ترانسفورماتور TRANSFORMATOR

اهمیت ترانسفورماتورها در صنعت برق و شبکه‌هاي صنعتی، برکسی پوشیده نیست. امروزه یکی از ملزومات اساسی در انتقال و توزیع الکتریکی در جهان ترانسفورماتورها، می‌باشند.ترانسفورماتورها در اندازه‌ها و توان‌های مختلفی جهت تغییر سطح ولتاژ الکتریکی به‌منظور کاهش تلفات ولتاژ در فرآیند انتقال و توزیع انرژی الکتریکی به‌کار می‌روند.در صنعت سیمان، به‌عنوان یکی از مصرف کننده‌های بزرگ برق و استفاده از سطوح ولتاژ مختلف در آن، استفاده از ترانسفور ماتورها یکی از ارکان اجتناب‌ناپذیر می‌باشد.در این مقاله به اختصار ترانسفورماتورها، ساختمان آنها، تعمیرات و نگهداری آنها مورد بررسی قرار گرفته است.

● ساختمان ترانسفور ماتور

ترانسفورماتورها را با توجه به کاربرد و خصوصیات آنها می‌توان به سه دسته کوچک، متوسط و بزرگ دسته‌بندی کرد. ساختمان ترانسفورماتورهای بزرگ و متوسط به‌دلیل مسائل فاظتی و عایق‌بندی و امکانات موجود، نسبت به انواع کوچک آن پیچیده‌تر است. اجزاء تشکیل دهنده یک ترانسفورماتور به شرح زیر است:
1- مقره فشار قوي
2 - مقره فشار ضعيف
3 - ترمو متر
4 - رله بوخهلتس
5 - درجه روغن نما
6 - رطوبت گیر
7 - درپوش منبع انبساطی
8 - واشر گرد لاستیکی زیر درب مخزن
9 - کلید تنظیم ولتاژ
10 - شیر تخلیه روغن
11 - چرخ

• روغن ترانسفور ماتور

روغن‌های ترانسفور ماتور عمدتاً ترکیبات پیچیده‌ای از هیدروکربن‌های مشتق از نفت خام می‌باشند و به جهت دارا بودن خواص مورد نیاز، این نوع روغن‌ها جهت ترانسفورماتورها مناسب‌تر تشخیص داده شده‌اند.خواص مورد نیاز برای روغن‌های ترانسفور ماتور به‌طور خلاصه عبارتند از:

▪ عایق کاری الکتریکی

▪ انتقال حرارت

▪ قابلیت خاموش کردن قوس‌الکتریکی

▪ پایداری شیمیائی

▪ سیل کردن ترانسفورماتور

▪ جلوگیری از خوردگی

▪ در مورد سفارش خرید روغن برای ترانسفورماتورها دو مورد مهم را مدنظر قرار می‌دهیم.

▪ انتخاب نوع روغن ترانسفورماتور

نوع روغن و کیفیت آن، براساس طراحی ترانسفورماتورها می‌باشد. به‌عنوان مثال در یکی از بررسی‌ها نوعی چسب که در داخل ترانسفورماتور به‌کار برده شده بود توسط روغن ترانس حل گردید و باعث شد که ذرات چسب داخل روغن پراکنده شود و منجر به کاهش دی‌الکتریک روغن گردد. مورد دیگری که مورد آزمایش قرار گرفت، این بود که کاتالیزور مس و آهن باعث از بین بردن روغن تشخیص داده شده است. بنابراین نوع ترانسفورماتور و مواد به کار رفته در آن درتعیین نوع و کیفیت روغن آن تأثیر زیادی دارد.

● آلودگی روغن ترانفسورماتورها:

به‌طور کلی دو نوع آلودگی اصلی در روغن ترانسفور ماتورها عبارتند از:

۱) مواد معلق در روغن

۲) آب

۳) اکسیداسیون روغن پس از شناسائی مؤلفه‌های روغن با آزمایش‌های مختلف، تصمیم به تصفیه یا تعویض روغن اتخاذ می‌گردد.به‌طور کلی ۳ نوع آزمایش کلی بر روی روغن ترانسفورماتور انجام می‌گیرد که عبارتند از:۱) آزمون‌های فیزیکی

۲) آزمون‌های شیمیائی

۳) آزمون‌های قسمت‌های الکتریکی برخی از آزمایش‌هائی که باید روی روغن ترانسفورماتورها، انجام گیرد در زیر آمده است.

۱) تست اسیدیته

۲) تست گازهای حل شده در روغن

۳) تست کشش سطحی

۴) تست بی‌فنیل پلی کلرید (pcb)

● تست ولتاژ شکست:

روغن ترانسفورماتورها معمولاً باید دارای ضریب شکست بیشتر از ۵۰ کیلو ولت باشند، که با انجام آزمایش ولتاژ شکست، نسبت به اندازه‌گیری آن اقدام می‌گردد. اگر این شاخص تا حد مشخصی کمتر از ۵۰ کیلو ولت باشد می‌توان با تصفیه روغن موجود آن را اصلاح کرد، در غیر این صورت باید نسبت به تعویض روغن اقدام نمود.

● آنالیز گاز کروماتورگرافی:

با توجه به اینکه مولکول‌های روغن از ترکیبات هیدروکربن ساخته شده‌اند، حرارت یا شکست الکتریکی می‌تواند باعث شکست مولکول‌های روغن و تولید گازهای قابل اشتعالی مثل متان، اتیلن، اتان و سایر گازها شود، که در دراز مدت انفجار ترانسفورماتور را در پی خواهد داشت. تحلیل گاز کروماتوگرافی به اندازه‌گیری میزان گازهای تولید شده در روغن ترانسفورماتور و آنالیز آنها می‌پردازد.

نكات غيرايمن در تصاوير

استفاده از برق و تجهيزات برقي در حمام

استفاده غيرمجاز از برق و خطرات احتمالي آن

انداختن اشياء روي شبكه هاي برق كه مي تواند در زمان بارندگي باعث خاموشي در منطقه گردد

كار در ارتفاع

اتصالات غير استاندارد

احتياطهايي در مورد سيم هاي برق و ساير تجهيزات که در معابر عمومي قرار دارند

1- در معابر عمومي به علايم هشدار دهنده كه روي تابلو هاي برق و تابلو هاي سيار كه كارگران نصب كرده اند توجه و مراقبت نماييد .

2- از دستكاري به جعبه هاي انشعاب و باز كردن درب آنها و ساير تجهيزات برقي مثل تابلو هاي برق ، پايه هاي فلزي روشنايي ، دريچه ترمينال آنها و امثالهم خودداري نماييد.

3- در صورتيكه حفاري جهت كابل برق احداث شده و يا كارگران مشغول به كار هستند مراقبت نماييد تا خطري متوجه شما نباشد. ضمنا مسير حفاري كه تا چند روز پر نمي شود به منطقه برق خود اطلاع دهيد.

4- در صورت مشاهده هر گونه اتفاق غير منتظره در رابطه با تجهيزات برقي مثل تير شكستگي ، آتش سوزي در تجهيزات برقي ، سيم پارگي و ... مراتب را فورا به اداره حوادث منطقه خود اطلاع دهيد.

5- در هواي باراني و مرطوب ، تنه درختان و تيرهاي برق بخصوص تيرهاي فلزي را لمس نكنيد.

6- از بچه مراقبت نماييد كه به دريچه باز شده پايه هاي روشنايي فلزي نزديك و دستكاري نكنند.

7- در جاهاييكه تيرهاي سيماني برق روي هم انباشته شده و خطر لغزش تيرها وجود دارد ، بچه ها را محافظت نماييد.

8- سيم هاي لخت كه از روي تيرهاي برق به سطح پايين يا زمين افتاده هرگز دست نزنيد.

9- مراقبت نماييد ، اشياء فلزي مثل آنتن تلويزيون به سيم هاي برق نزديك نشود.

10- اشياء فلزي را در ساختمان يا معابر به سيم هاي برق نزديك نكنيد.

11- ماشين خود را مقابل بست هاي زميني پارك نكنيد.

12- در صورتيكه اختلالي در برق منزل داريد ، هرگز تجهيزات برقي بيرون مثل جعبه انشعاب ها را باز و اقدام به تعميير نكنيد و هرگز از تعميرات الكتريكي نخواهيد اين كار را نكنيد.

13- ماشين هاي مخصوص مثل جرثقيل و كاميون و كمپرسي در موقع عبور يا مانور به شبكه برق نزديك و ايجاد خطر شود.بايستي اين مورد را توجه نماييد.

14- در رانندگي دقت نماييد بخصوص در شبها كه وسيله خودرو به تجهيزات برقي اصابت نكند.

15- لوله هاي فلزي محافظ كابل جعبه انشعاب و ساير متعلقات را هرگز دست نزنيد.

16- چراغ هاي خاموش روشنايي را در اسرع وقت به نگهباني منطقه اطلاع دهيد.

17- از شبكه هاي برق اقدام به گرفتن برق غير مجاز نكنيد و ساير تخلفات مشاهده شده را به نگهباني منطقه اطلاع دهيد.

18- اگر افرادي در ارتباط با برق مراجعه نماييد ، كارت شناسايي در خواست و مراقبت نماييد كه افراد مشكوك نباشند.

19- در موقع نصب يا جمع آوري تير برق و ترانس برق كه جرثقيل و كارگران مشغول به كار هستند، خطر باز شدن زنجير و ساير خطرات وجود دارد شديدا محوطه خطر را در نظر داشته باشيد.

20- ممكن است بر اثر بي احتياطي كارگران برق در لحظاتي درب ورودي تجهيزات برقي باز باشد. مراقبت نماييدكه بچه ها و بزرگترها داخل پست نشوند و تجهيزات برقي را دست نزنند.

21- در پشت بام ها مراقبت نماييد در هنگام برف روبي يا ساير موارد مواد به روي سيم هاي برق ريخته نشود ضمن اينكه در رطوبت، پارو و مواد عايق نيز هادي شده و خطر برق گرفتگي و حادثه وجود دارد.

22- تير هاي چوبي كه آغشته به مواد سمي هستند ، اگر تراشه آن در دست بچه ها بعلت مختلف فرو رود خطرات عفونت دارد ، مراقبت نماييد.

23- درختاني كه درگير با شبكه هستند بخصوص درختان ميوه مثل توت ، براي بچه ها و جوانان كه بالاي درخت رفته اند در مواقعي امكان خطر دارد ، مراقب باشيد.

24- هرگز روي تير هاي برق و يا درب پست ها و ساير تابلو ها ، اعلانات نصب نكنيد اين مسئله بسيار خطرناك است بخصوص نصب آگهي ها روي تير هاي برق كه خطر برق گرفتگي وجود دارد .تا بحال چندين حادثه منجر به فوت در اين قبيل موارد مشاهده شده است .

25- كارگران در معابر براي اتصال كابل هاي زمين از قير مذاب استفاده مي نمايند . خطرات قير مذاب بسيار جدي است . به بچه ها و جوانان احتياط با برخورد به اين موارد را ياد آوري كنيد.

مستندات و مدارك تكنيكال مرتبط با ايمني برق

The following are documents that provide requirements and guidance for performing electrical work safely:
· OPNAVINST 5100.19D – NAVOSH Program Manual for Forces Afloat
· OPNAVINST 5100.23G – Safety and Occupational Health Program Manual
· MCO 5100.8 – Marine Corps Occupational Safety and Health Order
· Naval Ships’ Technical Manual 300
· NAVSEA Technical Manual SO400-AD-URM-010/TUM – Tagout Users’ Manual
· EM385 1-1 – U.S. Army Corps of Engineers Safety Health Requirements Manual
· 29 CFR 1910.147 – Control of Hazardous Energy (Lockout/Tagout)
· 29 CFR 1910.332 – Safety-Related Work Practices
· 29 CFR 1910.335 – Safeguard for Personnel Protection
· 29 CFR 1915.181 – Electrical Circuits and Distributions Boards
· 29 CFR 1926.417 – Lockout and Tagging of Circuits
· NFPA 70E-2004, Part II 2-1.3.3 - Flash Hazard Analysis
· NFPA 70E-2004, Part II 2-1.3.3.3 – Protective Clothing and Personal Protective Equipment for Application with a Flash Hazard Analysis

تدابير ايمني در برق

§ كارهاي خطير نظير تعميرات و راه اندازي تنها به افراد كار آزموده و متخصص محول گردد.
§ كلية وسايل الكتريكي بايد به چراغ علامت دهنده مجهز باشد تا از خاموش يا روشن بودن آنها آگاه شويم.
§ وسايل الكتريكي را به فيوزها يا قطع كننده مجهز كنيد و هر چند وقت يك بار وسايل ايمني را بازرسي نماييد.
§ محل عبور خطوط برق به خصوص برق فشارقوي را حفاظ بندي كنيد. ( از جمله در محدوده پست ها و ايستگاههاي كاهش يا تقويت )
§ هنگام استفاده از نردبان و جرثقيل لازم است احتياط لازم جهت عدم برخورد با مدار برق انجام گيرد.
§ در صورت عمل كردن وسايل حفاظتي ، نظير فيوز يا قطع كننده ، بايد قبل از راه اندازي مجدد علت عمل كردن آن بررسي و اشكال آن برطرف شود ، در غير اينصورت از راه اندازي مجدد آن خودداري كنيد.
§ در محوطة وجود گاز قابل اشتعال يا انفجار ، كلية وسايل الكتريكي و به خصوص كليدهاي برق بايد از نوع ضدجرقه انتخاب شوند.همچنين تانكرها و مخازن حاوي مواد قابل اشتعال بايد داراي اتصال زمين باشد ، به خصوص هنگام بارگيري و تخليه.
§ در صورت وقوع آتش سوزي وسايل الكتريكي به هيچ وجه از آب استفاده نكنيد و تا حد امكان قبل از شروع اطفاي حريق ، ابتدا جريان برق را قطع نماييد.
§ هرگز ترديد نكنيد كه آيا مداري داراي جريان برق است يا نه ، هر مداري را تا هنگامي كه برقدار نبودن آن ثابت نشده ، حامل جريان برق فرض كنيد.
§ هنگام كار با وسايل الكتريكي تجهيزات حفاظتي لازم ، از قبيل دستكش لاستيكي ، زير پاي عايق ، انبرهاي حفاظتي فيوزگير ، ابزارآلات عايق و امثال آنها را مورد استفاده قرار دهيد.
§ قيل از شروع به كار در روي مدارهاي الكتريكي ابتدا جريان برق را از كليد اصلي قطع كرده و اخطار لازم را روي كليد نصب كنيد. اين عمل از وصل شدن جريان برق به وسيلة شخص ديگري جلوگيري خواهد كرد.سپس انتهاي كابل يا سيم تغذيه مدار را حتي الامكان باز و حتماً به وسيلة رشته سيم هاي مجزا به شبكة زمين اتصال دهيد. قبل از بستن مجدد كليد ، اطمينان حاصل كنيد كه كسي با تجهيزات يا سيم هاي الكتريكي كار نمي كند و تمامي ابزارها و سيم هاي زمين جمع آوري شده است.
§ هرگز فيوزهاي سوخته را با سيم يا فلزات ديگر به كار نيندازيد و حتماً آنها را تعويض كنيد.
§ هميشه از تأثيرات خازني ترانسفورماتور ها و ساير دستگاه هاي فشار قوي احتراز نماييد و قبل از شروع به كار ، آنها را قطع و سپس تخليه كنيد.
§ هرگز چشم هاي خود را در معرض قوس الكتريكي قرار ندهيد. در قوس هاي الكتريكي اشعة ماورابنفش با طول موجهايي وجود دارد كه نگاه كردن به آنها حتي براي مدت بسيار كوتاهي براي سلامت چشم مخاطره انگيز است.
§ هرگز كليد را آرام و با ترديد وصل نكنيد ، بكوشيد هميشه آن را سريع و با اطمينان ببنديد.

دستورالعمل ايمني عمومي برقكاران

1- برقكاران موظفند هنگام كار با شبكه يا تجهيزات برقدار تمام اشياء فلزي شخصي از قبيل ساعت ، انگشتر ، گردنبند و ... را از خود دور نمايند.
2- در گروههاي دو نفره ، انجام كار همزمان در ارتفاع و يا روي تابلو براي بيش از يك نفر ممنوع مي باشد و فرد دوم بايد مراقب بر چگونگي اجراي صحيح كار باشد.
3- قطع ووصل مدار بصورت غيراستاندارد و به هر گونه روش شخصي ممنوع مي باشد. ( هرگونه اعمال خاموشي با تهيه فرم صورتجلسه و پس از تأييد افراد مجاز قابل انجام مي باشد ) .
4- در مدت زمان انجام كار گروه تعميرات روي تجهيزات الكتريكي ، بايستي وسيله نقليه گروه در محل كار آماده باشد.
5- در محيط كار نور به حد كافي وجود داشته باشد.
6- در شرايط جوي غيرعادي ( رعد وبرق يا بارندگي ) انجام كار روي خط برقدار ممنوع است.
7- هر گونه تغيير در لوازم ايمني استاندارد شده ممنوع است.
8- در صورتيكه شبكه به طريقي احداث شده باشد كه انجام كار به صورت برقدار ميسر نباشد لازم است قبل از هر گونه عمليات روي شبكه مورد نظر فرم قطع ووصل ( خاموشي ) مدار دريافت گردد. ( كار بصورت بي برق انجام شود )
9- در صورت نياز به كار نفر دوم روي يك پايه صعود و فرود نفر دوم تا استقرار كامل نفر اول ممنوع است.
10- افراد اجرايي بايستي از لوازم ايمني و ابزار كار سالم استفاده نمايند.
11- هنگام كار حضور سرپرست گروه در محل كار الزامي است.
12-ايمن سازي محيط كار قبل از شروع كار بر حسب مورد مانند : محصور نمودن محيط كار ، نصب تابلو و علائم هشدار دهنده خبري ، گماردن نفر ( با پرچم يا ساير لوازم اخباري ) در محل ، نصب كارت هاي حفاظتي ، نصب قفل ايمني

stay safe around Tree and power line safety

Do you like to climb and play in trees? Follow these tips to help keep yourself and your friends safe:
1. Never climb in or play in trees that are growing next to power lines.
2. Never touch a power line with your hand or with any other object, whether you are in a tree or on the ground.
3. Don’t build a tree house, fort, or anything else in a tree that is next to power lines.
4. Tell an adult if you see trees growing close to high-voltage power lines or contacting these lines. (High-voltage lines are the ones at the very top of power poles.)
5. If you see a power line that has fallen into a tree or onto the ground, stay away and tell an adult immediately. Even if they are not sparking or humming, fallen lines can kill you if you touch them or the ground nearby.
6. Tell an adult if you see someone trimming a tree next to a high-voltage power line. Certified professional tree trimmers are the only ones allowed to do this.
7. Plant only trees that will not grow tall or wide enough to contact nearby power lines.
8. Before planting a tree, call your local utility locator service to make sure you won’t dig into underground power lines.

Tree and power line dangers

Trees near power lines are dangerous! When a tree grows close to a power line, it can create shock hazards, power outages, and fires:
If you climb a tree near a power line and touch the power line, electricity will go through you and you can be hurt or killed

If a tree branch falls on a power line, it can cause a power outage. Electricity will go off in any homes or businesses served by the power line until the electric utility can remove the branch and fix the line.
If a tree branch touches a high-voltage power line, electricity from the line can make the branch so hot it catches fire. From there, the fire can spread to nearby trees, plants, or buildings.

Why Can Birds and Utility Workers Touch Power Lines But You Can’t

Have you ever wondered why the birds that sit on power lines don’t get electric shocks? It’s because the electricity is always looking for a way to get to the ground, but the birds are not touching the ground or anything in contact with the ground.
Never touch a power line with any part of your body or any object.
If you touched a power line while you were in contact with the ground (or standing on a ladder or roof) electricity would travel through you. And if your kite or balloon got tangled in a power line and you touched the string, electricity could travel down the string and into you on its way to the ground. Both situations would mean a serious shock!
Have you ever wondered why people who work up on power lines don’t get shocked? Utility workers are trained to work with electricity. They wear special insulated boots, hardhats, and gloves, and use special insulated tools that help prevent shock. It would be a bad idea to climb a power pole and imitate them — and possibly fatal!

How electricity can hurt you

Electricity Takes the Easiest Path to the Ground

Electricity is always trying to get to the ground। Like all good travelers, electricity takes shortcuts whenever it can. If something that conducts electricity gives electricity an easy path to the ground, electricity will take it!

Electricity Can Travel Through you

Water and metal are some of the best conductors for electricity। Because body is mostly water, you are a great conductor, too! So if you touch an electric circuit and the ground at the same time, you will become electricity’s easiest path. Electricity will flow through you, and you could be seriously hurt or killed.
You don’t have to be touching the ground directly to conduct electricity. You could also be touching something that is in contact with the ground, like a tree or a ladder

Electricity, You, and Water

Water is an excellent conductor. You can become electricity’s path to the ground if you are touching water that touches electricity। Electricity would travel through the water and through you to the ground.
This is why it’s so important to keep all electrical appliances away from water, and to make sure your hands are dry and you are not standing in water when you touch anything electrical। It’s also the reason no one should ever use water on an electrical fire, but should use a multipurpose fire extinguisher instead.

Electricity, You, and Appliances
Appliances have protective insulated cords and coverings to keep you from contacting the electricity inside. It’s important to use appliances and cords the way they were designed to be used so you don’t damage the insulation or contact live electrical parts. If a live wire inside an appliance, toy, or power tool touches the inside of the device and you touch the device, it would be like touching a bare live wire. You cannot tell from the outside if there is a problem inside, so you should always act as if there were danger of shock.

كاربردهای ایمنی در سوئیچ گیرهای برق (قسمت اول )

برگردان: مهندس تقي وحيدي كارشناس ارشد تحقيقات و بهره‌وري شركت توزيع نيروي برق خراسان جنوبي

سوئيچ‌گيرهاي برق از جمله ابزارهايي هستند كه متخصصان و كارشناسان و كاربراني در صنعت برق با آنها سروكار دارند. شناخت نحوه كار آنها و ميزان ايمني‌شان براي كاربران مي‌تواند مفيد باشد. در مقاله ترجمه شده زير كه به وسيله مهندس تقي وحيدي كارشناس ارشد تحقيقات و بهره‌وري شركت توزيع نيروي برق خراسان جنوبي ارايه شده نحوه كار سوئيچ‌گيرهايي از نوع سه فاز AC با ولتاژ نامي يك تا ۳۳ كيلوولت و ايمني آنها مورد بررسي قرار گرفته است. سوئيچ‌گيرهاي مورد بحث در اين مقاله از نوع سه فاز AC با ولتاژ نامي ۱ تا ۳۳ كيلوولت بوده كه مسايلي مانند نحوه انتخاب، بهره‌برداري و نگهداري از آنها در اين نوشتار مطرح شده است. راهكارهاي ارايه شده مربوط به سوئيچ‌گيرهاي روغني، هوايي، گازي (۶SF) و خلاء بوده است. همچنين توصيه‌هاي صورت گرفته درباره بريكرها، كليدها، كليدفيوزها و مقره‌ها و همچنين كنتاكتورهايي با ولتاژ AC در حد يك كيلوولت كاربرد است. اين نوشتار سوئيچ‌گيرهاي DC، سوئيچ‌گيرهاي AC تكفاز و فشار ضعيف تا سطح ولتاژ يك كيلوولت را شامل نمي‌شود. ● سوئيچ‌‌گيرهاي برق به طور كلي، سوئيچ‌گيرها قابليت راه‌اندازي و اطمينان مناسبي داشته و عيب و نقص در آنها به ندرت رخ مي‌دهد اما وقوع عيب، ممكن است سبب بروز حوادثي همچون انفجار، سوختن روغن، ايجاد ابرهاي گازي، و بروز جراحات جدي در افراد شده و حتي در مواردي منجر به مرگ و مير و نيز آسيب به كارخانه‌ها و ساختمان‌هاي مجاور شود و زيان‌هاي مالي را نيز به وجود آورد. سوئيچ گيرهاي گازي (۶SF) و خلاء، خطرات ناشي از آتش‌‌سوزي روغن را نداشته اما ممكن است ضايعات ديگري در آنها روي دهد كه براي پيشگيري از آن نياز به مديريت و سازماندهي است. تجربه‌هاي گذشته نشان داده كه عيب و نقص معمولاً پس از راه‌اندازي يا اندكي پس از راه‌اندازي سوئيچ‌گير روي مي‌دهد. بنابراين نحوه راه‌اندازي سوئيچ‌گير، موقعيت نصب آن و شرايط شبكه در لحظه راه‌اندازي، شاخص مهمي در بهره‌برداري ايمن سوئيچ‌گير هستند. سيستم‌هاي مديريتي براي بهره‌برداري ايمن سوئيچ‌گير و پيشگيري از ضايعات بايد قابليت ثبت اطلاعات شبكه را داشته و روش‌هاي نصب، راه‌اندازي، بهره‌برداري، نگهداري و تعويض تجهيزات را مشخص كند. همچنين ضرورت دارد در سيستم‌هاي مديريتي مزبور علاوه بر آموزش كاركنان سيستم مميزي براي كنترل اثربخشي روش‌هاي به كار رفته تعريف شود. ● ثبت اطلاعات ضرورت دارد اطلاعات مربوط به تمام سوئيچ‌گيرها، دياگرام‌ها و آرايش‌هاي شبكه شامل خطاهاي موجود در نقاط مختلف شبكه ثبت و كنترل شده و از قابليت دسترسي به آنها و به روزبودن اطلاعات اطمينان حاصل شود. اطلاعات ثبت شده بايد حاوي مواردي چون دياگرام‌هاي شبكه و ارتباطات بين سوئيچ‌گيرها و ساير اقلام باشد. ضمناً سطوح خطا، نوع تجهيزات و اطلاعات مرتبط با آنها از قبيل نام سازنده، شماره سريال و سال ساخت، تاريخ نصب، ولتاژ و جريان نامي، جريان اتصال كوتاه نامي و مكانيسم راه‌اندازي مدنظر قرار بگيرد و نيز اطلاعات مربوط به محدوديت‌هاي بهره‌برداري مانند احتمال بروز شوك‌هاي الكتريكي و نيز اطلاعات مربوط به نحوه نگهداري اقلام داخلي سوئيچ‌گير و تعداد عمليات رفع خطا از بريكرهايي كه تحت جريان نگهداري قرار گرفته‌اند، در آن موجود باشد. اين موارد همچنين جزئيات تمامي اصلاحات و رفع عيوب انجام شده را بايد ارايه دهد. براي مثال مواردي مانند تنظيم اهرم‌هاي فرمان وصل تجهيزات در برابر عكس‌العمل‌هاي مكانيكي هنگام وصل و … را بيان كرده و نيز اطلاعات مربوط به وسايل كنترل قوس الكتريكي در بريكرهاي روغني را ثبت كند. ● روش‌هاي نصب و راه‌اندازي، بهره‌برداري به كمك اطلاعات ثبت شده، بايد سوئيچ‌گيرها و شبكه‌هاي برق مورد ارزيابي قرار گيرند تا امكان شناسايي خطرات و مشكلات بالقوه از قبيل شوك‌هاي مكانيكي موثر بر سوئيچ‌گير، وجود تجهيزات راه‌اندازي با فرمان دستي، عدم وجود اهرم‌هاي فرمان وصل به گونه اي كه در برابر عكس‌العمل‌هاي مكانيكي حين وصل مقاوم باشند، و نيز وسايل نامناسب حفاظت در برابر آتش‌سوزي ميسر شود. پس از ارزيابي مي‌توان اقدامات مورد نياز را براي حصول اطمينان از عملكرد ايمن تجهيزات و سيستم‌ها، شناسايي كرد. اين اقدامات شامل جلوگيري از راه‌اندازي سوئيچ‌گير در حالت اتصال به شبكه و قرار داشتن تحت شوك مكانيكي از طريق غيرفعال كردن قابليت راه‌اندازي اتوماتيك تجهيزات تا زمان رفع خطاي سيستم است. جلوگيري از امكان دسترسي به سوئيچ‌گير در حالت اتصال به شبكه، كاهش سطوح خطاي شبكه در نقاط مختلف از طريق آرايش مجدد شبكه‌ها، جلوگيري از راه‌اندازي كليدهاي با مكانيسم دستي در حالت برقدار بودن شبكه تحت شرايط دقيق كنترلي و جايگزيني سوئيچ‌گيرهاي تحت شوك مكانيكي نيز مدنظر است. ساير اقدامات اضطراري و ضروري پس از ارزيابي نيز عبارتند از: تغيير مكانيزم وصل براي سوئيچ‌گيرهاي با راه‌انداز دستي (در غير اين صورت بايد نسبت به جايگزيني سوئيچ‌گير اقدام شود). تنظيم اهرم‌هاي فرمان وصل در برابر عكس‌العمل‌هاي مكانيكي تجهيزات در هنگام وصل آنها به شبكه، و اقدامات اصلاحي براي حفاظت در برابر آتش‌گرفتگي. براي انجام اقدامات فوق بايد طرحي ارايه شده و جدول زماني انجام آن تهيه شود. همچنين بايد روش‌هاي راه‌اندازي توسعه يافته و گروه مناسبي از كاركنان براي انجام فعاليت‌هاي مورد نياز در بهره‌برداري، بازرسي، تعمير، نگهداري و تست سوئيچ‌گيرها انتخاب شوند. از سوي ديگر كاركنان مربوطه بايد دانش مناسبي از قوانين ايمني و اعمال آنها داشته و در صورت لزوم نسبت به آموزش كاركنان اقدام شود. همچنين ضرورت دارد به صورت منظم كل سوئيچ‌گير و ملحقات آن، بازرسي، نگهداري و تست شوند. همچنين موادي از قبيل روغن و گاز ۶SF نيازمندي‌هاي خاصي از لحاظ كاركرد، تميزي، جلوگيري از كثيفي، محل استقرار روغن و گردش آن داشته و همچنين خطرهايي در ارتباط با كاربرد آنها وجود دارد. ايستگاههاي توزيع نيز بايد به صورت دوره‌اي بازرسي شده و اقدامات اصلاحي طبق اولويت به انجام رسند. اين اقدامات شامل كارهاي فوري (در زمان به خطرافتادن ايمني ايستگاه و مكان استقرار آن) و فعاليت در اسرع وقت و اقدامات آينده است. آيتم‌هايي از قبيل محل استقرار سوئيچ‌گير، وجود علايم حاكي از رطوبت و آب، وجود علايم حاكي از دسترسي به تجهيزات و اختلال در آنها توسط افراد غيرمجاز، وجود تجهيزات آتش‌نشاني و تابلوهاي هشداردهنده، علايم حاكي از افزايش درجه حرارت، بوي مواد داغ و اوزن وجود دود نيز قابل بررسي است.

كاربردهای ایمنی در سوئیچ‌گیرهای برق (قسمت دوم )

علايم حاكي از نشت روغن و ساير شرايط غيرطبيعي، وجود دوده و مواد آلاينده، خوردگي سوئيچ‌گير، كنترل سطح سيال، وجود برچسب‌ها، درستي اتصالات و اينترلاك‌هاي اصلي، وجود تجهيزات حفاظتي و ابزار دقيق و موقعيت تجهيزات كمكي از قبيل باتري‌ها و شارژرها و تابلوهاي فرمان بايد در برنامه بازرسي لحاظ شوند. از سوي ديگر برنامه نگهداري بايد در فواصل زماني منظم و از پيش تعيين شده انجام شده و عمليات نگهداري درباره بريكرهاي روغني به كار رفته و اين اقدام بلافاصله پس از فرمان قطع بريكرها در اثر خطاي موجود در شبكه، به انجام رسد. برخي اوقات از سوئيچ‌گيرهاي ۶ SF و يا سوئيچ‌گيرهاي خلاء به عنوان سوئيچ‌گيرهايي ياد مي‌شود كه ”نياز كمي به نگهداري“ دارند، اما اين موضوع بدين معني نيست كه اين سوئيچ‌گيرها نياز به برنامه نگهداري ندارند. براي امر نگهداري بايد با توجه به عواملي از قبيل نوع سوئيچ‌گير، عمر آن و تعداد دفعات راه‌اندازي، برنامه‌ريزي صورت گيرد. همچنين بايد تاريخچه نگهداري سوئيچ‌گير بررسي شده و نيز اطلاعات مربوط به هر آيتم ثبت شود تا امكان شناسايي عوامل منجر به بروز تغييرات در تجهيزات فراهم شود. به دنبال آن فاصله زماني بين دوره‌هاي نگهداري را مي‌توان تنظيم كرد. در صورتي كه ارزيابي نشان دهد كه سوئيچ‌گير نياز به جايگزيني دارد، بايد موارد زير لحاظ شده و در صورت لزوم به تصويه‌هاي مربوطه عمل شود:
۱) جايگزيني كامل سوئيچ‌گير: مزيت اين كار در اين است كه نصب سوئيچ بورد جديد مطابق با آخرين طراحي پيشنهادي از سوي سازندگان خواهد بود. ۲) جايگزيني يا رفع عيب سوئيچ بورد در تأسيسات موجود: در اين حالت مي‌توان قطعات انفرادي سوئيچ‌گير را تعويض كرده يا نسبت به رفع عيب سوئيچ بوردها اقدام كرد. همچنين در مورد بريكرها مي‌توان نسبت به ارتقاي سوئيچ‌گير اقدام كرد قبل از تصميم‌گيري درمورد تعويض سوئيچ‌گير، لازم است عايق تجهيزات مستقر بر روي سيستم باس بار فشار قوي، محفظه ترانسفورماتور جريان، كابل‌ها و ترمينال‌ها و غيره بررسي شده و عمر مفيد آنها بررسي شوند تا هزينه‌هاي جايگزيني موردي تجهيزات، رفع عيب آنها يا نصب تجهيزات جديد قابل توجيه باشد. ضروري است كه ارزيابي كلي از سوئيچ‌گير انجام شود كه اين ارزيابي شامل بررسي عايق تجهيزات فشار قوي به كمك روش‌هاي موردي مانند اندازه‌گيري عايق به روش تخليه الكتريكي و بررسي اطلاعات ناشي از آزمايش مزبور طبق استانداردهاي موجود است. براي بررسي بريكرها ضروري است مواردي همچون اتصالات خروجي كليد، تجهيزات كنترلي و حفاظتي، اينترلاك و ارت كردن تجهيزات مطابق استانداردهاي ايمني، مقادير نامي اتصال كوتاه، مجراي خروج گازهاي ايجاد شده در كليد و مقادير نامي تجهيزات مورد بررسي و مورد بازرسي قرار گيرند. همچنين دسترسي به قطعات يدكي در فرايند تصميم‌گيري نقش اساسي دارد. بنابراين ضرورت دارد كه از موجود بودن اقلام استراتژيك (مانند بوشينگ‌ها، ترانسفورماتورهاي جريان، سركابل‌ها، مكانيزم‌هاي راه‌اندازي) و نيز اقلام روتين مورد استفاده در برنامه نگهداري (از قبيل كنتاكت‌هاي اتصال جريان الكتريكي، درزبندها، كنتاكت‌هاي خاص عبور روغن جهت خاموش كردن جرقه، و سيم پيچ‌هاي فرمان قطع و وصل) اطمينان حاصل شود. علاوه بر آن بايد از لحاظ اقتصادي بررسي شود كه آيا ارتقاي تجهيزات و يا تعويض اقلام موردي آن به منظور رفع عيب از سيستم به صرفه است و يا بايد نسبت به جايگزيني تجهيزات اقدام كرد. از طرف ديگر كاركناني كه وظيفه راه‌اندازي، بهره‌برداري، بازرسي، نگهداري و تست سوئيچ‌گيرهاي شبكه را برعهده دارند، بايد با روش‌ها و قوانين ايمني به ويژه درمورد سوئيچ‌گيرهاي فشار قوي آشنا بوده و بايد مسووليت‌هايشان ايشان به آنان يادآوري شده و در صورت لزوم تحت آموزش قرار گيرند تا بتوان از كار ايمن و بدون خطر تجهيزات اطيمنان حاصل كرد.
● سيستم مميزي براي كنترل اثربخشي روش‌ها به كار بردن سيستم مميزي براي حصول اطمينان از روش‌هاي مورد استفاده جهت كاركرد درست تجهيزات بسيار مهم است। همچنين سيستم مميزي بايد دربردارنده وسايلي باشد كه شناسايي و رفع خطاهاي شبكه را ممكن سازد؛ از جمله موارد مهم محدودكردن آتش‌سوزي بوده و بايد دانست كه عيب و نقص در سوئيچ‌گير مي‌تواند منجر به آتش‌سوزي شود كه در صورت استفاده از تجهيزات روغني، حادثه مي‌تواند وخيم‌تر باشد। تكنيك‌هايي وجود دارند كه مي‌توان آنها را به طور انفرادي يا به صورت جمعي به كار برد تا سبب كاهش اثرات ناشي از آتش‌سوزي شده و منجر به محدودكردن گسترش دود شود. همچنين مي‌توان تجهيزات موجود در پست را با سيستم‌هاي مقاوم در برابر آتش ايزوله كرد تا از سرايت آتش به اقلام تأثيرگذار جلوگيري شود. بايد توجه داشت كه اين مورد خروج دود و گازهاي ناشي از آتش را كه عامل مهمي براي ايمني در برابر انفجار هستند، محدود مي‌سازد. در صورت مجهز بودن به وسايل آتش‌نشاني يا كنترل آتش، جداسازي تجهيزات اقدام مفيدي خواهد بود. در سيستم‌هاي آتش‌نشاني از مواد خاموش‌كننده نظير هالون و دي‌اكسيدكربن استفاده مي‌شود. استفاده از هالون به دليل ملاحظات زيست محيطي، انتخاب ايده‌آلي نيست اما در مناطقي كه خطرات آتش جدي بوده و بر دستگاه‌هاي مجاور اثر منفي دارد، استفاده از آن ضروري است. از سوي ديگر سيستم‌هاي آتش‌نشاني مزبور زماني فعال مي‌شوند كه آتش به آنها اثر كند و غالباً به صورت اتوماتيك به آشكارسازي آتش مي‌پردازند. بنابراين ضرورت دارد اقدامات ايمني را به كار برد تا سيستم به صورت غيراتوماتيك نيز قابل فرمان باشد تا قبل از سرايت آتش به مناطق حساس بتوان نسبت به خاموش كردن آن اقدام كرد. همچنين بايد اطلاعيه ها و دستورالعمل‌هاي هشداردهنده مناسبي در نقاط مورد نظر نصب شده و به وضوح قابل رؤيت باشند. در اين دستورالعمل‌ها بايد قوانين ايمني لحاظ شوند. علاوه بر موارد يادشده، ضرورت دارد چگونگي تهيه و استفاده از كپسول‌هاي پرتابل آتش‌نشاني و روش‌هاي كنترل آنها و نيز سيستم‌هاي ثابت آتش‌نشاني بررسي شوند. زماني كه در طراحي، راه‌اندازي و يا در خلال بازرسي سيستم‌هاي آتش‌نشاني، مشكلات مورد شناسايي قرا رگرفت بايد از انجام اقدامات اصلاحي از قبيل جايگزيني، شارژ و نصب مجدد سيستم‌ها و اقداماتي از اين قبيل اطمينان حاصل كرد. مناسب‌ترين اقدام كنترلي جلوگيري از آتش است. راهكارهايي كه بايد براي مقابله با آتش به كار برد، عبارتند از: مديريت مناسب بر اقلام داخلي تجهيزات و كنترل كيفيت آنها (زيرا احتمال بروز حادثه پس از جايگزيني يا اتمام پروسه نگهداري تجهيزات وجود دارد)، كنترل دقيق هرگونه كاهش در روغن و عايق دي‌الكتريك، كاهش منابع احتمالي بروز جرقه و آتش سوزي و مراقبت مناسب از تجهيزات. يك سيستم مناسب و اتوماتيك آشكارسازي آتش را مي‌توان در منطقه يا اتاق استقرار تجهيزات تعبيه كرد كه آتش را به زودي آشكار كرده و سريعاً آلارم دهد. اين سيستم همچنين مي‌تواند با سيستم كنترل و بازرسي لينك شده تا پاسخ سريعي درباره كنترل يا بازرسي آتش ارايه دهد.

برگردان: مهندس تقي وحيدي كارشناس ارشد تحقيقات و بهره‌وري شركت توزيع نيروي برق خراسان جنوبي

Top 10 Rules for Electric Safety

To play it safe around your home, just remember the rules for using electricity the right way.
1. DON'T plug a bunch of stuff into one outlet or extension cord.
It could damage the electrical system in your house or even cause a fire.


2. DO ask grown-ups to put safety caps on all unused electrical outlets.
Covering outlets will also help save energy by stopping cold drafts.


3. DON’T yank an electrical cord from the wall.
Pulling on a cord can damage the appliance, the plug or the outlet.

4. DO make sure all electric cords are tucked away, neat and tidy.
Pets might chew on electrical cords, and people might trip and fall.


5. DO ask a grown-up for help when you need to use something that uses electricity.

6. DO look up and look out for power lines before you climb a tree.
The electricity can go right through the tree branch - and right through you!

7. DON'T ever climb the fence around an electrical substation.
If a ball or pet gets inside the fence, ask a grown-up to call the electric company - they'll come and get it out for you.


8. DO remind your mom or dad to watch out for power lines when they're using a ladder, chainsaw or other outdoor equipment.

9. DO keep electrical stuff far away from water.
Most electrical accidents around the house happen when people use electricity near water.
10. DON’T fly a kite near power lines.
The kite and the string may conduct electricity – sending it right through you to the ground.

Safe work practices - Managing electrical safety in the workplace

Employers must carry out a risk assessment to identify potential workplace electrical hazards and to access the likelihood of injuries from the exposure to these hazards. This will enable appropriate control measures to be implemented.
General precautions - Always ensure that:
An accessible and clearly identified switch near each fixed machine to cut off power in emergency is provided.
For portable equipment, socket-outlets are close by so that equipment can be easily disconnected in an emergency.
Electrical equipment used in flammable/explosive atmospheres should be designed to stop it from causing ignition.
Double adaptors and 'piggy back plugs' are not used.
The wattage of all bulbs in light fixtures and lamps are checked to make sure they are the correct wattage. Replace bulbs that have a higher wattage than recommended to prevent overheating that could lead to a fire.
Lightbulbs and other equipment which could easily be damaged in use are protected. There is a risk of electric shock if they are broken.
Suspect or faulty equipment is taken out of use, labelled 'DO NOT USE' and kept secure until examined by a competent person.
Where possible, tools and power socket-outlets should be switched off before plugging in or unplugging.
Equipment is switched off and/or unplugged before cleaning or making adjustments.
There is provision for all equipment to be stored carefully, securely and safely.
Workers using electrical equipment are trained and supervised.
Electrical installations are safe eg, by providing enough power outlets.
Worn or frayed cords are replaced.
Leads, wiring and cables are in good condition and in the correct position.
PVC insulation tape should not be used to repair damaged cords. Have the cords replaced.
Machinery is unplugged before cleaning.
Enough socket outlets are providing – overloading socket outlets by using adaptors can cause fires.
All connections to power points are made using the correct plugs.
Isolating transformers and residual current devices (RCD) are used.
The electricity supply is isolated from earth and has a voltage between conductors not exceeding 230 volts.
No part of a crane, digger, excavator, drill rig or other mechanical plant, structure or scaffold is brought closer than 4 metres to an overhead line without the written consent of the powerline owner.
Equipment suitable for the working environment is used, eg, cordless tools for wet and damp conditions.
Electric risks can sometimes be eliminated by using air, hydraulic or hand-powered tools.
The main board is locked and the switches are safe and identified.

نصاب‌هاي دكل برق بايد هميشه نگران دو چيز باشند

مهندس برق است و 2 سالي روي دكل‌هاي فشار قوي برق كار كرده؛ هم مونتاژ، هم تعميرات.
خودش مي‌گويد: «خطر تعمير خيلي بيشتر است؛ چون با خط گرم كار مي‌كنند و كوچك‌ترين بي‌احتياطي يعني مرگ». منظورش از خط گرم همان سيم برق‌دار است؛ «تازه اگر خط را بي‌برق بكنند بازهم خطر هست؛ اول اينكه خط‌هاي برق ظرفيت خازني و سلفي قابل‌توجهي دارند. ممكن است خط را از 2 طرف هم قطع كنند ولي باز ولتاژ قابل‌توجه و كشنده‌اي در آن باشد.
بايد در محل كار سيم ارت (سيم زمين) جداگانه‌اي به زمين وصل شود كه كمي وقت‌گير است و لم خاصي دارد و خيلي‌ها توجه نمي‌كنند. خطر بعدي شارژ خط است. داري روي خط بي‌برق كار مي‌كني ولي اين خط از خط ديگري كه از زير يا بالا يا كنارش رد مي‌شود، شارژ مي‌شود».
البته اين حرف‌ها معني‌اش اين نيست كه مونتاژ خط خطري ندارد. معمولش اين است كه دكل را روي زمين مي‌بندند و با جرثقيل سرجايش مي‌گذارند. اما اين كار همه‌جا شدني نيست. گاهي مجبور مي‌شوند دكل را ايستاده مونتاژ كنند؛ يعني نبشي به نبشي نصب كنند و بالا بروند. بعد نوبت سيم‌كشي و يراق‌بندي است.
موقع سيم‌كشي هم فشار زيادي به دكل مي‌آيد؛ «يك‌بار كه پي دكل درست نبود، در اثر همين فشار افتاد. كارگر بيچاره از آن بالا تند تند آمد پايين. اما قبل از رسيدنش به زمين، دكل كامل خوابيد و كارگر سقوط كرد و ستون فقراتش درب و داغان شد.
كلي ميله و پيچ و مهره كردند توي كمرش تا درست شد. قرار بود 6 ماه استراحت مطلق داشته باشد اما گوش نكرد و سر 2 ماه كه كمي بهتر شده بود، به بازيگوشي افتاد و فلج شد».
ارتفاع دكل‌ها متنوع است و باتوجه به شرايط زمين و ولتاژ خط تعيين مي‌شود. خودش هم تا 40 متر از دكل بالا رفته است. معمولا روي دكل ميله‌هايي به طول حدودا 15 سانتي‌متر نصب است كه به‌‌آن «پيچ پله» مي‌گويند و براي بالا و پايين‌رفتن از دكل به فرد كمك مي‌كند؛ «البته پيچ پله‌ها براي امثال ما بود. حرفه‌اي‌ها و قديمي‌ها كه همان نبشي‌هاي دكل را مي‌گرفتند و بالا مي‌رفتند».
وسايل و اقدامات ايمني لازم براي كاري به اين خطرناكي چيست؟ «قاعدتا همه بايد كلاه و كفش و دستكش ايمني داشته باشند و حتما موقع بالارفتن از كمربند ايمني استفاده كنند اما كسي توجهي نمي‌كند و اهميت نمي‌دهد. مي‌خواهند زود بروند بالا و كارشان را نيم‌ساعته انجام دهند و برگردند. خصوصا در زمستان اين سرعت خيلي مهم است چون بدنه دكل آن‌قدر سرد است كه حتي نمي‌شود به‌ آن دست زد.
يادم مي‌آيد يكي از كارگرها كه موقع پايين‌آمدن از شدت سرما دستش به كلي بي‌حس شده بود، از ساعدش استفاده مي‌كرد و نبشي‌ها را مي‌گرفت. يا يكي ديگر اين‌قدر وضعش خراب شد كه او را با طناب بستند و آوردندش پايين.
تابستان هم از داغي مكافات داشتيم.لابه‌لاي خاطرات قديم ياد يك ژانگولر اساسي مي‌افتد؛ «يك‌بار پيچ‌هاي يكي از توپ‌هاي رنگي خط درست بسته نشده بود. توپ بالاي جاده آويزان شده بود و ممكن بود ول شود و مشكل ايجاد كند. بايد كسي روي سيم حركت مي‌كرد تا به توپ برسد و پيچ‌ها را سفت كند.
معمولا در اين موارد از «تاكسي» استفاده مي‌كنند؛ وسيله‌اي كه روي سيم سوار مي‌شود و كارگر را در طول آن جابه‌جا مي‌كند. اما اينجا چون ممكن بود فيبرهاي خط بشكند نگذاشتند از تاكسي استفاده كنيم.
آخرش يكي از كارگرها حاضر شد دست و پايش را دور خط قلاب كند و روي سيم جلو برود تا به توپ برسد. البته كمربند هم برايش بستيم كه اگر ول شد مشكلي پيش نيايد. نزديك 200 متر روي سيم حركت كرد».
اگر حادثه‌اي براي يكي از كارگرها اتفاق بيفتد، بيمه هزينه بيمارستان يا ديه فرد را (درصورت فوت) پرداخت مي‌كند. البته اگر كارگر بيمه نباشد پرداخت اين خسارت‌ها با سرپرست كار است. بعضي‌وقت‌ها هم بيمه تشخيص مي‌دهد كه موقع انجام كار اصول ايمني رعايت نشده كه در اين صورت باز هزينه‌اش به دوش سرپرست مي‌افتد.
اولين‌بار كه از دكل بالا مي‌رفتي چه حسي داشتي؟ «خيلي عصباني بودم. سركارگرمان داشت براي بالارفتن ناز مي‌كرد. من هم حرصم درآمد و پيچ پله‌ها را گرفتم و بالا رفتم.
نمي‌شد به ترس فكر كرد. يك‌بار – خيلي‌وقت بعد از اولين‌باري كه ترسم از دكل ريخته بود و بلد شده بودم و بدون كمربند سريع بالا مي‌رفتم - موقع پايين‌آمدن يكهو پايم لغزيد و ول شد.
بلافاصله بعدش بدون اينكه فكري كرده باشم كاملا ناخودآگاه دست‌هايم نبشي را سفت چسبيد و نگه‌ام داشت. بعد هم آرام خودم را كشيدم توي دكل و آمدم پايين».
حالا 2 سالي مي‌شود كه اين كار را ول كرده و در اداره هواشناسي مشغول است؛ «يك برهه‌اي در بهمن‌ماه خيلي اذيت شدم و فلاكت كشيدم. روز و شب كار مي‌كردم. هفته‌اي يكي دو بار براي حمام‌كردن به خانه مي‌آمدم و باقي‌اش را در بيابان بودم. يك‌شب در همان دوران، بايد خطي را براي بي‌برق‌بودن چك مي‌كردم تا كارگري را براي تعميرش بفرستيم روي دكل.
گيج زدم و اشتباه كردم. خط برق‌دار بود. كارگر كه رفت بالا، جرقه زد به‌اش. شانس آورديم كه به خودش ارت (سيم زمين) بسته بود و برقش به زمين منتقل شد و به خير گذشت. اما من كه صحنه را ديدم تا نيم‌ساعت نمي‌توانستم از جايم تكان بخورم. حسابي ترسيده بودم. تازه نگاه‌هاي سرزنش‌آميز بقيه هم بود. چون سهل‌انگاري من جان يك نفر را به خطر انداخته بود. ديگر تحمل اين همه هيجان و سختي را نداشتم.
اين شد كه افتادم دنبال يك شغل بي‌خطر»। او در مدتي كه به اين كار مشغول بوده، 5 تا از همكارانش را به‌خاطر بي‌احتياطي و برق‌گرفتگي از دست داده است. آخرش هم با خنده تاكيد مي‌كند: «حتما بنويس ثابت شده كه بعد از كارگري معدن، سخت‌ترين شغل دنيا كارمندي اداره هواشناسي است!».

منبع : www.hamshahrionline.ir/News

یك برقگیر خوب باید دارای مشخصات زیر باشد :

1- در ولتاژ نامی شبكه،به منظور كاهش تلفات دارای امپدانس بینهایت باشد
2- در اضافه ولتاژ به منظور محدود سازی سطح ولتاژ دارای امپدانس كم باشد
3- توانایی دفع یا ذخیره انرژی موج اضافه ولتاژ را بدون اینكه خود صدمه ببیند داشته باشد
4- پس از حذف عبور اضافه ولتاژ بتواند به شرایط مدار (حالت كار عادی) برگردد

انواع برقگیرها:
1- برقگیر میله ای
2- برقگیر لوله ای
3- برقگیر سیلیكون كارباید (SIC)
4- برقگیر نوع اكسید فلزی (MOV)

معایب برقگیر میله ای:
1- تداوم عبور جریان به زمین حتی پس از حذف اضافه ولتاژ
2- افت شدید ولتاژ فاز به خاطر اتصال كوتاه شدن فاز در لحظه عبور جریان از برقگیر
3- دارای تاخیر زمانی متناسب با اضافه ولتاژ
4- پراكندگی زیاد ولتاژ جرقه

پارامترهای مهم برای انتخاب برقگیر مناسب جهت حفاظت عایقی:
1- ماكزیمم ولتاژ كار دائم (MCOV)
2- ولتاژ نامی (Ur)
3- جریان تخلیه نامی ( 8.20 µsec )
4- ماكزیمم جریان ضربه قابل تحمل ( 4.10 µsec )
5- قابلیت تحمل جذب انرژی W

عوامل مهم در آسیب دیدگی برقگیرها:
1- نفوذ رطوبت و آلودگی
2- اضافه ولتاژهای گزرا و موقتی
3- عدم انطباق شرایط بهره برداری با مشخصه برقگیر (طراحی غلط )
4- عوامل ناشناخته

مزایای برقگیر نوع اكسید فلزی (MOV)
1- كارایی بهتر نسبت به سایر برقگیرها
2- پراكندگی كم ولتاژ پسماند همچنین دارای ولتاژ پسماند خیلی كم
3- دارای تاخیر زمانی خیلی كم
4- برگشت طبیعی به وضعیت اولیه یا مدار باز
5- دارای مشخصه ولت-جریان خطی تر از برقگیر SIC
6- دارای سطح حفاظتی خوب

منبع :
www.ele.ir

Electrical Emergencies

If an electrical emergency occurs, it’s important to know how to respond.
Electrical contact accidents
If someone comes in contact with an energized wire or power line, do not touch the victim until you’re sure the current has been turned off—you could become part of the circuit and be injured or killed. Unplug the device or cut power at the service panel first.
When you’re sure the power has been turned off, call for emergency assistance. If the victim isn’t breathing, administer CPR until help arrives. If the victim is in shock, loosen clothing and keep him or her horizontal and warm. Burns should be treated only by medical professionals.
Always seek medical help for an electrical contact accident, no matter how minor it appears. Electricity burns from the inside out, so injuries might not be visible. In addition, the heart can be affected several hours later.
Electrical fires
If possible, unplug the device or shut off the power at the main service panel.
Never use water on an electrical fire—use a multipurpose fire extinguisher.
When calling 911, be sure to tell the dispatcher it’s an electrical fire.
Downed power lines
Report downed power lines to your electric company immediately.
Never let anyone touch or drive over a downed line—even experienced utility personnel can’t tell if a line is energized just by looking at it.
Avoid touching anything a downed line is contacting, especially metal fences and equipment. Remember that the area around the downed line, including the soil, equipment or other objects, could also be energized.
If a downed line comes in contact with a vehicle or farm equipment, instruct the driver to stay in the vehicle until help arrives.
If there is an immediate danger of a vehicle fire, the driver should jump out of the vehicle, landing with both feet together and avoiding touching both the car and the ground at the same time. The driver should then shuffle away from the vehicle without raising his or her feet.

Electrical Accidents

Unfortunately, electrical accidents are all too common and are a leading cause of death among workers. These accidents often occur when equipment operators (i.e. cranes, dump trucks, etc.) unintentionally or unknowingly make contact with dangerous and low overhead power lines. They also occur when electrical lines or wiring are not properly installed or maintained.
We help families whose loved ones have been injured or killed as the result of unsafe overhead power lines, and poorly installed or maintained electrical lines or wiring.

محافظت در مقابل برق گرفتگي و برق زدن

نويسندگان : محمد رضا احديت، پويا درخشان
1- هيئت علمي گروه برق دانشگاه آزاد اسلامي مركز مهريز
2- هيئت علمي گروه برق دانشگاه آزاد اسلامي واحد نائين

چكيده – طبق گزارش هاي حوادث سازمان تامين اجتماعي تقريباً هر ساله در ايران بطور متوسط 50 كارگر برقكار توسط جريان برق كشته مي شوند كه تقريباً كمتر از 3/1 مرگ، در اثر برق گرفتگي در ولتاژ پايين ( زير 600 ولت) بوده است و نصف بيشتر اين مرگ ها از كار كردن در حوزه ها يا مدارهاي الكتريكي برق دار بدون حفاظ مناسب روي مي دهد در حاليكه اغلب نياز به كاركردن در حالت برقدار نبوده است . اين تحقيق احتياطات لازم براي برقكاران را مورد بحث قرار مي دهد.
كلمات كليدي : برق گرفتگي، برق زدن قوسي
1- مقدمه
خطرات مربوط به برق شامل برق گرفتگي و سوختگي ها، سوختگيهاي برق زدن قوسي، فشار هاي انفجار قوس و سقوط ها مي باشد.
1-1- برق گرفتگي و سوختگي ها
يك برق گرفتگي هنگامي اتفاق مي افتد كه جريان برق از طريق بدن شما عبور كند. اين مي تواند هنگاميكه شما يك قسمت برق دار را لمس مي كنيد روي دهد. اگر جريان برق از طريق قفسه سينه يا سر عبور كند، شخص مي ميرد. در ولتاژ هاي بالا سوختگيهاي شديد نيز روي ميدهد.
2-1- سوختگيهاي برق زدن قوسي
اگر يك جسم رسانا نزديك يك منبع جريان آمپر بالا قرار گيرد يا در اثر خرابي تجهيزات اين وضعيت روي دهد (مثلاً در حال باز كردن يا بستن جدا كننده هاي الكتريكي)، آنگاه سوختگيهاي برق زدن قوسي اتفاق مي افتد. قوس مي تواند هوا را تا 35 هزار درجه فارنهايت گرم كند، و فلزات موجود در تجهيزات را تبخير كند. برق زدن قوسي مي تواند سوختگيهاي پوستي شديد با در معرض قرار دادن گرماي مستقيم و يا آتش زدن لباسها ايجاد كند.
3-1- فشار هاي انفجار قوس
گرم كردن هوا و تبخير فلزات يك موج فشار توليد كرده كه مي تواند به شنوايي آسيب رسانده و سبب صدمات حافظه ( از تكان مغز) و ديگر صدمات گردد. قسمت هاي فلزي پرتاب شونده نيز خطرناك هستند.
4-1- سقوط
برق گرفتگيها و انفجار قوس مي تواند سبب سقوط گردد، مخصوصاً از نردبانها يا داربست هاي بدون حفاظ.
2- اصول ايمني برق
1-2- برناه هر شغل
براي روش كاري خود تصميم گيري نموده و سپس گام به گام عمل نماييد. اصول مهم روش كار ثبت گردد . خطرات و روش ها در يك شغل، در يك جلسه توجيهي با سرپرست و ديگر كارگران قبل از شروع بكار كردن، مطرح گردد. كارفرما بايد قبلاً يك جواز كار براي كساني كه در مدارات برق دار كار مي كنند (اگر يك مدار بايد برق دار كار كند) تدارك ديده باشد.
2-2- شناسايي خطرات
خطرات يك شغل را تجزيه و تحليل كنيد . گام هايي كه مي تواند خطرات برق گرفتگي يا برق زدن قوسي را ايجاد كند، شناسايي نماييد.
3-2- كمينه ساختن خطرات
بي برق سازي تجهيزات يا عايق سازي يا ايزوله كردن قسمتهاي برق دار بدون پوشش بقدري كه فرد نتواند با آنها تماس بگيريد. در غير اين صورت مي بايست تجهيزات حفاظت شخصي1 و ابزار مناسب تهيه كنيد.
4-2- پيش بيني مشكلات
اگر هر وسيله اي امكان بد كار كردن را داشته باشد كند، در نتيجه مي تواند سبب بروز مشكل شود. هميشه بايد مطمئن بود كه وسايل حفاظت شخصي مناسب و ابزارهاي درست براي بدترين حالت استفاده مي شود.
5-2- آموزش دادن
بايد مطمئن بود كه هر فرد يا همكاران وي كه با او كار مي كنند، اشخاص ماهر و صلاحيت داري با آموزشهاي اختصاصي در زمينه شغلي مي باشند.
3- برق دار بودن يا بي برقي
يكي از مهمترين تصميم ها در برنامه ريزي يك كاربرقي اين است كه آيا بي برق سازي ميسر است؟ در صورت وجود اين حالت قسمت هاي برق داري كه ممكن است بدون پوشش باشد و فرد با آن در تماس باشد، بايد داخل يك وضعيت كاري ايمن برقي قرار گيرد، مگر اين كه كارفرماي شما بتواند نشان بدهد به دليل طراحي تجهيزات يا محدوديت هاي عملياتي بي برق كردن ايجاد خطرات بدتر و بيشتري را مي‌كند و يا عملي نمي باشد. فرد ممكن است احتياج به كار كردن برق دار جهت جلوگيري كردن از توقف سيستمهاي پشتيباني زندگي، غير فعال كردن سيستمهاي اضطراري هشدار، يا بسته شدن تجهيزات تهويه براي مكانهاي خطرناك، داشته باشد. و در مدت آزمايش مدارهاي برقي برق دار يا كار در مدارهايي كه قسمتي از يك فرآيند پيوسته كه نمي تواند بطور كامل بسته باشد، بي برق سازي عملي نباشد.
4- بي برق سازي
1-4- يك وضعيت كاري ايمني برقي
مهمترين اصول ايمني برق، آن است كه فرض كنيم تمام مدارهاي برقي داراي برق مي باشند مگر اينكه فرد مطمئن شود، اين طور نيست . آزمايش هر مدار و رسانا هر بار كه فرد با آن كار مي كند لازم مي‌باشد . انجمن بين المللي حفاظت در مقابل آتش ، عنوان شش گام را تا حصول اطمينان كامل براي شرايط كار ايمن برقي را بصورت زير بيان مي كند:
1- شناختن همه منابع قدرت (برق ) براي تجهيزات.
2- جدا كردن بار جريان، سپس باز كردن وسايل جدا كردني براي هر منبع قدرت.
3- نظارت بر تيغه هاي وسايل قطع كننده الكتريكي كه كاملاً باز باشند و قطع كننده هاي مدار از نوع بيرون كشيدني كاملاً عقب كشيده شده باشند.
4- اعمال كردن شيوه هاي lockout/tagout1 در مطابقت با يك خط مشي كتبي رسمي.
5- براي معلوم كردن صحت اينكه وسيله برق دار شده است يا نه انجام آزمايش هر فاز رسانا يا قسمت مدار با يك آشكار ساز ولتاژ قرار داده بطور مناسب ضروري مي باشد در ضمن بررسي كردن آشكار ساز ولتاژ قبل و بعد هر آزمايش الزاميست تا از كار كردن آن مطمئن گرديم.
6- قبل از تماس با همه منابع ممكن از ولتاژ ايجاد شده و انرژي الكتريكي ذخيره شده (مانند خازن ها) بايد اين منابع به خوبي زمين گردند. اگر هاديها يا قسمتهاي مدار كه برق دار شده هستند مي توانند با ديگر هاديها يا قسمتهاي مدار در معرض قرار گرفته ،تماس برقرار كنند، مي بايست وسايل متصل كننده زمين براي جريان جابجا شونده موجود قرار داده شود.
2-4- فرآيند بي برق سازي
اين فرآيند يك كار برق دار بوده و مي تواند منجر به يك برق زدن قوسي گردد. بواسطه نقص وسايل هنگام بي برق سازي، روشهاي توضيح داده شده در زير را در كار كردن در مدارات برق دار يا نزديك به آن دنبال مي كنيم.
3-4- برنامه هاي lockout/tagout
كارفرما بايد يك برنامه lockout/tagout نوشته و به مستخدمين تعليم دهد. اين برناه بايد طراحي براي تعيين كردن و برچسب زدن منابع انرژي، شناسايي كردن كارگران در معرض خطر، بي برق سازي تجهيزات با چه كسي و چگونه، رها كردن انرژي ذخيره شده ، بازبيني كردن مدار بي برق شده و عدم شروع دوباره، تست كردن ولتاژ، شرايط لازم زمين كردن، تغييرات نوبت كار، هماهنگي با شغل‌هاي ديگر در فرآيند كار، يك روش براي موافقت مسير طي شده توسط تمامي پرسنل درگير، بكاربردن و برداشتن lockout/tagout ، بازگشت به كار، و بي برق سازي موقت براي آزمايش و تثبيت موقعيت را زير پوشش قرار دهد.
روشهاي lockout/tagout براي هر ماشين يا قطعه اي از تجهيزات كه نياز به سرويس كردن دارند، بايد گسترش يابد.
4-4- كاربرد lockout/tagout
هر شخصي كه مي تواند در معرض انرژي قرار گيرد در فرآيند lockout/tagout در گير شده است.
1- بعد از بي برق سازي ، هر مستخدم در معرض خطر بايد يك lockout/tagout انفرادي به هر منبع از انرژي برق بكار ببرد. كليد ها يا سوئيچ هاي انتخابگر نمي توانند بصورت تنها راهي براي بي برق سازي كردن بكار برده شوند.
2- يك وسيله قفل دستگاه، يك كليد يا قفل حروفي با يك برچسب كه مي توانند به يك وسيله قطع كننده اتصال ضميمه باشند تا از برق دار شدن دوباره تجهيزات موجود كار كرده بدون برداشت قفل جلوگيري كنند. شيوه قفل دستگاه بايد يك راهي از شناسايي كردن اينكه قفل مال چه كسي است داشته باشد. شيوه هاي قفل دستگاه ابتدايي با نام و تصوير فرد بودند. فرد مورد نظر بايد تنها شخصي باشد كه داراي كليد يا حروفي براي قفل دستگاه نصب كردن يا از كار انداختن است و نيز وي بايد تنها فردي باشد تا قفل را بعد از اتمام همه كارها بر دارد.
3- يك وسيله هشدار دهنده، يك برچسب و راهي براي چسباندن است كه حداقل 68/22 پوند نيرو را تحمل كند وسايل هشدار دهنده بايد تنها هنگاميكه ممكن نيست تا يك وسيله قفل دستگاه نصب گردد بكار برده شود.
4- برچسب استفاده شده در اتصال با يك lockout/tagout بايد يك اتيكت منع كننده عمليات بدون اجازه از وسايل قطع كننده اتصال يا برداشت غير مجاز از وسايل را داشته باشد.
5- قبل از شروع كردن كار شما بايد از طريق تست كردن، همه منابع انرژي بدون برق شده را بازبيني كنيد.
6- روشهاي lockout/tagout بايد براي كنترل كردن در معرض انرژي برق يا انواع ديگري از منابع انرژي بودن با همه روشهاي ديگر هماهنگ شده باشند.
5-4- روش كنترل صلاحيت انفرادي مستخدمين
اگر كليد اتصال نزديك به جايي كه شما در حال كار كردن هستيد مي باشد و از نظر ديد در دسترس است ، كار كردن مي تواند بدون بكار بردن lockout/tagout ، براي سرويس كردن جزئي، نگهداري و مانند اينها در تجهيزات كليد اتصال انجام شود و هر گز نبايد وسايل به تنهايي رها شود.
6-4- مجموعه روشهاي lockout/tagout
روشهاي مخصوصي هستند كه هنگاميكه بيشتر از يك منبع انرژي ، پيشه، موقعيت ، كارفرما، روش قطع كردن اتصال، يا روشهاي lockout/tagout ، يا كاري كه به شيفت بعدي ادامه دارد وجود داشته باشد، بكار برده مي شوند. در هر كدام از اين موارد، يك شخص ماهر بايد عهده دار روش lockout/tagout بوده و مسئوليت اينكه همه منابع انرژي تحت lockout/tagout هستند را دارا مي باشد.
7-4- برداشتن وسايل lockout/tagout
وسايل lockout/tagout بايد فقط توسط شخصي كه آنها را نصب كرده است برداشته شود. اگر كار كامل نشده باشد هنگاميكه شيفت تغيير مي كند، كارگراني كه در شيفت مي آيند بايد قبل از اينكه كارگران در حال رفتن قفل هايشان را بردارند آنها قفل هاي خود را بكارببرند.
8-4- بازگشت به سرويس
يك مرتبه كار كامل شده و وسايل lockout/tagout برداشته مي شوند، آزمايش و بازديدهاي ديداري بايد تائيد كنند كه همه ابزار ، محدوديتهاي مكانيكي، اتصالات موقت برقي، اتصال كوتاه كردن ها، و زمين كردن ها بايد برداشته شوند . فقط در آنوقت مي توان مطمئن شد تا دوباره مي توان سيستم را برق دار كرده و به سرويس كردن بازگشت.
9-4- رها كردن موقت
اگر شغل نياز به lockout/tagout دارد و براي تست كردن يا تثبيت موقعيت تجهيزات احتياج به lockout/tagout متناوب است، مي بايست مراحل يكساني بطوريكه در بازگشت به سرويس (مورد قبل ) مي باشد متابعت كنيم.
5- كار كردن در مدارهاي برق دار يا نزديك به آن
كاركردن در مدارهاي برق دار به معني تماس داشتن با قسمتهاي برقدار شده مي باشد. كاركردن در نزديك مدارهاي برق دار يعني كار كردن بقدر كافي نزديك به قسمتهاي برق دار شده تا يك خطر احتمالي و لو اينكه فرد در حال كار كردن در قسمتهاي بدون برق باشد مطرح مي كند. وظيفه هاي مشترك كه افراد نياز دارند تا در مدارهاي برق دار يا نزديك به آن كار كنند شامل موارد زير مي شود.
1- انجام دادن اندازه گيري هاي ولتاژ
2- باز كردن و بستن قطع كننده هاي اتصال
3- تميز كردن مسير روشن و خاموش قطع كننده ها
4- باز كردن درهاي تجهيزات برقي براي بازرسي
در اين جا بايد شيوه هاي نوشته شده استاندارد وجود داشته باشد و براي اين وظايف مشترك (مثلاً هنگام باز كردن و بستن قطع كننده هاي اتصال ، قانون دست چپ هنگاميكه ممكن است بكارببريم . يعني به سمت راست تجهيزات ايستاده و با دست چپ با قطع كننده كار كنيد) آموزش داده شود. براي حالت هاي ديگر كه افراد ممكن است نياز داشته باشند تا در مدارهاي برق دار يا نزديك به آن كار كنند، كارفرما بايد يك مجوز كار برق دار كتبي كه بايد در اختيار يك ناظر ماهر قرار داده شود، تهيه نمايد.
1-5- سيستم مجوز كار برق دار
يك مجوز كار برق دار در يك حالت مي نيمم ، شامل اطلاعات زير مي باشد.
1- توضيح مدار و تجهيزاتي كه در آن موقعيت بكار برده شده است.
2- تاريخ و زمان اجازه انجام كار.
3- چرا كار برق دار انجام مي شود.
4- نتايج تجزيه و تحليل خطر تماس و تعيين مرز حفاظت در مقابل تماس.
5- نتايج تجزيه و تحليل خطر برق زدن و تعيين مرز حفاظت در مقابل برق زدن.
6- تجهيزات حفاظت شخصي پوشيده شده باشند و شيوه هاي كار ايمن تشريح شده باشند.
7- چه كسي كار خواهد كرد و چگونه افراد فاقد صلاحيت رد خواهند شد.
8- گواهي اتمام توجيه شغلي، شامل توضيح در مورد خطرات ويژه شغلي.
2-5- فواصل نزديك شدن به قسمتهاي برق دار بدون پوشش
سازمان بين المللي محافظت در مقابل آتس سه فاصله نزديكي براي خطرات تماس و عين آن براي قوس الكتريكي را بيان مي كند.
1-2-5- مرز نزديكي محدوده
نزديكترين فاصله اي كه يك شخص غير ماهر مي تواند نزديك شود، مگر همراه يك فرد ماهر باشد.
2-2-5- مرز نزديكي ممنوعه
نزديكترين فاصله به قسمتهاي برقدار بدون پوشش كه يك شخص ماهر مي تواند بدون تجهيزات حفاظت شخصي و ابزار الات مناسب نزديك شود. داخل اين محدوده ، حركت تصادفي مي تواند يك قسمتي از بدن شما يا وسايل رسانا در تماس با قسمتهاي برق دار يا داخل محدوده نزديكي ممنوع شده قرار دهد. با عبور كردن از مرز نزديكي ممنوعه، شخص ماهر بايد:
1- يك برنامه مستند كه تائيد شده بوسيله مدير مسئول براي برنامه ايمني است داشته باشد.
2- بكار بردن تجهيزات حفاظت شخصي مناسب براي كار كردن نزديك قسمتهاي برق دار بدون پوشش و مناسب براي سطح ولتاژ و انرژي مورد بحث.
3- مشخص باشد كه هيچ قسمتي از بدن داخل فضاي ممنوعه نشده است.
4- با نگهداري مقدار زيادي از بدن بيرون از فضاي محدوده شده مي توان خطرات ناشي از حركات پيش بيني نشده را به حداقل رساند، قسمتهاي بدن در فضاي محدود شده بايد حفاظت شده باشند.
مرز نزديك شدن ممنوعه، مينيمم فاصله دسترسي به قسمتهاي برق دار بدون پوشش است تا از تخليه الكتريكي يا جرقه زدن جلوگيري گردد. نزديك شدن هر چه بيشتر ، قابل مقايسه با نحوه مستقيم تماس با يك قسمت برق دار است . براي عبور كردن از مرز نزديكي ممنوعه، شخص ماهر بايد:
1- آموزش معين براي كار در قسمتهاي برق دار بدون پوشش.
2- يك برنامه مستند شده با شيوه هاي كار نوشته شده مناسب.
3- انجام يك تجزيه و تحليل نوشتاري احتمال خطر.
4- داشتن بندهاي 2 و 3 تائيد شده توسط مدير مسئول براي برنامه ايمني.
5- بكار بردن تجهيزات حفاظت شخصي مناسب براي كار كردن نزديك قسمتهاي برق دار بدون پوشش و متناسب براي ولتاژ و سطح انرژي مورد بحث.
3-2-5- برق زدن قوسي
مرز محافظت در مقابل برق زدن فاصله اي است كه در ان تجهيزات حفاظت شخصي مورد نياز مي باشد تا اگر برق زدن قوسي اتفاق بيفتد از سوختگيهاي درمان ناپذير (دومين درجه يا وخيم تر) جلوگيري كند . براي سيستمهاي برق 600 ولت و كمتر، مبني بر يك جريان خطاي رها كرده 50 كيلو آمپري و يك زمان بازدارنده 6 سيكل (1/0 ثانيه) مرز حفاظت برق زدن 22/1 متر مي باشد. براي جريانهاي خطا و زمانهاي بازدارنده ديگر بايد استاندارد NEPA70 E را ملاحظه كرد.
4-2-5- تجهيزات حفاظت شخصي مناسب
هنگام كار كردن در مدارات زنده يا نزديك ان مي بايست مطمئن بود كه تجهيزات حفاظت شخصي مناسب است تا در مقابل برق گرفتگي و برق زدن قوسي از فرد محافظت كند. هرگز لباسهاي ساخته شده از مواد مصنوعي استفاده نگردد.
6- نتيجه گيري
با توجه به آمار نسبتاً بالاي حوادث برق گرفتگي نسبت به حوادث ديگر در ايران ، لذا همواره مي‌بايست بر رعايت اصول ايمني برق مرور شده در اين مقاله، نظارت گرديده و اجراي دقيق موارد ايمني را از افراد خواسته و رعايت ايمني را به عنوان فرهنگي در بين آنها قلمداد نموده و آموزش روشهاي نوين كار با برق با رعايت ايمني كامل را در روش كار قرار داد.

نكاتي در مورد رعايت ايمني و برنامه ريزي جهت پيشگيري از حوادث

بهروز خاني - شركت مديريت توليد برق جنوب فارس

چكيده:
در اين مقاله پس از ذكر مقدمه به ذكر مواردي كه سرپرستان قسمتها و مديران سايت جهت حفظ ايمني خود و پرسنل تحت سرپرستي بايد در نظر گيرند اشاره شده است. از جمله اين موارد، مسئوليت پذيري، اشاعه فرهنگ ايمني، پيش بيني ريسك، تشويق پرسنل به رعايت ايمني، آموزش و تهيه دستورالعمل هاي ايمني مي باشد. در ادامه به نكاتي در مورد برنامه ريزي ايمني مانند نياز سنجي، تعيين اهداف، خط مشي، بودجه و غيره اشاره شده است و با ذكر يك مثال موارد به اختصار تشريح شده است.
1- مقدمه :

در صورتي كه دستور العمل هاي ايمني به صورت جريمه و تذكر در صورت صورت عدم نكات ايمني باشند ساختار شركت را به هم مي ريزد و درصورتي كه به طور مختصر و مروري تهيه شود ممكن است به هزينه از دست دادن جان يك انسان منجر شود. مبناي اصلي هر دستورالعمل و برنامه ريزي ايمني عبارت است از :
- هيچ چيزي بديهي و معلوم فرض نشود.
- موقعيت در هر لحظه از زمان مشخص باشد.
- قبل از حركت مسير و مقصد مشخص شود.
- براي انجام هر كار قبل از شروع برنامه ريزي شود.
- برنامه ريزي در حين انجام كار تغيير داده نشود.
در اين مقاله به نكات ايمني كه سرپرست امور و قسمتها و مديران سايت جهت حفظ ايمني پرسنل خود به عمل مي آورند اشاره شده است.

2- نكاتي در مورد رعايت ايمني
2-1- افراد زير دست را به اندازه اي دوست داشته باشند كه خودشان به جان خود علاقه دارند.
اطمينان حاصل شود كه افراد تحت سرپرستي مسئوليت شخصي خود را در قبال ايمني دانسته و قبول مي كنند. البته هيچ كسي با اين عقيده زاده نشده است و لذا به آموزش و تجربيات زيادي نياز است.
هدف فرهنگ سازي است يعني فرهنگ «اول ايمني بعد كار» از حالت شعار خارج شده و به ارزش تبديل شود. اين فرهنگ سازي با نصب تابلو و يا جريمه كردن و برخورد انفعالي و واكنشي عملي نخواهد شد مدير ارشد فرآيند ايمني خود را دنبال نمايد و آن را به مديران و سرپرستان و همين طور به افراد مستقر در سايت و پرسنل مربوطه انتقال دهند.
2-2- آگاهي به اصول و قواعد ايمني كه مربوط به كارهاي تحت سرپرستي است.
هرگز نبايستي يكي از پرسنل به لحاظ اينكه سرپرست مربوطه نكات ايمني مربوط به كار را نمي داند صدمه ديده و يا مجروح شود.
يكي از روشها توجه به كلاسهاي آموزشي ايمني است. به نظر مي رسد در صورتيكه مرجعي مانند OSHA در كشور جهت انجام آموزش باشد، كمك بسيار موثري مي تواند به اين امر كند. چون تجربيات مثلاً كليه شركتهاي مشابه را جمع آوري نموده و در دوره هاي مربوطه خود لحاظ خواهد نمود.
2-3- پيش بيني هر گونه ريسك يا احتمال خطري كه ممكن است در اثر تغييرات در تجهيزات و يا روشها بوجود آيد.
لازم است از پيشنهادات ايمني سازنده به منظور حفاظت در مقابل خطرهاي جديد استفاده شود و به مرور دستورالعمل ايمني مربوطه كامل شود.
اين روش تجزيهو تكميل ايمني شغل، يك فرايند مرحله به مرحله است كه در آن دستورالعملهاي ايمني به مرور تكميل مي شود. به عبارت ديگر مجموعه منظمي از چك ليست هاست كه زنده و پويا بوده و به مرور با تغيير و يا اضافه شدن تجهيزات گسترش مي يابد.
2-4- افراد تحت سرپرستي طوري تشويق شوند كه در مورد خطرات محل كارشان آزادنه بحث و تبادل نظر نمايند.
هرگز نبايد در انجام كارها سئوالاتي كه در مورد ايمني ابراز مي شود بدون پاسخ گذاشته شود. روند رو به بهبود كسب اطلاعات ايمني جزئي از فرهنگ است كه از وقتي كه پرسنل استخدام مي شوند شروع مي شود و سپس به مرور در طول سنوات خدمت خود داراي اطلاعات بالاتري مي شود. با وجنود اين محيط كاري پرسنل ديگر زا بازخور منفي هر گونه ابهام و سئوالي كه در مورد ايمني دارند، واهمه اي نخواهند داشت چرا كه قبلاً در ذات فرهنگ ايمني جاي گرفته است و با اين فرهنگ رشد نموده اند.
2-5- به پرسنل خود آموزش دهند كه با صبر و پشتكار بطور ايمن كار كنند.
بايستي كه به طور پيوسته به راهنمايي، مشاوره و تربيت سرپرستان و پرسنل پرداخت و در اين راه از شركتهاي مشاور استفاده نمود در صورت عدم رعايت موارد ايمني (مثلاً عدم استفاده از تجهيزات حفاظت شخصي و يا تجهيزات مناسب) لازم است از انجام كار جلوگيري شود.
2-6- تبعيت پيوسته از دستورالعمل هاي ايمني: در صورتي كه لازم باشد بايد از قواعد انضباطي استفاده شود.
مثلاً در صورتي كه يك سرپرست قسمت مداماً اجازه مي دهد كه پرسنل تحت سرپرستي خود ناايمن كار كنند، در مرحله اول بطور غير رسمي تذكر داده شود، در مرحله بعد به طور رسمي و در مرحله سوم چند روز معلق يا كنار گذاشتن از وظيفه مربوطه.
2-7- بنا را بر يك مثال خوب گذاشتن.
لازم است كه موارد ايمني در رفتار كاري تشريح شده و در هدايت پرسنل به كار گرفته شود در اين صورت از ديد پرسنل سرپرست مذكور يا كار و دور نخواهد بود. قابل اندازه گيري بودن و تنظيم آن به عملكردهاي خوب و بد به عبارت ديگر تجزيه و تحليل جبران و اندازه گيري از روشهاي موثر است.
2-8- تجزيه و تحليل حوادث در تمام ابعاد حتي كوچكترين آنها:
در صورتي كه به حوادث كوچكي كه منجر به خسارات جسمي پايين مي شود توجه نگردد،‌ممكن است در آينده نزديك منجر به خسارات جبران ناپذير گردد. لازم است در مورد دليل و منشاء مواردي كه منجر به صدمات جسمي مي شود تجزيه و تحليل شود.
2-9- از نقطه نظرات افرادي از شركت كه مقررات ايمني را به خوبي اجرا مي كنند استفاده شود.
منظور فقط از كارشناس ايمني شركت نيست بلكه با پرسنلي كه در سايت مي باشند چون آنها مجري برنامه هاي ايمني هستند.
2-10- به خاطر سپرده شود كه جلوگيري از حوادث از صدمات احتمالي جلوگيري مي نمايد و در نتيجه از لحاظ اقتصادي نيز بسيار حائز اهميت است.
لذا ايمني يكي از اصلي ترين اركاني است كه كليه پرسنل در همه سطوح بايد از آن تبعيت نمايند.
3- برنامه ريزي ايمني
براي استقرار برنامه ايمني مناسب در سايت لازم است يكسري نكات رعايت شود كه مي توان به موارد زير اشاره نمود.
3-1- نيازهاي ايمني تعريف شود، خطرات معمول و غير معمول كاري مشخص شود. اين موضوع مواردي مانند مسائل بيمه گذاري شركت و ريسكهاي قانوني احتمالي را نيز شامل مي شود.
3-2- اهداف ايمني مشخص گردد، يك جدول زماني براي اجراي برنامه ها در دوره زماني مشخص تدارك ديده شود تا اهداف در دوره هاي زماني مشخص قابل حصول باشند. مثلاً ، برنامه ريزي جهت كاهش حوادث يا جراحتها در طول يك سال. اهداف ايمني براي كل سازمان در نظر گرفته مي شود ولي بايد بتوان عملكرد هر قسمت مجزا را بطور جداگانه اندازه گيري نمود.
3-3- خط مشي ايمني مكتوب گردد. براي اين كار مي توان از مشاور مناسب بهره برد.
3-4- براي برنامه هاي ايمني بودجه لازمه پيش بيني گردد. توجه شود اينگونه سرمايه گذاري سريعاً برگشت مي كند. مثلاً خريد وسايل حفاظت شخصي (دستكش، عينك و كلاه ايمني و غيره) در مقايسه با هزينه هاي گزاف و ناراحتي هايي كه در اثر مجروح شدن و يا صدمه ديدن پرسنل حاصل مي شود ، بسيار ناچيز است.
3-5- استفاده از استانداردهاي معتبر براي نوشتن دستورالعمل هاي ايمني، لازم است موارد ايمني به صورت ساده نوشته شود طوري كه قابل فهم باشد. همچنين خط مشي و قواعد ايمني در دسترس كليه پرسنل قرار گيرد براي اينكار مي توان از پوسترهاي ايمني استفاده نمود و البته آنها را به طور دوره اي تغيير داد. يك كپي از برنامه ايمني شركت در اختيار هر يك از پرسنل قرار گيرد و از طريق تجربيات به عمل آمده برنامه كامل و به عبارت ديگر تقويت شود.
3-6- فيدبك گرفتن از پرسنل، به عبارت ديگر با مونيتور نمودن برنامه مي توان احساس پرسنل را در مورد فرهنگ ايمني شركت دانست.
3-7- فرآيند تقويت برنامه را اجرا نمود: براي اينكار مي توان از كارشناسان ايمني بهره جست تا با بازديدها ، جلسات ايمني، تورهاي ايمن و ... فعاليت هاي ايمني را ارزيابي و مميزي نمايد و با بهره جستن از پرسنل مثلاً مشخص مايد كه تجهيزات و يا محيط كار داراي نقايصي است (مانند اينكه ماشين حفاظ ندارد، روشنايي كافي نيست و ... )
4- مثالي در مورد برنامه ريزي:
اگر بخواهيم در مثالي مسائل ذكر شده را به اختصار بيان كنيم مي توان به يك نوع برنامه ايمني شرطي اشاره نمود. مثلاً براي پرسنل قسمتهاي مختلف در صورتي كه ماهي را بدون هيچگونه حادثه ايمني سپري كنند مي توان مبلغي را به عنوان اضافه كار در نظر گرفت. همچنين براي انگيزه بيشتر مبلعي را به اين منظور ماهانه اختصاص داد و اگر هر يك از پرسنل ده ماه از سال را بدون هيچگونه حادثه اي سپري نمود مبلغي را نيز سالانه به عنوان پاداش در نظر گرفته شود. همچنين براي سرپرستان مربوطه نيز مبلغي از اين لحاظ در نظر گرفته وشد. در اين صورت همه پرسنل اين شانس را دارند كه برنده شوند و برنده شدن همان حادثه صفر است يعني هدف «حادثه صفر» خواهد بود و البته همه پرسنل ايمني را اولويت اول خواهند داشت. در انتها لازم به ذكر است كه اكثر حوادث براي افراد كم تجربه و يا فاقد تجربه پيش مي آيد. پس لازم است براي افراد جديدالاستخدام كلاسهاي آموزشي كاملي (به صورت نمايش فيلم، حضوري و غيره ) برگزار نمود.
بيشتر حوادث در دو بعد الكتريكي (فشار قوي، فشار متوسط و فشار ضعيف و يا در معرض خطر پرتوها قرار گرفتن ) و ساختماني مانند بالا رفتن از تير چراغ برق يا استفاده از بعضي از ابزار رخ مي‌دهد. كه در اين مورد تاكيد بيشتري شود.
كليه پرسنل مجهز به ابزار حفاظت شخصي باشند و اين تجهيزات نيز به طور دوره اي مورد تست و بازرسي قرار گيرد و تست شيتهايي براي بازديد دوره اي آنها در نظر گرفته شود.
همچنين برنامه مورد ارزيابي قرار گرفته و پرسنلي كه موارد ايمني را رعايت نمي كنند بطور كتبي توبيخ شوند.
5- نتيجه گيري:
هنگامي كه يك حادثه را مرور مي كنيم، هدف اصلي اين است كه از رخ دادن مجدد آن جلوگيري شود. با مرور حوادث يكسري نكات كه تقريباً در اكثر آنها مشترك است مشاده مي شود و حوادث جديد به ندرت رخ مي دهد. به عبارت ديگر حوادث به سادگي اشتباهاتي هستند كه در مواردي شخص ديگري انجام داده است.
اكثر عوامل حادثه عبارتند از عدم هوشياري، بي دقتي، عوامل شخصي مانند هماهنگي ضعيف يا نقص فيزيكي فرد، ناكافي بودن آموزش، تجربه كم، روش هاي نادرست و ...
با رعايت موارد ذكر شده مي توان تا حدي در پيشگيري از حوادث موفق بود.

نكاتي از تجربه اخير (قسمت اول )

استفاده از برچسب ( در داخل خطوط پروازهاي داخلي)

استفاده از لوازم ايمني كار در ارتفاع

تطبيق تجهيزات كنار جاده ها با فضاي سبز محيط

استرس شغلي STRESS AT WORK

مقدمه:
امروزه استرس به يكي از رايج ترين و پرهزينه ترين مشكلات محيط هاي كاري تبديل شده است.
شايد خالي از لطف نباشد كه قبل از وارد شدن به بحث بدانيم:
§ بر اساس تحقيقات معلوم شده كه 75 تا 90 درصد بيماري افرادي كه به پزشكان مراجعه مي كنند ، بعلت استرس مي باشد.
§ بر اساس تحقيقات مؤسسه Northwestern National Life يك چهارم افراد از شغل خود راضي نيستند.
§ بر اساس تحقيقات دانشگاه پريستون مشخص شده كه سه چهارم افراد عقيده دارند كه شغل هاي نسل امروز استرس زاتر از شغل هاي نسل قبلي است.
§ بر اساس تحقيقات St. Paul Fire and Marine Insuranceمشخص شده كه استرس هاي مرتبط با شغل بسيار جدي تر از ديگر عوامل استرس زاي ديگر مثل مشكلات خانوادگي و مالي مي باشد.
§ سازمان OSHA تخمين زده كه استرس ، بعلت موجب شدن كاهش بهره وري ، افزايش غيبت از كار و غرامت پرداختي به كارگران ، ساليانه بيش از 300 ميليارد دلار به اقتصاد كشور آمريكا ضرر مي زند.

v استرس ( stress ) چيست ؟
استرس يا فشار رواني به معناي فشار يا نيرويي است كه از انواع عوامل دروني و بيروني بر فرد وارد شده و بر رفتار او تأثير مي گذارند. يا به عبارت ديگر گونه اي ناهنجاري رفتاري است كه به هنگام قرار گرفتن شخص در شرايطي ناشناخته يا نامطلوب بوجود مي آيد. در تعريفي ديگر استرس را عكس العمل بدن ما نسبت به هر اتفاقي در محيط اطراف مي نامند.
v استرس شغلي ( job stress ) چيست؟بكارگيري فرد در كاري كه با توانايي ها و اطلاعات او همخواني ندارد و يا تغيير در فعاليت كاري او مي تواند باعث ايجاد استرس در فرد شود। بطور كلي استرس شغلي نوعي استرس است كه با محيط كاري يا عوامل مرتبط با محيط كاري فرد ارتباط دارد.

v عوامل ايجاد استرس كدامند؟
عوامل زيادي در كار مي تواند باعث ايجاد استرس در فرد شود كه در زير ما براي اينكه راحت تر به بررسي اين عوامل بپردازيم آنها را به سه دسته تقسيم مي كنيم (لازم به ذكر است كه برخي از اين عوامل ، ممكن است از هر سه ديدگاه قابل بررسي باشند) :
1. عوامل مرتبط با شغل :
نوبت كاري ، نداشتن امنيت شغلي ، ساعات كاري زياد ، حجم كار زياد با محدوديت زماني ، دستمزد ناكافي ، خطرناك بودن شغل ، يكنواختي كار ، عوامل زيان آور محيط كار ( مثل سرما ، گرما ، نور كم ، سروصدا و ... )
2. عوامل مرتبط با فرد :
نامشخص بودن نقش فرد در سازمان ، ناتواني در انجام كار ، عدم استفاده از توانائي ها و مهارتهاي فرد در شغل ، روابط با همكاران و مسئولين ، ترفيع يا توبيخ ، عدم توانائي در كنترل چيزهايي كه براي فرد مهم است ، احساس تحت فشار بودن ، بيماري و ...

3. عوامل مرتبط با مديريت :
تبعيض در محيط كار ، واگذاري كار به فرد بدون دادن آموزشهاي لازم ، سبك مديريت ، پرداخت دستمزد پائين ، ساختار سازمان و ...

بر اساس تحقيقات IAPA ( Industrial Accident Prevention Association ) معلوم شده كه دو عامل داشتن كار با محدوديت زماني و عدم توانائي در كنترل چيزهايي كه براي فرد مهم است بيشترين تأثير را در ايجاد استرس در فرد دارد.

v اثرات استرس ( Affect Of Stress ) :
واكنش اوليه بدن در برخورد يك عامل استرس زا كوتاه مدت مثلاً يك درگيري عبارتست از افزايش ضربان قلب و سرعت تنفس و همچنين ترشح هورمون آدرنالين به درون خون براي ايجاد انرژي لازم براي مواجهه با اين شرايط و بعلاوه هر كدام از ما روشهاي خاص خودمان را براي مقابله با استرس داريم ولي گاهي عوامل استرس زا بيش از حد توان ماست يا به صورت پشت سر هم و هميشگي تكرار مي شود كه ممكن است ما نتوانيم با آن تطابق پيدا كنيم در اين موارد استرس مي تواند خطرناك باشد و اثراتي را بر روي كار و زندگي ما بگذارد كه گاهي جبران ناپذير است. اثرات ناشي از استرس را مي توان به دو دسته زير تقسيم كرد :

1) اثرات استرس بر روي شخص :
وقتي كه دوره استرس كوتاه مدت باشد بدن از عهده آن بر مي آيد و استرس نمي تواند صدمات فيزيكي و روحي جدي بر فرد وارد كند ، ولي اگر استرس ها حالت مزمن و تكرار شونده پيدا كنند و اجازه ندهند كه بدن به حالت آرامش و ثبات خود باز گردد ، مي تواند بر روي بدن انسان آثار سوئي داشته باشد كه با ايجاد خستگي و كاهش مقاومت سيستم ايمني بدن شروع شده و باعث افزايش ريسك بروز حوادث و افزايش بيماريها مي شود ، بطور كلي عوارض حاصل از استرس را بر روي انسان مي تواند به سه دسته تقسيم بندي نمود:

I. فيزيكي ( Physical ) :
خستگي ، سردرد ، ميگرن ، افزايش تعرق ، بيخوابي ، افزايش ضرباتن قلب ، بيماريهاي قلبي ، افزايش فشارخون ، تغيير اشتها ، اضطراب ، آلرژي ، انواع سرطانها
II. روحي و رواني :
زودرنجي ، بي علاقگي به كار ، افسردگي ، كاهش تمركز ، كاهش خلاقيت و ابتكار و ...
III. رفتاري ( Behavioural ) :
ناشكيبائي و بي قراري ، زود عصباني شدن ، كاهش كارآيي و افزايش مصرف دخانيات ، الكل و مواد مخدر।

2) اثرات استرس بر روي كار فرد :
استرس باعث فشارهاي رواني بسياري بر روي فرد مي شود كه اين فشارها به شكل هاي مختلف در رفتار فرد در محيط كاري خود را نشان مي دهد برخي از اين رفتارها عبارتند از :
§ زود رنجي يا پرخاشگري در برخورد با همكاران و يا مراجعين
§ بي تفاوتي و بي علاقگي به آراستگي ظاهر خود و ديگران
§ بي تفاوتي نسبت به كار
§ عدم توانائي تمركز بر روي كار و ناتواني در تصميم گيري
§ كاهش خلاقيت
§ فقدان اعتماد به نفس
§ خستگي مفرط ناراحتي و احساس گناه
§ افزايش اشتباهات
§ ناتواني در تحمل اطرافيان و تمايل به انزوا
همه اين عوامل در نهايت منجر به كاهش بهره وري و افزايش ضايعات مي شود و از طرف ديگر اين افراد بعلت ناتواني در كنترل احساسات ، ناتواني در تصميم گيري صحيح و ديگر موارد ذكر شده استعداد فوق العاده در ايجاد حادثه براي خود و ديگران پيدا مي كنند.

v براي مقابله با استرس چه بايد كرد :
يكي از مهمترين نكات در مورد مقابله با استرس اين است كه ابتدا ما منبع توليد استرس را در محيط كار خود شناسائي كنيم البته عامل استرس زا براي يك شخص ممكن است براي افراد ديگر اينگونه نباشد. اين بدين معني است كه شخصيت و مكانيزم كنار آمدن با شرايط هر كس مختص خودش است. دانستن اينكه منبع ايجاد استرس چيست مي تواند در تعيين اينكه چه چيزي بايد در محيط كار تغيير كند و يا چه مهارتهايي بايد براي غلبه بر آن آموخته شود بسيار مؤثر باشد. براي اينكه يك فرد بتواند استرس محيط كاري خود را حذف كند نياز به يك سري آموزشها و تغييرات و حمايتها دارد كه ما در اينجا در سه دسته به بررسي اين نكات مي پردازيم.

1. يادگيري مهارتهاي جديد :
Ø ياد بگيريم كه هميشه نيمه پر ليوان را ببينيم و به اصطلاح مثبت انديش باشيم.
Ø مديريت زمان را بياموزيم به اين ترتيب از اين كه دچار محدوديت زمان شويم جلوگيري مي كنيم.
Ø براي كمك خواستن از ديگران خجالت نكشيد.
Ø با به روز كردن مهارتهاي خود تغييرات شغلي را پيش بيني كنيم.
2. تغيير در شيوه زندگي :
Ø ورزش كنيم.
Ø در فعاليتهاي شادي بخش شركت كنيم.
Ø رژيم غذايي خود را اصلاح كنيم.
Ø به اندازه كافي بخوابيم و استراحت كنيم.
Ø عادات بدي مثل سيگار كشيدن را كنار بگذاريم.
Ø از زندگي افرادي كه استرس خود را در كنترل دارند الگو برداري كنيم.
Ø در تصميم گيري براي مسائل مهم اصلاً عجله نكنيم.
3. نقش ديگران در كاهش استرس فرد :
الف - نقش سرپرستان در كاهش استرس كارگران :
ü قبل از ارجاع يك كار به كارگر آموزش هاي لازم را به فرد بدهند.
ü قابليت هاي فرد را براي انجام يك كار در نظر بگيرند.
ü با طراحي بهتر محيط كار و ابزار عوامل زيان آور محيط كار را كاهش دهند.
ü براي جلوگيري از يكنواختي و تأثيرات منفي يك كار ثابت ، گردش كاري را ايجاد كنند.
ü در بين كاركنان تبعيض قائل نشوند.
ü اجازه دهند تا كاركنان بر كار خودشان كنترل داشته باشند.
ü به صحبتهاي كاركنان گوش كنند.
ب- نقش خانواده و دوستان در كاهش استرس كارگران :
ü سعي كنند با صحبت كردن در مورد مشكلات كاري از فشار آن بر فرد بكاهند.
ü حمايت هاي روحي خانواده و عزيزان باعث مي شود اثرات استرس به شكل چشمگيري كاهش يابد।

غلامحسين بهنيا كارشناس ايمني شركت تعميرات انتقال نيروي شمال

در ارتباط با ايمني

ايجاد يك محل ايمن كاري و تدارك سيستم هاي ايمن به تنهايي عمليات ايمن را تضمين نمي كند.
زيرا ايمني فقط زماني قابل حصول است كه عملاً تمامي نيروي كار ، تأسيسات ، سيستم ها و دستورالعمل ها به صورتي صحيح بكار گرفته شوند. بيان اين مطلب نيز مهم است كه يك محل نا امن لزوماً سبب حادثه نمي شود ، البته اگر افراد در همه اوقات از خطرات محل كار آگاه باشند و اجازه ندهند كه اين خطرات رخ دهند.
ولي نبايد چنين تصور كرد كه بايد كليه تلاش هاي مداوم براي تأمين تأسيسات ايمن را كنار گذاشت. چرا كه نيروي كار را انسانهايي تشكيل مي دهند كه جايز الخطا هستند ، علاوه بر اين از نظر اخلاقي و اقتصادي نيز صحيح نيست كه زندگي انسانها را در معرض خطر قرار دهيم. مسلماً خيلي بهتر است اگر هر كاري بطور معقول صورت گيرد زيرا تنها در آن صورت است كه كار ساده ، صحيح و ايمن انجام مي گيرد.
به هر حال ابراز اين واقعيت مهم است كه صرف نظر از مناسب بودن وسايل و دستورالعمل هاي مربوطه ، ضروري است كه هر كس انگيزه انجام ايمن كارها را داشته باشد. علاوه بر آن در عمل بهترين منبع اطلاعاتي در رابطه با قابليت يك فرآيند يا روش ، همان افرادي هستند كه با آنها سروكار دارند. اين در مورد مسايل ايمني و خطرات مربوطه نيز صادق مي باشد. لذا نيروي كار نه تنها بايد برانگيخته شوند بلكه بايد در مذاكرات ايمني نيز دخالت داده شوند و با آنها مشورت بعمل آيد كه چگونه كارها بطور ايمن انجام گيرند. مزيت اين كار آن است كه علاوه بر فراهم شدن دانش عملي لازم ، حق مالكيت ، پشتكار و مشاركت در نيروي كار گسترش مي يابد.
به كمك دو اصل ايمني انگيزش و مشاركت مي توان (( فرهنگ ايمني )) را ايجاد كرد. براي تقويت فرهنگ ايمني بايد افراد تشويق شوند كه به تلاش هاي خود ادامه داده و سعي و كوشش بيشتري نمايند.
خط مشي مشاوره و مشاركت نيروي كار بايستي طرح ريزي و تدوين شده و در اختيار عموم قرار گيرد. اين خط مشي به وضوح اهداف شركت را به منظور درگير كردن اشخاص در تلاش هاي لازم براي ايمني ، بيان مي كند. بعلاوه در آن توضيح داده مي شود كه چگونه مشورت با ديگر گروه ها در زمينه هاي تدارك تأسيسات ، ايجاد محل كار ايمن ، توسعه سيستم هاي ايمن كار و همچنين اجراي برنامه ها و فعاليت هاي مربوط به ايمني صورت گيرد. در اين خط مشي بايد روشن گردد كه شركت هر گونه اقدامي را كه سلامت افراد را تهديد كند و يا جان آنها را به خطر بيندازد ، تحمل نخواهد كرد ، زيرا به دنبال آن معمولاً نگراني هاي بسياري حاصل مي گردد. سر انجام در اين خط مشي بايد مشخص شود كه چگونه هر كس ، اعم از كاركنان يا پيمانكاران ، در صورت تهديد سلامتي و يا جان خود به بالاترين مقام شركت مراجعه نمايد.
هنگامي كه خط مشي توسط مدير عامل مورد تأييد قرار گرفت ، لازم است كه در طي برنامه آموزشي توجيهي در اختيار افراد تازه وارد نيز قرار گيرد. در ضمن اين خط مشي بايد در تمام مناطق كاري شركت و يا در نواحي طرف قرارداد با شركت ديگر اعلان شود. علاوه بر اين قبل از آنكه هرگونه مقاطعه جديدي آغاز گردد ، بايد جلسه اي با حضور مديريت شركت طرف قرارداد تشكيل گردد و خط مشي مشاوره و مشاركت نيروي كار مورد بحث قرار گيرد. بهترين راه حل آن است كه شركت طرف قرارداد نيز يك نسخه از خط مشي مزبور را در اختيار كاركنان خود قرار دهد.
در بررسي گرايشات نيروي كار كه در صنايع پايانه هاي نفتي در انگليس به عمل آمده ، مسايل متداولي روشن گرديده كه در صنايع ديگر نيز ممكن است صادق باشند. اين موارد عبارتند از :
§ در صنايع ، يك سيستم باز ارتباطي با نيروي كار اتخاذ شده كه گردش اطلاعات در اين سيستم فراهم مي گردد ، لازم است اين سيستم بيشتر گسترش يابد.
§ همواره بايد تأكيد گردد و يا به صورت فيزيكي نشان داده شود كه هيچ چيز مهمتر از عمليات ايمن نيست.
§ در حاليكه عموماً كاركنان شركت هيچگونه محدوديت و يا عامل باز دارنده اي براي طرح و بحث مسايل ايمني شركت در خود احساس نمي كنند ، بسياري از كاركنان پيمانكار عليرغم وجود خط مشي هاي پيشگيري از حوادث ، تمايلي به مطرح كردن مسايل ايمني با سرپرستان شركت ندارند. شناخت بيشتر خط مشي ها و تقويت آنها در بر طرف ساختن بي ميلي كاركنان بسيار مؤثر مي باشد.
§ نمايندگان ايمني ، نيروهاي با ارزشي در تلاش براي رسيدن به عمليات ايمن به شمار مي روند। با اين توصيف ، ضروري است كه وظايف آنها كاملاً مشخص گردد। آنها نبايد در امور سرپرستان مداخله كنند و يا نقش سرپرستان را ايفا كنند. سرپرستان نبايد مأموران ايمني و يا مشاوران ايمني باشند ، بلكه وظايف و مسئوليت هاي آنها بايستي بدرستي تعريف شده و مورد تصويب قرار گيرد. اين امر كمك مي كند تا افراد تشويق شوند براي نامزدي در پست ايمني قدم بردارند.

برداشت از سرمقاله يكي از شماره هاي پيام ايمني