های برق رقیب انتخاب نمایند. این انتخاب اصولا" بر اساس قیمت انرژی و قیمت کیفیت سایر خدمات آن شرکت ها می باشد.
تفاوت بین سرویسهای الکتریکی رایج سنتی با سیستم رقابتی چیست؟ تحت سیستم رایج سنتی (غیررقابتی ) ، مصرف کنندگان امکان انتخاب تأمین کننده برق را نداشته و برق مصرفی آنها از شرکتهای برق منطقه ای (دولتی) تأمین می گردد و آن شرکت برق مصرفی مشترکین را تولید، انتقال و به نواحی مصرفی توزیع می نماید. در این طرح نرخ و تعرفه ها توسط قانونگذاران ایالتی و دولتی (Regulators) تعیین می شود. در حالیکه در سیستم رقابتی علاوه بر اینکه مصرف کنندگان، شرکت تأمین کننده را تعیین می کنند، نرخ ها و تعرفه های فروش، با اینکه اساسا" از مقررات خاصی تبعیت می کند، سرانجام توسط بازار تعیین می گردد. این بدان معنا است که میزان نرخ تقاضا و عرضه انرژی، قیمت نهایی را مشخص می نماید. نرخ هزینه های مربوط به خدمات شبکه های انتقال و توزیع همچنان تحت نظارت و قانونگذاری ایالتی باقی خواهد ماند.
تاکنون چند ایالت این سیستم رقابتی را در پیش گرفته است ؟ درآمریکا تاکنون 23 ایالت و District of Columbia بازارهای الکتریکی رقابتی را پذیرفته اند.
چگونه قیمت های متفاوت انرژی در یک فضای رقابتی مطرح می باشند ؟ در سیستم رایج سنتی کلیه هزینه هائی که مشترک پرداخت می کند توسط نهادهای قانون گذار دولت فدرال و ایالت ها تعیین می شود در حالیکه در سیستم رقابتی هزینه های برق در بازار تعیین می گردد بعبارت بهتر مکانیزم عرضه و تقاضا آن را تعیین می کند ولی همچنان هزینه های انتقال و توزیع تحت مقررات و تعرفه های تعیین شده توسط سازمانهای قانونگذار تعیین می شود.
آیا هنوز مصرف کننده ای می تواند برق مصرفی خود را از شرکت برق منطقه خود خریداری نماید؟ در بیشتر ایالت ها که این سیستم را اتخاذ نموده اند، مصرف کننده می تواند برق مصرفی خود را از شرکت برق منطقه خود و یا از شرکت خدماتی رقابتی که به آن ملحق شده است خریداری نماید.
چه اتفاقی رخ خواهد داد اگر مصرف کننده ای نخواهد یک تولید کننده رقابتی را انتخاب نماید؟ در صورتیکه مصرف کننده ای تمایل نداشته باشد به سیستم رقابتی بپیوندد، برق مصرفی او از همان شرکت قبلی تأمین می گردد.
اگر مصرف کنندگان به این سیستم بپیوندند چه حقوقی بدست خواهند آورد؟ در سیستم رقابتی، بیشتر ایالتها قوانین و استانداردهایی را اتخاذ می نمایند که در آنها ایمنی، قابلیت اطمینان و سایر شرایط را تضمین می نماید. همچنین اطلاعات روشنی در مورد هزینه های مصرف انرژی به مصرف کنندگان داده می شود و در واقع بین مصرف کننده و تولید کننده قرارداد روشنی وجود دارد که به امضاء آنها خواهد رسید.
چه عاملی در این سیستم حفظ حقوق مصرف کنندگان را تضمین می نماید؟ در این سیستم کمیسیونهای دولتی – ایالتی مسئول حفظ حقوق مصرف کنندگان می باشند و در صورت هر گونه اختلافی بین تولید کننده و مصرف کننده، این کمیسیونها موظف به حل و فصل آن می باشند.
منبع : Edison Electric Institute
کاهش خطرات کار و خطای انسانی در نیروگاهها با استفاده از دستورالعمل OSHA
خسارات ناشی از خطاهای انسانی چه در رابطه با عدم استفاده یا نصب صحیح تجهیزات در نیروگاه و چه در رابطه با جان افراد همیشه مورد توجه بوده است. استفاده از برچسب معرفی وسائل و قطعات نظیر آنچه در فروشگاههای مواد غذائی مشاهده می گردد مفید می باشد. در یک نیروگاه اتمی که استفاده از دستورالعملLockout/Tagout به صورت یک روال همیشگی درآمده برای تعمیرکاران، بهره برداران و کارگران بطور خوشایندی موجب بالارفتن ایمنی در محیط کار می شود.
بطورمعمول دریک نیروگاه، بیش از10000 قطعه وجودداردکه عمدتا"، سیستم تأ سیسات (لوله کشی ها)، پمپها وگرم کننده ها است میتواند موجب سردرگمی تعمیرکاران و بهره برداران گردد و بهمین جهت استفاده از دستورالعمل (Occupational Safety & Health Adminstration) OSHA که عمدتا"برچسب دارکردن المانهای نیروگاهها و ایمنی پرسنل را در بر میگیرد، بسیار با اهمیت میشود.
در یک نیروگاه اتمی که دو واحد قرینه هم دارد، یک گردش به چپ ناخواسته بهره بردار، به جای گردش به راست می تواند یک سیستم بحرانی را به جای یک سیستم دلخواه به نیروگاه تحمیل کند.
برای مثال دریک نیروگاه، تعمیرکاری می بایست پمپ شماره A را که یک پمپ مشابه آن به صورت رزرو و بنام B درکنارش بود ازخط خارج میکرد، ولی اشتباها"پمپB را ازخط خارج نمود. نتیجه اینکه درهنگام استفاده تکنسینها فشاردرخط بالارفت وآب درلوله به بخار با دمای 212 درجه فارنهایت تبدیل شد که چنانچه یک پیچ در این مسیر سست یا شل بود باعث سوختگی یا حتی مرگ تکنسین می شد.
راه حل، مقید نمودن سیستم به چسباندن برچسب بر روی کلیه قطعات المانها می باشد که بصورت کدهای رنگی و با دستور العمل مشخص، بهره بردار را برای انجام وظیفه خود به خوبی و روشنی راهنمائی کند.
این کار سود دو چندان دارد. از یک طرف موجب صحت عملکرد دستگاهها می شود و از طرفی ایمنی را بالا می برد که خود موجب کاهش ضرر و زیانهای ناشی از خطاهای انسانی می گردد.
علاوه بر مزایای فوق جوائزی نظیر جایزه کنترل کیفیت W. Edwards Deming توسط انستیتو تحقیقات انرژی الکتریکی برای عملکرد خوب یک سیستم در نظر گرفته شده است. دستورالعمل ایمنی OSHAممکن است روی کاغذخیلی خوب تدوین شده باشد ولی همواره باید به فکر راههای بهتر ارتقاء سیستم ایمنی بود.
هر روزه شرکتهایی که حقیقتا" بدنبال تأمین حفاظت و ایمنی برای کارگران و بهره بردارهایشان با استفاده از قانونمند نمودن سیستم میباشند، به سمت استفاده از برنامه Lockout/Tagout متمایل میگردند.
منبع :Poweronline
بطورمعمول دریک نیروگاه، بیش از10000 قطعه وجودداردکه عمدتا"، سیستم تأ سیسات (لوله کشی ها)، پمپها وگرم کننده ها است میتواند موجب سردرگمی تعمیرکاران و بهره برداران گردد و بهمین جهت استفاده از دستورالعمل (Occupational Safety & Health Adminstration) OSHA که عمدتا"برچسب دارکردن المانهای نیروگاهها و ایمنی پرسنل را در بر میگیرد، بسیار با اهمیت میشود.
در یک نیروگاه اتمی که دو واحد قرینه هم دارد، یک گردش به چپ ناخواسته بهره بردار، به جای گردش به راست می تواند یک سیستم بحرانی را به جای یک سیستم دلخواه به نیروگاه تحمیل کند.
برای مثال دریک نیروگاه، تعمیرکاری می بایست پمپ شماره A را که یک پمپ مشابه آن به صورت رزرو و بنام B درکنارش بود ازخط خارج میکرد، ولی اشتباها"پمپB را ازخط خارج نمود. نتیجه اینکه درهنگام استفاده تکنسینها فشاردرخط بالارفت وآب درلوله به بخار با دمای 212 درجه فارنهایت تبدیل شد که چنانچه یک پیچ در این مسیر سست یا شل بود باعث سوختگی یا حتی مرگ تکنسین می شد.
راه حل، مقید نمودن سیستم به چسباندن برچسب بر روی کلیه قطعات المانها می باشد که بصورت کدهای رنگی و با دستور العمل مشخص، بهره بردار را برای انجام وظیفه خود به خوبی و روشنی راهنمائی کند.
این کار سود دو چندان دارد. از یک طرف موجب صحت عملکرد دستگاهها می شود و از طرفی ایمنی را بالا می برد که خود موجب کاهش ضرر و زیانهای ناشی از خطاهای انسانی می گردد.
علاوه بر مزایای فوق جوائزی نظیر جایزه کنترل کیفیت W. Edwards Deming توسط انستیتو تحقیقات انرژی الکتریکی برای عملکرد خوب یک سیستم در نظر گرفته شده است. دستورالعمل ایمنی OSHAممکن است روی کاغذخیلی خوب تدوین شده باشد ولی همواره باید به فکر راههای بهتر ارتقاء سیستم ایمنی بود.
هر روزه شرکتهایی که حقیقتا" بدنبال تأمین حفاظت و ایمنی برای کارگران و بهره بردارهایشان با استفاده از قانونمند نمودن سیستم میباشند، به سمت استفاده از برنامه Lockout/Tagout متمایل میگردند.
منبع :Poweronline
استفاده از سیستمCHP در ساختمانها در انگلستان
تولید و استفاده توام گرما وقدرت (الکتریکی ) CHP) ) در بسیاری از ساختمانها می تواند از نظر اقتصادی و محیط زیستی بسیار موثر ومفید باشد ولی هنوز ساختمانهای زیادی در انگلستان وجود دارد که امکان نصب سیستم CHP را در نظر نگرفته اند و این بیشتر بخاطر عدم اطمینان به این سیستم بوده است . در حال حاضربه میزان 4000MWe ظرفیت نصب شده CHP در بیشتر از 1400 محل در سر تا سر انگلستان وجود دارد از این میزان460MWe مربوط به ساختمانها و گرمایش مرکزی است. در آخرین بررسی های انجام شده پتانسیل CHP در ساختمانها 5 برابر نصب شده فعلی یعنی در حدود 2 GWe تخمین زده شده است .
این سیستم برای بیمارستانها ، هتلها ، مراکز تفریحی ، دانشگاهها ، ایستگاههای پلیس ، مناطق مسکونی با حرارت مرکزی مناسب است، بعلاوه امکان استفاده از CHP در زندانها ، فروشگاهها ، ادارات ، موزه ها و مدارس نیز وجود دارد .
سیستم CHP برای مناطق مسکونی با حرارت مرکزی از موارد مناسب می باشند. در انگلستان بیش از 214 MWe ظرفیت نصب شده در این مناطق وجود دارد و بیش از 250000 خانواده را در بر می گیرد . الکتریسیته تولیدی بیشتر این واحدها به شبکه برق سراسری فروخته می شود .
راندمان سیستم های CHP در حدود %80 است در صورتیکه راندمان متوسط تولید الکتریسیته در نیروگاههای متداول %30 می باشد .بیش از 230 بیمارستان در انگلستان دارای سیستم CHP هستند که از قدرت 30KWe تا 5MWe رادارا می باشند ودر مجموع 102MWe قدرت نصب شده دارند. بطور نمونه بیمارستان Hull با نصب یک دیزل 650 KWe سالیانه مبلغ 158000 پوند برای بیمارستان صرفه جویی داشته است و طی سه سال بازگشت سرمایه دارد. در بیش از 263 هتل سیستم CHP نصب شده و در مجموع 28.7MWe ظرفیت نصب شده را شامل می شود . این واحدها از 18 KWe تا580 KWe می باشند . بطور نمونه در هتل Forte Crest در بیرمنگام با 254 اتاق با نصب سیستم CHP ، 95 KW الکتریسیته و 150 KW حرارت تولید شده و سیستم بصورت کامپیوتری کنترل می شود .
مراکز تفریحی بااستخر آب گرم از موارد مناسب نصب سیستم CHP هستند. در انگلستان 27.3MWe در 340 مورد از مراکز تفریحی نصب شده است. ظرفیت این واحدها از 18 KWe تا 440 KWe می باشند . بطور نمونه مرکز تفریحی Bath که سالیانه 800000 نفر مراجعه کننده دارد دارای استخر ، سالن ورزشی، رستوران و مراکز دیگر می باشد که برای 363 روز در سال فعالیت دارد . در این مرکز یک سیستم CHP به ظرفیت 185 KWe نصب شده که 310 KW تولید گرما می کند. صرفه جویی سالیانه حاصل 20000 پوند بوده و حداکثر سه سال بازگشت سرمایه می شود.
بیش از 17 دانشگاه در انگلستان از سیستم CHP استفاده می کنند ، ظرفیت نصب شده CHP در دانشگاهها 21.7MWe می باشد بطور نمونه دانشگاه بیرمنگام با نصب یک توربین گاز به قدرت 5.9MWe به همراه یک بویلر بازیافت نیاز الکتریسیته و حرارت دانشگاه را با راندمان بسیار خوب تامین کرده است .
منبع : سایت خبری CHP
این سیستم برای بیمارستانها ، هتلها ، مراکز تفریحی ، دانشگاهها ، ایستگاههای پلیس ، مناطق مسکونی با حرارت مرکزی مناسب است، بعلاوه امکان استفاده از CHP در زندانها ، فروشگاهها ، ادارات ، موزه ها و مدارس نیز وجود دارد .
سیستم CHP برای مناطق مسکونی با حرارت مرکزی از موارد مناسب می باشند. در انگلستان بیش از 214 MWe ظرفیت نصب شده در این مناطق وجود دارد و بیش از 250000 خانواده را در بر می گیرد . الکتریسیته تولیدی بیشتر این واحدها به شبکه برق سراسری فروخته می شود .
راندمان سیستم های CHP در حدود %80 است در صورتیکه راندمان متوسط تولید الکتریسیته در نیروگاههای متداول %30 می باشد .بیش از 230 بیمارستان در انگلستان دارای سیستم CHP هستند که از قدرت 30KWe تا 5MWe رادارا می باشند ودر مجموع 102MWe قدرت نصب شده دارند. بطور نمونه بیمارستان Hull با نصب یک دیزل 650 KWe سالیانه مبلغ 158000 پوند برای بیمارستان صرفه جویی داشته است و طی سه سال بازگشت سرمایه دارد. در بیش از 263 هتل سیستم CHP نصب شده و در مجموع 28.7MWe ظرفیت نصب شده را شامل می شود . این واحدها از 18 KWe تا580 KWe می باشند . بطور نمونه در هتل Forte Crest در بیرمنگام با 254 اتاق با نصب سیستم CHP ، 95 KW الکتریسیته و 150 KW حرارت تولید شده و سیستم بصورت کامپیوتری کنترل می شود .
مراکز تفریحی بااستخر آب گرم از موارد مناسب نصب سیستم CHP هستند. در انگلستان 27.3MWe در 340 مورد از مراکز تفریحی نصب شده است. ظرفیت این واحدها از 18 KWe تا 440 KWe می باشند . بطور نمونه مرکز تفریحی Bath که سالیانه 800000 نفر مراجعه کننده دارد دارای استخر ، سالن ورزشی، رستوران و مراکز دیگر می باشد که برای 363 روز در سال فعالیت دارد . در این مرکز یک سیستم CHP به ظرفیت 185 KWe نصب شده که 310 KW تولید گرما می کند. صرفه جویی سالیانه حاصل 20000 پوند بوده و حداکثر سه سال بازگشت سرمایه می شود.
بیش از 17 دانشگاه در انگلستان از سیستم CHP استفاده می کنند ، ظرفیت نصب شده CHP در دانشگاهها 21.7MWe می باشد بطور نمونه دانشگاه بیرمنگام با نصب یک توربین گاز به قدرت 5.9MWe به همراه یک بویلر بازیافت نیاز الکتریسیته و حرارت دانشگاه را با راندمان بسیار خوب تامین کرده است .
منبع : سایت خبری CHP
مقره هاي كامپوزيتي
امروزه ما در اواسط انقلاب جديدي هستيم كه با پيدايش كامپوزيتهاي پيشرفته (Advanced Composite Materials) آغاز گرديده است.
اين كلاس جديد از مواد ، با پيوند اجزاي كاملاً مختلف و غيرمشابه به يكديگر بوجود مي آيند.بطوريكه عملكرد آنها با هم ، باعث توانايي ها و خواصي مي شوند كه بسيار فراتر و بهتر از خواص هر يك از آن مواد بطور جداگانه مي باشد. خواص منحصر بفرد اين مواد آنها را بعنوان عوامل مهمي در پيشرفتهاي تكنولوژيكي مطرح ساخته است.
از ميان انواع مختلف كامپوزيت ها ، كامپوزيت هاي پليمري بطور گسترده اي در صنعت برق بخصوص در ساخت نسل جديد مقره ها موسوم به مقره هاي پليمري ( مقره كامپوزيت ) مورد استفاده قرار گرفته اند.
اكنون مقره هاي كامپوزيت پس از گذشت بيش از سه دهه از عرضه آنها به صنعت برق و انجام اصلاحات در طراحي و مواد مصرفي آنها ، بعنوان محصولاتي كانلاً شناخته شده و مناسب در خطوط فشار قوي ، مورد استفاده قرار مي گيرند.
برخلاف مقره هاي سراميكي رايج كه تنها از يك ماده عايقي تشكيل مي شوند و اين ماده هم مسؤول عملكرد الكتريكي مقره و هم مسؤول عملكرد مكانيكي آن است ، مقره هاي كامپوزيت حداقل از دو ماده عايقي تشكيل مي شوند ، يكي براي تأمين خواص الكتريكي ( روكش پليمري مقره Housing ) و ديگري براي تأمين خواص مكانيكي آن ( هسته كامپوزيت ) . قرار گرفتن اين دو قيسمت در كنار هم ، مزيت هايي چون وزن سبك و مقاومت در برابر تخريب انساني ( Vanadalism ) را براي اين نوع مقره ها بخصوص در كاربردهاي فشارقوي ، موجب شده است.
با توجه به موارد بيان شده ، مي توان سه جزء اصلي براي يك مقره گامپوزيت در نظر گرفت :
هسته ( ميله ) كامپوزيت : هسته كامپوزيت ، ميله FRP (Fiber Reinforced Polymeric Rod ) نيز ناميده مي شود و وظيفه تحمل بار كششي وارد شده از طرف هادي به آن به دكل را بر عهده دارد و استقامت الكتريكي لازم را نيز تأمين مي نمايد.
روكش ( چتر ) پليمري (Polymeric Housing or Polymeric Sheds ) : روكش پليمري مقره ، به منظور حفاظت هسته از هوازدگي و اثرات مخرب رطوبت و شرايط جوي و افزايش ولتاژ لازم براي شكست الكتريكي و ايجاد جرقه ، روي هسته را مي پوشاند.
يراق آلات ( End-Fittings ): هسته مقره كامپوزيت از دو انتها توسط يراق آلات حمايت مي گردد كه اين يراق آلات مسؤول برقراري ارتباط مكانيكي و انتقال بار از هادي داراي ولتاژ بالا به هسته مقره و از آنجا به برج مي باشد.
با طراحي دقيق مقره هاي كامپوزيت اين مقره ها ، مزاياي بسيار زيادي بخصوص از لحاظ خواص عايقي نسبت به مقره هاي معمولي خواهند داشت.
اين كلاس جديد از مواد ، با پيوند اجزاي كاملاً مختلف و غيرمشابه به يكديگر بوجود مي آيند.بطوريكه عملكرد آنها با هم ، باعث توانايي ها و خواصي مي شوند كه بسيار فراتر و بهتر از خواص هر يك از آن مواد بطور جداگانه مي باشد. خواص منحصر بفرد اين مواد آنها را بعنوان عوامل مهمي در پيشرفتهاي تكنولوژيكي مطرح ساخته است.
از ميان انواع مختلف كامپوزيت ها ، كامپوزيت هاي پليمري بطور گسترده اي در صنعت برق بخصوص در ساخت نسل جديد مقره ها موسوم به مقره هاي پليمري ( مقره كامپوزيت ) مورد استفاده قرار گرفته اند.
اكنون مقره هاي كامپوزيت پس از گذشت بيش از سه دهه از عرضه آنها به صنعت برق و انجام اصلاحات در طراحي و مواد مصرفي آنها ، بعنوان محصولاتي كانلاً شناخته شده و مناسب در خطوط فشار قوي ، مورد استفاده قرار مي گيرند.
برخلاف مقره هاي سراميكي رايج كه تنها از يك ماده عايقي تشكيل مي شوند و اين ماده هم مسؤول عملكرد الكتريكي مقره و هم مسؤول عملكرد مكانيكي آن است ، مقره هاي كامپوزيت حداقل از دو ماده عايقي تشكيل مي شوند ، يكي براي تأمين خواص الكتريكي ( روكش پليمري مقره Housing ) و ديگري براي تأمين خواص مكانيكي آن ( هسته كامپوزيت ) . قرار گرفتن اين دو قيسمت در كنار هم ، مزيت هايي چون وزن سبك و مقاومت در برابر تخريب انساني ( Vanadalism ) را براي اين نوع مقره ها بخصوص در كاربردهاي فشارقوي ، موجب شده است.
با توجه به موارد بيان شده ، مي توان سه جزء اصلي براي يك مقره گامپوزيت در نظر گرفت :
هسته ( ميله ) كامپوزيت : هسته كامپوزيت ، ميله FRP (Fiber Reinforced Polymeric Rod ) نيز ناميده مي شود و وظيفه تحمل بار كششي وارد شده از طرف هادي به آن به دكل را بر عهده دارد و استقامت الكتريكي لازم را نيز تأمين مي نمايد.
روكش ( چتر ) پليمري (Polymeric Housing or Polymeric Sheds ) : روكش پليمري مقره ، به منظور حفاظت هسته از هوازدگي و اثرات مخرب رطوبت و شرايط جوي و افزايش ولتاژ لازم براي شكست الكتريكي و ايجاد جرقه ، روي هسته را مي پوشاند.
يراق آلات ( End-Fittings ): هسته مقره كامپوزيت از دو انتها توسط يراق آلات حمايت مي گردد كه اين يراق آلات مسؤول برقراري ارتباط مكانيكي و انتقال بار از هادي داراي ولتاژ بالا به هسته مقره و از آنجا به برج مي باشد.
با طراحي دقيق مقره هاي كامپوزيت اين مقره ها ، مزاياي بسيار زيادي بخصوص از لحاظ خواص عايقي نسبت به مقره هاي معمولي خواهند داشت.
از مهم ترين اين مزايا مي توان به موارد ذيل اشاره كرد :
§ وزن كمتر
§ انعطاف پذيري
§ عملكرد و طول عمر بهتر حتي در شرايط آلودگي سنگين و آب و هواي بد.
§ ضايعات كمتر در مراحل توليد نسبت به انواي چيني
§ استقامت بهتر در برابر فشارهاي خمشي ، بارهاي زياد ناگهاني ( بارهاي ضربه اي ) و نيز تخريب انساني ( Vanadalism )
§ خاصيت عايقي بهتر نسبت به انواع مرسوم.
§ پايين تر بودن حجم سرمايه گذاري اوليه به منظور ساخت مقره كامپوزيت نسبت به انواع چيني.
در سال هاي اخير با انجام تحقيقات گسترده در زمينه ساخت مقره هاي كامپوزيت و دئر نتيجه پيشرفتهاي متعددي كه حاصل گرديده است ، اين مقره ها تا ولتاژهاي 765 كيلوولت در حال استفاده مي باشند.
اين امر با مرتفع ساختن معايب و تقويت مزاياي اين مقره ها ، به مرحله اي رسيده كه تعداد بيشتري از كاربران به استفاده از آنها روي آورده اند و قيمت آنها رو به كاهش است.
§ وزن كمتر
§ انعطاف پذيري
§ عملكرد و طول عمر بهتر حتي در شرايط آلودگي سنگين و آب و هواي بد.
§ ضايعات كمتر در مراحل توليد نسبت به انواي چيني
§ استقامت بهتر در برابر فشارهاي خمشي ، بارهاي زياد ناگهاني ( بارهاي ضربه اي ) و نيز تخريب انساني ( Vanadalism )
§ خاصيت عايقي بهتر نسبت به انواع مرسوم.
§ پايين تر بودن حجم سرمايه گذاري اوليه به منظور ساخت مقره كامپوزيت نسبت به انواع چيني.
در سال هاي اخير با انجام تحقيقات گسترده در زمينه ساخت مقره هاي كامپوزيت و دئر نتيجه پيشرفتهاي متعددي كه حاصل گرديده است ، اين مقره ها تا ولتاژهاي 765 كيلوولت در حال استفاده مي باشند.
اين امر با مرتفع ساختن معايب و تقويت مزاياي اين مقره ها ، به مرحله اي رسيده كه تعداد بيشتري از كاربران به استفاده از آنها روي آورده اند و قيمت آنها رو به كاهش است.
Tuesday, July 1, 2008
راهنماي عملي براي انجام اندازه گيري مقاومت زمين
الكترودهاي كمكي
الكترودهاي كمكي Y و Z ممكن است از قطعات لوله نيم اينچي يا ميله هاي فولادي تشكيل شده باشند كه تا عمق يك متري در زمين كوبيده مي شوند. فواصل الكترودهاي كمكي از يكديگر و از الكترود اصلي X بسيار مهم است. در واقع چيزي كه به نام مقاومت الكترود خوانده مي شود مقاومت حجم " خاك " اي است كه الكترود را احاطه مي كند و به آن به اصطلاح حوزه مقاومت الكترود زمين مي گويند. با توجه به اينكه حوزه مورد بحث از نظر تئوريك تا بي نهايت ادامه دارد همه الكترودها در حوزه مقاومت يكديگر قرار دارند و لذا داشتن الكترودهاي مستقل ممكن نيست. در عمل بسته به نوع زمين ( خاك ) و لايه هاي آن در اطراف الكترود و عوامل ديگري مانند رطوبت و مقدار املاح و غيره اين حوزه ممكن است از 10 تا 20 متر ادامه يابد كه در هر حال اگر دو الكترود در فاصله 20 متري قرار داشته باشند عملا مي توان آنها را در خارج از حوزه مقاومت يكديگر دانست به شرطي كه هيچ نوع وضعيت منحرف كننده مانند زمين با مقاومت ويژه بسيار بالا وجود نداشته باشد. در اين حالت حوزه ولتاژ الكترود ممكن است خيلي بيشتر از 20 متر باشد.
انجام اندازه گيري مقاومت زمين
اگر الكترود مورد اندازه گيريX از انواع ساده يعني يك ميله كوبيده شده يا صفحه اي دفن شده در زمين باشد الكترود جريان Y را مي توان بر فرض در فاصله 30 متري از الكترود اصلي X قرار داده و الكترود ولتاژ را در وسط اين دو نصب كرد . در اين حالت مقاومت را اندازه گيري و يادداشت كرده و الكترود ولتاژ را جابجا مي كنند : يك بار به طول حدود 6 متر نزديكتر به الكترود اصلي X و بار ديگر به همين مقدار نزديكتر به الكترود كمكي جريان Y . چنانچه نتايج هر سه آزمون در حد دقت مورد نظر باشند ميانگين سه مقدار اندازه گيري شده مقاومت مورد نظر خواهد بود.
اگر نتيجه اندازه گيري ها قابل قبول نبود الكترود جريان Y را به فاصله اي دلخواه مانند 45 تا 50 متري از الكترود اصلي X منتقل كرده و كل اندازه گيري ها را مشابه بالا تكرار مي كنند و در صورت لزوم آنقدر ( براي فواصل دورتري از الكترود Y نسبت به X ) به اين عمل ادامه م دهند تا نتيجه مطلوب حاصل شود.
نتايج به دست آمده از اين روش ساده براي اندازه گيري در موارد زير رضايتبخش نخواهد بود :
- اگر مقاومت الكترود مورد اندازه گيري X حدود يك اهم يا كمتر باشد.
- اگر مقاومت الكترود كمكي جريان Y بسيار زياد باشد.
( در اين موارد از حوزه اثر مقاومت الكترود جريان Y بسيار وسيعتر بوده و در نتيجه لازم خواهد بود فاصله الكترود جريان Y از الكترود اصلي X خيلي بيشتر باشد )
شرايط مورد بحث هنگامي پيش مي آيد كه الكترود مورد اندازه گيري مانند الكترود يك نيروگاه يا پست اصلي بسيار گسترده باشد. براي اين حالت تجويز روش معيني ممكن نخواهد بود جز اينكه تهيه يك يا چند منحني تغييرات مقاومت نسبت به فاصله لازم خواهد بود. ترتيب كار چنين است كه الكترود جريان Y را در فاصله اي دلخواه در دوردست قرار داده و الكترود ولتاژ Z را در فواصل معين از نزديكي هاي الكترود اصلي به سمت الكترود جريان حركت داده و هر بار اندازه گيري ها را يادداشت مي كنند سپس نتايج را بر روي محور مختصات منتقل كرده و منحني تغييرات مقاومت نسبت به فاصله را مي كشند . اگر منحني داراي قسمتي باشد كه اساساً افقي است اين مقدار افقي مقاومت الكترود مورد نظر يعني X خواهد بود.
اگر منحني به دست آمده داراي قسمتي افقي نباشد لازم خواهد بود الكترود كمكي جريان يعني Yرا باز هم دورتر برده و عمليات را تكرار كرده تا قسمت افقي هويدا شود . بايستي توجه شود كه نبايد انتظار داشت كه قسمت افقي در حوالي وسط فاصله دو الكترود X و Y هويدا شود لذا بايد اندازه گيري ها براي موقعيت هاي الكترود Z از نزديكي الكترود اصلي به سمت الكترود جريان انجام گردد.
يادآوري – اگر وسيله اندازه گيري مخصوص براي مقاومت زمين در دسترس نباشد مي توان با استفاده از يك ترانسفورماتور مجزا كننده و يك آمپرمتر معمولي و يك ولتمتر با مقاومت زياد ، مقاومت زمين يك الكترود را با دقت كافي اندازه گيري كرد به شرط اينكه جريانهاي سرگردان ناديده گرفته نشوند و احتمالاً با انتخاب ساعت مناسبي براي اين كار اثر اين جريانها خنثي شود.
اندازه گيري مقاومت ويژه خاك
اندازه گيري مقاومت ويژه خاك با همان دستگاهي انجام مي شود كه اندازه گيري مقاومت الكترود زمين به عمل مي آيد با اين تفاوت كه در مورد اخير از چهار الكترود به جاي سه الكترود در اندازه گيري مقاومت خودنمايي مي كنند استفاده مي شود . بديهي است كه در مورد اخير هر چهار الكترود موقتي مي باشند.
براي انجام آزمون چهار الكترود كمكي عمقي حدود 1 متر در زمين كوبيده مي شوند. عمق فرورفتگي الكترودها در زمين نبايد از يك بيستم فاصله الكترودها يعني a بيشتر باشد . اگر فرض شود كه زمين مورد آزمون كاملاً يك دست و همگن است مقاومت اندازه گيري شده R در رابطه زير صدق خواهد كرد :
كه در آن :
P = مقاومت ويژه ميانگين براي خاك بر حسب اهم متر در عمق a متر است.
a = فاصله الكترودها از يكديگر بر حسب متر و عمقي است كه در آن مقاومت ويژه برابر r است.
وعدد پي هم كه مشخص مي باشد.
با تكرار اندازه گيري ها براي مقادير مختلف فاصله a مقاومت ويژه ميانگين براي عمق هاي مختلف a به دست مي آيد و با مطالعه همه نتايج مي توان نسبت به انتخاب عمق كوبيدن يا دفن كردن الكترود تصميم گيري نمود و به عبارت ديگر قضاوت كرد كه ازدياد عمق تا چه حد به كم كردن مقاومت كمك خواهد كرد. شكل زير نمونه اي است براي نشان دادن تأثير عمق الكترود و نوع خاك لايه ها در مقدار مقاومت الكترود.
يادآوري – بعضي از مراجع معتبر توصيه مي كنند كه در مورد اندازه گيري مقاومت خاك عمق الكترود از 3/. متر تجاوز نكند و نيز مقاومت ويژه اندازه گيري شده در عمق a متر نبوده بلكه در عمق كمتري از سطح زمين يعني 4/3 ، a است. نظر به اينكه از نتايج اين اندازه گيري ها تنها در تصميم گيري هاي كلي استفاده خواهد شد نبايد به اين موضوع بيش از حد توجه نمود.
در جدول زير مقاومتهاي ويژه ، زمينهاي مختلف عنوان شده است :
الكترودهاي كمكي Y و Z ممكن است از قطعات لوله نيم اينچي يا ميله هاي فولادي تشكيل شده باشند كه تا عمق يك متري در زمين كوبيده مي شوند. فواصل الكترودهاي كمكي از يكديگر و از الكترود اصلي X بسيار مهم است. در واقع چيزي كه به نام مقاومت الكترود خوانده مي شود مقاومت حجم " خاك " اي است كه الكترود را احاطه مي كند و به آن به اصطلاح حوزه مقاومت الكترود زمين مي گويند. با توجه به اينكه حوزه مورد بحث از نظر تئوريك تا بي نهايت ادامه دارد همه الكترودها در حوزه مقاومت يكديگر قرار دارند و لذا داشتن الكترودهاي مستقل ممكن نيست. در عمل بسته به نوع زمين ( خاك ) و لايه هاي آن در اطراف الكترود و عوامل ديگري مانند رطوبت و مقدار املاح و غيره اين حوزه ممكن است از 10 تا 20 متر ادامه يابد كه در هر حال اگر دو الكترود در فاصله 20 متري قرار داشته باشند عملا مي توان آنها را در خارج از حوزه مقاومت يكديگر دانست به شرطي كه هيچ نوع وضعيت منحرف كننده مانند زمين با مقاومت ويژه بسيار بالا وجود نداشته باشد. در اين حالت حوزه ولتاژ الكترود ممكن است خيلي بيشتر از 20 متر باشد.
انجام اندازه گيري مقاومت زمين
اگر الكترود مورد اندازه گيريX از انواع ساده يعني يك ميله كوبيده شده يا صفحه اي دفن شده در زمين باشد الكترود جريان Y را مي توان بر فرض در فاصله 30 متري از الكترود اصلي X قرار داده و الكترود ولتاژ را در وسط اين دو نصب كرد . در اين حالت مقاومت را اندازه گيري و يادداشت كرده و الكترود ولتاژ را جابجا مي كنند : يك بار به طول حدود 6 متر نزديكتر به الكترود اصلي X و بار ديگر به همين مقدار نزديكتر به الكترود كمكي جريان Y . چنانچه نتايج هر سه آزمون در حد دقت مورد نظر باشند ميانگين سه مقدار اندازه گيري شده مقاومت مورد نظر خواهد بود.
اگر نتيجه اندازه گيري ها قابل قبول نبود الكترود جريان Y را به فاصله اي دلخواه مانند 45 تا 50 متري از الكترود اصلي X منتقل كرده و كل اندازه گيري ها را مشابه بالا تكرار مي كنند و در صورت لزوم آنقدر ( براي فواصل دورتري از الكترود Y نسبت به X ) به اين عمل ادامه م دهند تا نتيجه مطلوب حاصل شود.
نتايج به دست آمده از اين روش ساده براي اندازه گيري در موارد زير رضايتبخش نخواهد بود :
- اگر مقاومت الكترود مورد اندازه گيري X حدود يك اهم يا كمتر باشد.
- اگر مقاومت الكترود كمكي جريان Y بسيار زياد باشد.
( در اين موارد از حوزه اثر مقاومت الكترود جريان Y بسيار وسيعتر بوده و در نتيجه لازم خواهد بود فاصله الكترود جريان Y از الكترود اصلي X خيلي بيشتر باشد )
شرايط مورد بحث هنگامي پيش مي آيد كه الكترود مورد اندازه گيري مانند الكترود يك نيروگاه يا پست اصلي بسيار گسترده باشد. براي اين حالت تجويز روش معيني ممكن نخواهد بود جز اينكه تهيه يك يا چند منحني تغييرات مقاومت نسبت به فاصله لازم خواهد بود. ترتيب كار چنين است كه الكترود جريان Y را در فاصله اي دلخواه در دوردست قرار داده و الكترود ولتاژ Z را در فواصل معين از نزديكي هاي الكترود اصلي به سمت الكترود جريان حركت داده و هر بار اندازه گيري ها را يادداشت مي كنند سپس نتايج را بر روي محور مختصات منتقل كرده و منحني تغييرات مقاومت نسبت به فاصله را مي كشند . اگر منحني داراي قسمتي باشد كه اساساً افقي است اين مقدار افقي مقاومت الكترود مورد نظر يعني X خواهد بود.
اگر منحني به دست آمده داراي قسمتي افقي نباشد لازم خواهد بود الكترود كمكي جريان يعني Yرا باز هم دورتر برده و عمليات را تكرار كرده تا قسمت افقي هويدا شود . بايستي توجه شود كه نبايد انتظار داشت كه قسمت افقي در حوالي وسط فاصله دو الكترود X و Y هويدا شود لذا بايد اندازه گيري ها براي موقعيت هاي الكترود Z از نزديكي الكترود اصلي به سمت الكترود جريان انجام گردد.
يادآوري – اگر وسيله اندازه گيري مخصوص براي مقاومت زمين در دسترس نباشد مي توان با استفاده از يك ترانسفورماتور مجزا كننده و يك آمپرمتر معمولي و يك ولتمتر با مقاومت زياد ، مقاومت زمين يك الكترود را با دقت كافي اندازه گيري كرد به شرط اينكه جريانهاي سرگردان ناديده گرفته نشوند و احتمالاً با انتخاب ساعت مناسبي براي اين كار اثر اين جريانها خنثي شود.
اندازه گيري مقاومت ويژه خاك
اندازه گيري مقاومت ويژه خاك با همان دستگاهي انجام مي شود كه اندازه گيري مقاومت الكترود زمين به عمل مي آيد با اين تفاوت كه در مورد اخير از چهار الكترود به جاي سه الكترود در اندازه گيري مقاومت خودنمايي مي كنند استفاده مي شود . بديهي است كه در مورد اخير هر چهار الكترود موقتي مي باشند.
براي انجام آزمون چهار الكترود كمكي عمقي حدود 1 متر در زمين كوبيده مي شوند. عمق فرورفتگي الكترودها در زمين نبايد از يك بيستم فاصله الكترودها يعني a بيشتر باشد . اگر فرض شود كه زمين مورد آزمون كاملاً يك دست و همگن است مقاومت اندازه گيري شده R در رابطه زير صدق خواهد كرد :كه در آن :P = مقاومت ويژه ميانگين براي خاك بر حسب اهم متر در عمق a متر است.
a = فاصله الكترودها از يكديگر بر حسب متر و عمقي است كه در آن مقاومت ويژه برابر r است.
وعدد پي هم كه مشخص مي باشد.
با تكرار اندازه گيري ها براي مقادير مختلف فاصله a مقاومت ويژه ميانگين براي عمق هاي مختلف a به دست مي آيد و با مطالعه همه نتايج مي توان نسبت به انتخاب عمق كوبيدن يا دفن كردن الكترود تصميم گيري نمود و به عبارت ديگر قضاوت كرد كه ازدياد عمق تا چه حد به كم كردن مقاومت كمك خواهد كرد. شكل زير نمونه اي است براي نشان دادن تأثير عمق الكترود و نوع خاك لايه ها در مقدار مقاومت الكترود.
يادآوري – بعضي از مراجع معتبر توصيه مي كنند كه در مورد اندازه گيري مقاومت خاك عمق الكترود از 3/. متر تجاوز نكند و نيز مقاومت ويژه اندازه گيري شده در عمق a متر نبوده بلكه در عمق كمتري از سطح زمين يعني 4/3 ، a است. نظر به اينكه از نتايج اين اندازه گيري ها تنها در تصميم گيري هاي كلي استفاده خواهد شد نبايد به اين موضوع بيش از حد توجه نمود.در جدول زير مقاومتهاي ويژه ، زمينهاي مختلف عنوان شده است :
آثار زيست محيطي توليد و مصرف انرژي
مصرف انرژي به ويژه انرژيهاي فسيلي، در بخشهاي مختلف صنعتي و خانگي و تجاري، موجب پراكنده شدن گازهاي سمي و زيانآور در محيط زيست مي‌شود كه اثرات نامطلوبي بر موجودات زنده و طبيعت دارد. هر چه ميزان مصرف انرژي به شكل بيرويه، بالا رود به همان نسبت ميزان آلودگي محيط زيست و تأثيرات مخربي كه بر سلامتي انسانها و طبيعت دارد، نيز بالا رفته و بيش از پيش زندگي در اين محيط آلوده دشوار مي‌شود. انتشار آلودگي در مراحل اكتشاف، استخراج، بهرهبرداري، انتقال ، تبديل ، توزيع و مصرف حاملهاي مختلف انرژي باعث آلودگي آب، خاك، هوا و صدا مي‌شود كه هر يك داراي اثرات خاص خود بر روي انسان و محيط زيست مي‌باشد. اما مهمترين آلودگي بخش انرژي مربوط به آلودگي هوا در اثر سوختهاي فسيلي مي‌باشد، اكسيدهاي گوگرد، اكسيدهاي ازت، منواكسيد كربن، ذرات معلق در هوا و دياكسيد كربن، آلايندههاي اصلي مي‌باشند كه در اثر مصرف اين سوختها در هوا منتشر ميگردند. اين تركيبات را مي‌توان به دو دسته تقسيم كرد: يك دسته گازهايي كه بطور طبيعي در جو وجود دارند كه توليد بيشتر آنها در اثر احتراق سوختهاي فسيلي باعث ايجاد مسائل زيست محيطي نظير تغييرات اقليم ميگردد. دسته ديگر گازهايي هستند كه داراي منشاء انساني بوده و ميزان آنها در هواي تنفسي به لحاظ صدمه به سلامتي انسان و ساير موجودات، حائز اهميت مي‌باشند.
تأثير سه آلاينده مهم هوا برجوامع انساني وگياهي
افزايش ناراحتيهاي تنفسي، سوزش مخاط بيني، مستعد ساختن بروز برونشيت، خشكي گلو و مجراي تنفسي در انسان، كاهش و يا توقف رشد گياهان، سوختگي و زرد شدن برگها، كاهش محصولات، خزان زودرس برگها.
اكسيدهاي نيتروژن
افزايش بيماريهاي مجاري تنفسي، كاهش فعاليت ششها، سردرد و سرفه در انسان، ايجاد لكه روي برگهاي گياهان، پلاسيده شدن برگها، كاهش رشد گياهان
مونواكسيد كربن
تركيب شدن با هموگلوبين خون، كاهش انتقال اكسيژن به بافتها، كاهش توان كاري بدن، افزايش ناراحتيهاي قلبي و گردش خون، تأثير بر سيستم عصبي بدن جدول زير ميزان انتشار هر يك از آلايندههاي هوا را درسال 1380 در ايران نشان ميدهد :
آمار ميزان انتشار سهم هر يك از بخشهاي انرژي بر كشور نشان ميدهد كه بخش حمل و نقل با توليد 60 درصد از كل انتشار آلايندههاي محيطي داراي بيشترين مقدار آلايندگي در ميان ساير بخشهاي انرژي كشور مي‌باشد.
تأثير سه آلاينده مهم هوا برجوامع انساني وگياهي
افزايش ناراحتيهاي تنفسي، سوزش مخاط بيني، مستعد ساختن بروز برونشيت، خشكي گلو و مجراي تنفسي در انسان، كاهش و يا توقف رشد گياهان، سوختگي و زرد شدن برگها، كاهش محصولات، خزان زودرس برگها.
اكسيدهاي نيتروژن
افزايش بيماريهاي مجاري تنفسي، كاهش فعاليت ششها، سردرد و سرفه در انسان، ايجاد لكه روي برگهاي گياهان، پلاسيده شدن برگها، كاهش رشد گياهان
مونواكسيد كربن
تركيب شدن با هموگلوبين خون، كاهش انتقال اكسيژن به بافتها، كاهش توان كاري بدن، افزايش ناراحتيهاي قلبي و گردش خون، تأثير بر سيستم عصبي بدن جدول زير ميزان انتشار هر يك از آلايندههاي هوا را درسال 1380 در ايران نشان ميدهد :
آمار ميزان انتشار سهم هر يك از بخشهاي انرژي بر كشور نشان ميدهد كه بخش حمل و نقل با توليد 60 درصد از كل انتشار آلايندههاي محيطي داراي بيشترين مقدار آلايندگي در ميان ساير بخشهاي انرژي كشور مي‌باشد.
منبع: اينترنت
نحوه اتصال برقگيرهاي شبكة هوايي توزيع به زمين
جهت اتصال نقطه خنثي برقگير به زمين از كابل مسي تك رشته به مقطع 50 ميليمتر مربع استفاده مي شود. اين كابل به فاصله 30 الي 35 سانتيمتري از برقگير فاز وسط لخت شده و مستقيماً به آن وصل مي گردد. برقگيرهاي كناري نيز توسط سيم مسي لخت به مقطع 50 ميليمتر مربع به يكيديگر متصل و در عين حال توسط بست شياردار دو پيچه مسي به قسمت لخت شده كابل اتصال داده مي شود.در شكل نحوه اتصال نشان داده شده است.جهت اتصال بدنه ترانسفورماتور به سيستم زمين كابل تك رشته اي كه از برقگير مي آيد را در محل سكوي ترانسفورماتور به اندازه 10 سانتيمتر لخت نموده و توسط يك قطعه سيم مسي به مقطع 50 ميليمتر مربع و يك عدد بست مسي شياردار اتصال برقرار مي شود.
استانداردIEC ( كميته بين المللي برق )
مترجم : بهرام شمس – نشريه صنعت سيم و كابل
تاريخچه تأسيس IEC يا International Electrical Committee :
در 15 سپتامبر 1904 ، نمايندگان كنگرة بين المللي برق IEC كه در سنت لوييس آمريكا برگزار شد ، گزارشي تنظيم كردند كه حاوي جملات زير بود :
(( تأميم و حفظ همكاري فيمابين تشكلات فني در دنيا ، بايد با انتصاب يك كميسيون نمايندگي در رابطه با استاندارد سازي و همگن كردن واژه هاي برق و دسته بندي دستگاهها و ماشين آلات الكترونيكي ، انجام پذيرد ))
پيامد اين گزارش آن بود كه IEC به طور رسمي در ماه ژوئن 1906 در لندن ، تأسيس شده و دفتر مركزي آن گشايش يافت.
اولين كميته هاي فني
تا سال 1914 ، IEC چهار كميتة فني تشكيل داد تا واژه ها ، نمادها و علائم ، دسته بندي ماشين آلات الكتريكي و منابع اصلي محرك الكتريكي را مورد بررسي قرار دهد. اين كميسيون اولين فهرست از واژگان و تعاريفي را كه ماشين آلات و تجهيزات الكتريكي را پوشش مي داد منتشر كرد.
همچنين اين كميسيون ، فهرستي از اختصارات حرفي بين المللي در مورد كميته ها و علائمي براي اسامي واحدها و نيز لستاندارد بين المللي مربوط به مقاومت مس و فهرستي از تعاريف و توصيه ها در رابطه با توربين هاي هيدروليك ، ماشين هاي دوار و ترانسفورماتورها ( مبدل ها ) را انتشار داد.
جنگ جهاني اول در كار IEC وقفه اي ايجاد كرد و فعاليت آن 1919 از سر گرفته شد و تا سال 1923 تعداد كميته هاي فني به ده كميته افزايش يافت . سپس شوراي IEC تصميم گرفت كه كميتة اقدام را ايجاد كند تا (( به تصميمات شورا ترتيب اثر داده ، از تلاشهاي دفتر مركزي حمايت كند و فعاليتهاي كميته هاي مشاوره اي را هماهنگ سازد ))
واحدهاي الكتريكي
در سال 1930 ، IEC واحدهاي الكتريكي ذيل را پايه گذاري كرد :
§ هرتز (Hertz) ، براي واحد فركانس
§ اورستد (Oersted) ، براي واحد شدت ميدان مغناطيسي (Magnetic field strength)
§ گاوس (Gauss) ، براي واحد چگالي فلوي مغناطيسي (Magnetic flux density)
§ ماكس ول (Maxwell) ، براي واحد شار مغناطيسي (Magnetic flux)
§ گيلبرت (Gilbert) ، براي واحد نيروي محرك مغناطيسي (Magneto motive force)
§ وار (Var) ، براي تعيين واحد توان راكتيو (Reactive power)
§ وبر (Weber) ، براي واحد عملي شار مغناطيسي
اين تصميمات براي توسعة سريهاي موجود واحدهاي عملي به يك سيستم قابل درك واحدهاي فيزيكي ، اتخاذ شد ، به طوري كه به آن سيستم جيورجي (Giorgi system) گفته شد كه از نام يك دانشمند و مهندس ايتاليايي به نام جيوواني جيورجي (Giovanni Giorgi) 1871-1950 گرفته شده است.
اين سيستم به نحو استادانه اي ساخته شد و هم اكنون به عنوان ((سيستم بين المللي System International )) شناخته شده است كه به طور اختصار به صورت SI نشان داده مي شود.
IEV,CISPR
بين جنگهاي جهاني اول و دوم ، تعدادي از سازمانهاي بين المللي جديد تأسيس شدند و IEC براي جلوگيري از تداخل فعاليتها و تلاشهاي اين سازمانها ، به ضرورت همكاري با اين نهادها انديشيد. در بعضي از موارد كميته هاي فني مشاركتي تشكيل داد كه يكي از اين كميته هاي مشاركتي ، (( كميته بين المللي تخصصي در تداخلات راديويي International Special Committee on Radio Interface )) يا CISPR بود.
در سال 1938 ، IEC ، اولين ويرايش (( واژه هاي بين المللي الكتريكي Internatonal Electrotechnical Vocabulary )) IEV را منتشر كرد كه در حال حاضر به آن (( دايرةالمعارف برق Electropedia )) گويند و به طور رايگان در اختيار عموم قرار گرفته است. يكسان سازي واژه هاي فني برق ، يكي از فعاليتهاي اساسي بود كه توسط كنگرة سنت لويس به IEC محول شد. در روزهاي آغازين ، (( كميتة واژه شناسي )) در اين كار پيشقدم شده بود و در شرايطي آغاز به كار كرد كه تا اين زمان ، جزء تعداد اندكي واژه نامة برق ، هيچ واژة بين المللي فني ، منتشر نشده بود.
كميتة IEV با انتشار 2000 واژه به زبانهاي فرانسوي ، انگليسي ، آلماني ، ايتاليايي ، اسپانيايي و اسپرانتويي و همچنين تعاريفي به زبانهاي فرانسوي و انگليسي ، به درستي به عنوان يك دستاورد برجسته ، مورد توجه قرار گرفت.
IEV توانست علاقة سازمانهاي بين المللي فني خارج از حيطة فني برق را نيز به خود جلب كند. در سپتامبر 1939 ، به علت وقوع جنگ جهاني دوم ، فعاليتهاي IEC متوقف و 6 سال بعد مجدداً آغاز شد.
در سال 1948 ، دفتر مركزي IEC از لندن به ژنو در سويس منتقل شد.
جريان ضعيف ، الكتروآكوستيك و فركانس هاي راديويي
متعاقباً IEC فعاليتهاي خود را در زمينة جريانهاي ضعيف توسعه داد ، كه تنها بخش كوچكي از فعاليت كميسيون IEC ، قبل از سال 1939 را تشكيل مي داد.
استانداردهايي كه اندازه گيريها ، الزامات ايمني و نيز آزمايشها و مشخصات اجزاي دريافت كننده هاي راديويي و تلويزيوني ها را پوشش مي دادند ، يكيك ظاهر شدند. در همين زمان ، كار بر روي الكترو اكوستيك شروع شد و اين هنگامي بود كه CISPR ، استانداردهاي مربوط به محدوديت هاي مجاز فركانسهاي گوناگون مورد استفاده در گيرنده هاي راديويي و روشهاي اندازه گيري تداخل و پارازيت را گسترش مي داد.
فناوري هاي جديد ، كميته هاي فني بيشتر
از سال 1948 تا 1980 ، تعداد كميته هاي فني از 34 به 80 كميته افزايش پيدا كرد و فناوري هاي جديد كه شامل خازنها ، مقاومت ها ، نيمه هادي ها ، تجهيزات الكتريكي در زمينة پزشكي و سيستمهاي جهت ياب دريايي و هوايي و سيستمهاي ارتباطات راديويي مي شد ، به كميته ها پيوستند.
در سال 1974 ، IEC (( كميتة فني 76 )) ، را براي استانداردهاي مرتبط با ليزرها ، با توجه ويژه به مسائل ايمني آن ، ايجاد كرد. اين كميته سيستم چهاركلاسي را براي ليزرها توسعه داد كه يك مرجع جهاني است. اين سيستم ، ليزرهاي مورد استفاده در تجارت ، تفريح و سرگرمي ، تحصيل ، پزشكي ، تحقيقات و صنعت را پوشش مي داد.
در دو دهة اخير قرن بيستم ، IEC تكنولوژي هاي جديد را مورد بررسي قرار داده و كميته هاي فني جديدي براي تهيه استانداردهاي حفاظت از برق گرفتگي ، فيبرهاي نوري ، ماوراءصوت ، سيستم هاي توربين بادي و طراحي اتوماسيون به وجود آورد.
در سال 1995 ، IEC جايزة لرد كلوين 20 را ايجاد كرد. در هر سال ، حداكثر3 دريافت كننده انتخاب مي شدند تا با اين جايزه از خدمات شايستة آنها در استاندارد كردن موضوعات مربوط به الكتروتكنيك در سطح جهاني ، ستايش و قدرداني شود. براي همگام شدن با رشد سريع تكنولوژي در آغاز قرن 21 ، IEC بيشترين كميته هاي فني را براي تكنولوژي هاي سوخت هسته اي ، روشهاي ارزيابي ، ميدانهاي الكترومغناطيسي و الكتريكي كه انسانها در معرض آن قرار مي گيرند ، ايجاد كرد.
در سال 2005 ، كميسيون IEC جديدترين چاپ و ويرايش فرهنگ لغات IEC به چند زبان (IEC Multilingual Dictionary) را منتشر كرد ، به طوري كه در حال حاضر اين فرهنگنامه شامل 19400 لغت و تعاريف فني و الكتريكي به زبانهاي فرانسوي و انگليسي است. همچنين كلمات معادل آنها به 13 زبان ديگر تهيه شده است.
در سال 2006 ، IEC صدمين سالگرد خود را جشن گرفت و دومين قرن سرويس دهي خود را به بازار صنعت و تجارت ، در معرض ديد گذاشت.
تاريخچه تأسيس IEC يا International Electrical Committee :
در 15 سپتامبر 1904 ، نمايندگان كنگرة بين المللي برق IEC كه در سنت لوييس آمريكا برگزار شد ، گزارشي تنظيم كردند كه حاوي جملات زير بود :
(( تأميم و حفظ همكاري فيمابين تشكلات فني در دنيا ، بايد با انتصاب يك كميسيون نمايندگي در رابطه با استاندارد سازي و همگن كردن واژه هاي برق و دسته بندي دستگاهها و ماشين آلات الكترونيكي ، انجام پذيرد ))
پيامد اين گزارش آن بود كه IEC به طور رسمي در ماه ژوئن 1906 در لندن ، تأسيس شده و دفتر مركزي آن گشايش يافت.
اولين كميته هاي فني
تا سال 1914 ، IEC چهار كميتة فني تشكيل داد تا واژه ها ، نمادها و علائم ، دسته بندي ماشين آلات الكتريكي و منابع اصلي محرك الكتريكي را مورد بررسي قرار دهد. اين كميسيون اولين فهرست از واژگان و تعاريفي را كه ماشين آلات و تجهيزات الكتريكي را پوشش مي داد منتشر كرد.
همچنين اين كميسيون ، فهرستي از اختصارات حرفي بين المللي در مورد كميته ها و علائمي براي اسامي واحدها و نيز لستاندارد بين المللي مربوط به مقاومت مس و فهرستي از تعاريف و توصيه ها در رابطه با توربين هاي هيدروليك ، ماشين هاي دوار و ترانسفورماتورها ( مبدل ها ) را انتشار داد.
جنگ جهاني اول در كار IEC وقفه اي ايجاد كرد و فعاليت آن 1919 از سر گرفته شد و تا سال 1923 تعداد كميته هاي فني به ده كميته افزايش يافت . سپس شوراي IEC تصميم گرفت كه كميتة اقدام را ايجاد كند تا (( به تصميمات شورا ترتيب اثر داده ، از تلاشهاي دفتر مركزي حمايت كند و فعاليتهاي كميته هاي مشاوره اي را هماهنگ سازد ))
واحدهاي الكتريكي
در سال 1930 ، IEC واحدهاي الكتريكي ذيل را پايه گذاري كرد :
§ هرتز (Hertz) ، براي واحد فركانس
§ اورستد (Oersted) ، براي واحد شدت ميدان مغناطيسي (Magnetic field strength)
§ گاوس (Gauss) ، براي واحد چگالي فلوي مغناطيسي (Magnetic flux density)
§ ماكس ول (Maxwell) ، براي واحد شار مغناطيسي (Magnetic flux)
§ گيلبرت (Gilbert) ، براي واحد نيروي محرك مغناطيسي (Magneto motive force)
§ وار (Var) ، براي تعيين واحد توان راكتيو (Reactive power)
§ وبر (Weber) ، براي واحد عملي شار مغناطيسي
اين تصميمات براي توسعة سريهاي موجود واحدهاي عملي به يك سيستم قابل درك واحدهاي فيزيكي ، اتخاذ شد ، به طوري كه به آن سيستم جيورجي (Giorgi system) گفته شد كه از نام يك دانشمند و مهندس ايتاليايي به نام جيوواني جيورجي (Giovanni Giorgi) 1871-1950 گرفته شده است.
اين سيستم به نحو استادانه اي ساخته شد و هم اكنون به عنوان ((سيستم بين المللي System International )) شناخته شده است كه به طور اختصار به صورت SI نشان داده مي شود.
IEV,CISPR
بين جنگهاي جهاني اول و دوم ، تعدادي از سازمانهاي بين المللي جديد تأسيس شدند و IEC براي جلوگيري از تداخل فعاليتها و تلاشهاي اين سازمانها ، به ضرورت همكاري با اين نهادها انديشيد. در بعضي از موارد كميته هاي فني مشاركتي تشكيل داد كه يكي از اين كميته هاي مشاركتي ، (( كميته بين المللي تخصصي در تداخلات راديويي International Special Committee on Radio Interface )) يا CISPR بود.
در سال 1938 ، IEC ، اولين ويرايش (( واژه هاي بين المللي الكتريكي Internatonal Electrotechnical Vocabulary )) IEV را منتشر كرد كه در حال حاضر به آن (( دايرةالمعارف برق Electropedia )) گويند و به طور رايگان در اختيار عموم قرار گرفته است. يكسان سازي واژه هاي فني برق ، يكي از فعاليتهاي اساسي بود كه توسط كنگرة سنت لويس به IEC محول شد. در روزهاي آغازين ، (( كميتة واژه شناسي )) در اين كار پيشقدم شده بود و در شرايطي آغاز به كار كرد كه تا اين زمان ، جزء تعداد اندكي واژه نامة برق ، هيچ واژة بين المللي فني ، منتشر نشده بود.
كميتة IEV با انتشار 2000 واژه به زبانهاي فرانسوي ، انگليسي ، آلماني ، ايتاليايي ، اسپانيايي و اسپرانتويي و همچنين تعاريفي به زبانهاي فرانسوي و انگليسي ، به درستي به عنوان يك دستاورد برجسته ، مورد توجه قرار گرفت.
IEV توانست علاقة سازمانهاي بين المللي فني خارج از حيطة فني برق را نيز به خود جلب كند. در سپتامبر 1939 ، به علت وقوع جنگ جهاني دوم ، فعاليتهاي IEC متوقف و 6 سال بعد مجدداً آغاز شد.
در سال 1948 ، دفتر مركزي IEC از لندن به ژنو در سويس منتقل شد.
جريان ضعيف ، الكتروآكوستيك و فركانس هاي راديويي
متعاقباً IEC فعاليتهاي خود را در زمينة جريانهاي ضعيف توسعه داد ، كه تنها بخش كوچكي از فعاليت كميسيون IEC ، قبل از سال 1939 را تشكيل مي داد.
استانداردهايي كه اندازه گيريها ، الزامات ايمني و نيز آزمايشها و مشخصات اجزاي دريافت كننده هاي راديويي و تلويزيوني ها را پوشش مي دادند ، يكيك ظاهر شدند. در همين زمان ، كار بر روي الكترو اكوستيك شروع شد و اين هنگامي بود كه CISPR ، استانداردهاي مربوط به محدوديت هاي مجاز فركانسهاي گوناگون مورد استفاده در گيرنده هاي راديويي و روشهاي اندازه گيري تداخل و پارازيت را گسترش مي داد.
فناوري هاي جديد ، كميته هاي فني بيشتر
از سال 1948 تا 1980 ، تعداد كميته هاي فني از 34 به 80 كميته افزايش پيدا كرد و فناوري هاي جديد كه شامل خازنها ، مقاومت ها ، نيمه هادي ها ، تجهيزات الكتريكي در زمينة پزشكي و سيستمهاي جهت ياب دريايي و هوايي و سيستمهاي ارتباطات راديويي مي شد ، به كميته ها پيوستند.
در سال 1974 ، IEC (( كميتة فني 76 )) ، را براي استانداردهاي مرتبط با ليزرها ، با توجه ويژه به مسائل ايمني آن ، ايجاد كرد. اين كميته سيستم چهاركلاسي را براي ليزرها توسعه داد كه يك مرجع جهاني است. اين سيستم ، ليزرهاي مورد استفاده در تجارت ، تفريح و سرگرمي ، تحصيل ، پزشكي ، تحقيقات و صنعت را پوشش مي داد.
در دو دهة اخير قرن بيستم ، IEC تكنولوژي هاي جديد را مورد بررسي قرار داده و كميته هاي فني جديدي براي تهيه استانداردهاي حفاظت از برق گرفتگي ، فيبرهاي نوري ، ماوراءصوت ، سيستم هاي توربين بادي و طراحي اتوماسيون به وجود آورد.
در سال 1995 ، IEC جايزة لرد كلوين 20 را ايجاد كرد. در هر سال ، حداكثر3 دريافت كننده انتخاب مي شدند تا با اين جايزه از خدمات شايستة آنها در استاندارد كردن موضوعات مربوط به الكتروتكنيك در سطح جهاني ، ستايش و قدرداني شود. براي همگام شدن با رشد سريع تكنولوژي در آغاز قرن 21 ، IEC بيشترين كميته هاي فني را براي تكنولوژي هاي سوخت هسته اي ، روشهاي ارزيابي ، ميدانهاي الكترومغناطيسي و الكتريكي كه انسانها در معرض آن قرار مي گيرند ، ايجاد كرد.
در سال 2005 ، كميسيون IEC جديدترين چاپ و ويرايش فرهنگ لغات IEC به چند زبان (IEC Multilingual Dictionary) را منتشر كرد ، به طوري كه در حال حاضر اين فرهنگنامه شامل 19400 لغت و تعاريف فني و الكتريكي به زبانهاي فرانسوي و انگليسي است. همچنين كلمات معادل آنها به 13 زبان ديگر تهيه شده است.
در سال 2006 ، IEC صدمين سالگرد خود را جشن گرفت و دومين قرن سرويس دهي خود را به بازار صنعت و تجارت ، در معرض ديد گذاشت.
مهندسي ارزش (Value Engineering)
مهندسي ارزش(Value Engineering)، تلاشي است سازمان يافته كه با هدف بررسي و تحليل تمام فعاليتهاي يك طرح، (از زمان شكل‌گيري تفكر اوليه تا مرحله طراحي و اجرا و سپس راه اندازي و بهره برداري) انجام مي شود و به عنوان يكي از كارآمدترين و مهم ترين روشهاي اقتصادي در عرصه فعاليتهاي مهندسي، شناخته شده است.
مهندسي ارزش در چهارچوب مديريت پروژه، ضمن اينكه به تمام اجزاي طرح توجه مي كند، هيچ بخشي از كار را قطعي و مسلم نمي داند. هدف مهندسي ارزش، زمان كمتر براي رسيدن به مرحله بهره برداري بدون افزودن بر هزينه ها يا كاستن از كيفيت كار است.
افزايش پيوسته هزينه هاي اجرايي و توسعه روز افزون فن آوري، حذف آن بخش از هزينه ها را كه نقشي در ارتقاي كيفيت ندارند و از لحاظ اجرايي نيز غير ضروري مي باشند، الزامي ساخته است. به كارگيري مهندسي ارزش در پروژه هاي اجرايي با توجه به پيچيدگي كارها به ويژه در طرحهاي بزرگ اجرايي، مي تواند به ابزار بي چون و چراي مديريت در كنترل هزينه ها تبديل شود. هدف اين روش، از ميان برداشتن يا اصلاح هر چيزي است كه موجب تحميل هزينه هاي غير ضروري مي شود، بدون آنكه آسيبي به كاركردهاي اصلي و اساسي طرح وارد آيد. مهندسي ارزش، مجموعه اي متشكل از چندين روش فني است كه با بازنگري و تحليل اجزاي كار، قادر خواهد بود، اجراي كامل طرح را با كمترين هزينه و زمان تحقق بخشد. هزينه طرح در اين مقوله نه فقط هزينه هاي طراحي و اجرا بلكه هزينه هاي مالكيت شامل بهره برداري، تعمير و نگهداري و هزينه هاي مصرف در سراسر دوره عمر مفيد طرح را نيز شامل مي شود. روشهاي مهندسي ارزش مي تواند موجب اصلاح و ارتقاي كيفيت فرايندهاي توليد صنعتي و انجام طراحي هاي جديد در هر مرحله از يك پروژه اجرايي گردد. برخلاف آنچه كه در صنايع توليدي مرسوم است و مي توان يك روش اصلاحي را همواره در مراحل بعدي توليد يك محصول خاص نيز اجرا كرد، در پروژه هاي ساختماني كه هر سازه داراي شرايط ويژه اي است، حدود به كارگيري يك روش اصلاحي مهندسي ارزش، محدود به همان پروژه است گذشته از اين، امكانات صرفه جويي در هزينه هاي يك پروژه اجرايي نيز در مراحل مختلف آن تفاوتهاي بسيار پيدا مي كند. با آنكه روش مهندسي ارزش را مي توان در تمام مراحل يك پروژه اجرايي به كارگرفت، بيشترين مزاياي آن زماني حاصل مي شود كه در نخستين مراحل برنامه ريزي و طراحي به كار گرفته شود. نوآوري و جنبه هاي كاربردي مهندسي ارزش، اين روش را از روشهاي سنتي و متعارف كاهش هزينه ها، متمايز مي گرداند. روشهاي سنتي كاهش هزينه ها، عموماً از تجربيات گذشته، نگرشها و عاداتي كه جنبه تكرار به خود گرفته است، تبعيت مي كند و اثري از خلاقيت در آنها ديده نمي شود. مهندسي ارزش برعكس، اطلاعات، شناسايي عرصه هاي مشكل دار، پيشنهاد و تدوين روشها و طرحهاي ابتكاري، پرورش انديشه هاي نو و تلفيق همه جانبه ديدگاههايي را كه قرار است توصيه شود، مطرح مي سازد.
از سال 1961 كه لارنس مايلزدر كتاب ًروش هاي فني تحليل و مهندسي ارزش ً ،تحليل ارزش را همچون ديدگاهي خلاق و سازمان يافته در جهت شناسايي و حذف هزينه هاي غير ضروري ، تعريف كرد تا سال 1995 كه ساكسنا و كريشنان كتاب ً مهندسي ارز ش در مديريت پروژه ً را منتشر نمودند ، مهندسي ارزش به صورت يك روش فني پذيرفته شده در فعاليتهاي طراحي و اجرايي در بيشتر كشورها تثبيت گرديد و رسميت يافت ، به طوري كه بسياري از دست اندر‌كاران عرصه هاي اجرايي به ويژه طراحان ، پيمانكاران و كارفرمايان با مفاهيم و روش هاي فني مهندسي ارزش آشنا شدند .
مهندسي ارزش در چهارچوب مديريت پروژه، ضمن اينكه به تمام اجزاي طرح توجه مي كند، هيچ بخشي از كار را قطعي و مسلم نمي داند. هدف مهندسي ارزش، زمان كمتر براي رسيدن به مرحله بهره برداري بدون افزودن بر هزينه ها يا كاستن از كيفيت كار است.
افزايش پيوسته هزينه هاي اجرايي و توسعه روز افزون فن آوري، حذف آن بخش از هزينه ها را كه نقشي در ارتقاي كيفيت ندارند و از لحاظ اجرايي نيز غير ضروري مي باشند، الزامي ساخته است. به كارگيري مهندسي ارزش در پروژه هاي اجرايي با توجه به پيچيدگي كارها به ويژه در طرحهاي بزرگ اجرايي، مي تواند به ابزار بي چون و چراي مديريت در كنترل هزينه ها تبديل شود. هدف اين روش، از ميان برداشتن يا اصلاح هر چيزي است كه موجب تحميل هزينه هاي غير ضروري مي شود، بدون آنكه آسيبي به كاركردهاي اصلي و اساسي طرح وارد آيد. مهندسي ارزش، مجموعه اي متشكل از چندين روش فني است كه با بازنگري و تحليل اجزاي كار، قادر خواهد بود، اجراي كامل طرح را با كمترين هزينه و زمان تحقق بخشد. هزينه طرح در اين مقوله نه فقط هزينه هاي طراحي و اجرا بلكه هزينه هاي مالكيت شامل بهره برداري، تعمير و نگهداري و هزينه هاي مصرف در سراسر دوره عمر مفيد طرح را نيز شامل مي شود. روشهاي مهندسي ارزش مي تواند موجب اصلاح و ارتقاي كيفيت فرايندهاي توليد صنعتي و انجام طراحي هاي جديد در هر مرحله از يك پروژه اجرايي گردد. برخلاف آنچه كه در صنايع توليدي مرسوم است و مي توان يك روش اصلاحي را همواره در مراحل بعدي توليد يك محصول خاص نيز اجرا كرد، در پروژه هاي ساختماني كه هر سازه داراي شرايط ويژه اي است، حدود به كارگيري يك روش اصلاحي مهندسي ارزش، محدود به همان پروژه است گذشته از اين، امكانات صرفه جويي در هزينه هاي يك پروژه اجرايي نيز در مراحل مختلف آن تفاوتهاي بسيار پيدا مي كند. با آنكه روش مهندسي ارزش را مي توان در تمام مراحل يك پروژه اجرايي به كارگرفت، بيشترين مزاياي آن زماني حاصل مي شود كه در نخستين مراحل برنامه ريزي و طراحي به كار گرفته شود. نوآوري و جنبه هاي كاربردي مهندسي ارزش، اين روش را از روشهاي سنتي و متعارف كاهش هزينه ها، متمايز مي گرداند. روشهاي سنتي كاهش هزينه ها، عموماً از تجربيات گذشته، نگرشها و عاداتي كه جنبه تكرار به خود گرفته است، تبعيت مي كند و اثري از خلاقيت در آنها ديده نمي شود. مهندسي ارزش برعكس، اطلاعات، شناسايي عرصه هاي مشكل دار، پيشنهاد و تدوين روشها و طرحهاي ابتكاري، پرورش انديشه هاي نو و تلفيق همه جانبه ديدگاههايي را كه قرار است توصيه شود، مطرح مي سازد.
از سال 1961 كه لارنس مايلزدر كتاب ًروش هاي فني تحليل و مهندسي ارزش ً ،تحليل ارزش را همچون ديدگاهي خلاق و سازمان يافته در جهت شناسايي و حذف هزينه هاي غير ضروري ، تعريف كرد تا سال 1995 كه ساكسنا و كريشنان كتاب ً مهندسي ارز ش در مديريت پروژه ً را منتشر نمودند ، مهندسي ارزش به صورت يك روش فني پذيرفته شده در فعاليتهاي طراحي و اجرايي در بيشتر كشورها تثبيت گرديد و رسميت يافت ، به طوري كه بسياري از دست اندر‌كاران عرصه هاي اجرايي به ويژه طراحان ، پيمانكاران و كارفرمايان با مفاهيم و روش هاي فني مهندسي ارزش آشنا شدند .
روش های مورد استفاده درمهندسی ارزش
با مطالعاتي که در باره مهندسی ارزش بعمل امده است حدود بیست وچهار روش درضمن فرایندبکار گرفته می شود.شرایط برنامه کاری وروش ها همگی بمنظور بهبود ارزش برای یک جزء،محصول ویا یک پروژه بکار گرفته می شود.سرفصل روشها به قرار زیر می باشد:
1- ازروابط انسانی خوب بهره بگیرید
2- ازکلی کویی پرهیزکنید
3- برموانع فائق ایید
4- قضاوت منطقی خوب بکارببرید
5- کارگروهی را حمایت کنید
6- ازحقایق مطمئن شوید
7- بطورسازنده هرچیزرا موردسوال قراردهید
8- هزینه هاراتعیین کنید
9- ارزش پولی برای تمامی مشخصات تلانسها،اتصالات وسایرموارد تکمیلی تعیین کنید.
10- عملکرده را تعریف وطبقه بندی کنید
11- ذهن خودرا فعال کنید
12- ساده سازی کنید
13-ایده ها را ترکیب وتصفیه کنید
14-برای تمامی ایده ها هزینه در نظر بگیرید
15-عملکردهای جایگزین رامشخص کنید
16-ازاستانداردهااستفاده کنید
17-با متخصصین ،فروشندگان ،مشتریان وغیره مشاوره کنید.
18-از محصولات ،فرایندها و رویه های خاص استفاده کنید
19-با استفاده ازروش مقایسه ای ارزیابی کنید.
20-پول را انچنان خرج کنید که انگار پول خودتان است.
21-جواب هارا با اطلاعات کافی بای تصمیم گیری ارایه دهید
22- درصورت امکان دوراه حل ارائه دهید
23-با استفاده ازممیزیهای مستقل،صرفه جوئیهای قابل پیش بینی رابررسی کنید
24-به کمک های انجام شده اعتراف کنید.
با مطالعاتي که در باره مهندسی ارزش بعمل امده است حدود بیست وچهار روش درضمن فرایندبکار گرفته می شود.شرایط برنامه کاری وروش ها همگی بمنظور بهبود ارزش برای یک جزء،محصول ویا یک پروژه بکار گرفته می شود.سرفصل روشها به قرار زیر می باشد:
1- ازروابط انسانی خوب بهره بگیرید
2- ازکلی کویی پرهیزکنید
3- برموانع فائق ایید
4- قضاوت منطقی خوب بکارببرید
5- کارگروهی را حمایت کنید
6- ازحقایق مطمئن شوید
7- بطورسازنده هرچیزرا موردسوال قراردهید
8- هزینه هاراتعیین کنید
9- ارزش پولی برای تمامی مشخصات تلانسها،اتصالات وسایرموارد تکمیلی تعیین کنید.
10- عملکرده را تعریف وطبقه بندی کنید
11- ذهن خودرا فعال کنید
12- ساده سازی کنید
13-ایده ها را ترکیب وتصفیه کنید
14-برای تمامی ایده ها هزینه در نظر بگیرید
15-عملکردهای جایگزین رامشخص کنید
16-ازاستانداردهااستفاده کنید
17-با متخصصین ،فروشندگان ،مشتریان وغیره مشاوره کنید.
18-از محصولات ،فرایندها و رویه های خاص استفاده کنید
19-با استفاده ازروش مقایسه ای ارزیابی کنید.
20-پول را انچنان خرج کنید که انگار پول خودتان است.
21-جواب هارا با اطلاعات کافی بای تصمیم گیری ارایه دهید
22- درصورت امکان دوراه حل ارائه دهید
23-با استفاده ازممیزیهای مستقل،صرفه جوئیهای قابل پیش بینی رابررسی کنید
24-به کمک های انجام شده اعتراف کنید.
منبع: اينترنت
Subscribe to:
Posts (Atom)